2010-09-29 06:04

fot: PAP/Radek Pietruszka

Masz dzieci? Przez wyższe podatki stracisz najwięcej

Autor: Bartosz Wawryszuk, Andrzej Zwoliński, współpraca Agnieszka Zawadzka

Zdaniem ekonomistów za dwa lata nasz dług publiczny przekroczy próg 55 proc. wartości PKB. Rząd zamierza wtedy ratować budżet sięgając do naszych kieszeni. Nieunikniona w tej sytuacji podwyżka VAT do 25 proc., oznaczać będzie wzrost wydatków przeciętnej, czteroosobowej rodziny o 119 zł miesięcznie. Na utracie ulg podatkowych stracimy rocznie 9 mld złotych.

Rząd przyjął wczoraj projekt zmian ustawy o finansach publicznych. Przewiduje on wzmocnienie procedur ostrożnościowych, w przypadku, gdy relacja państwowego długu publicznego do PKB przekroczy 55 proc. Wśród wspomnianych procedur znajduje się okresowe zwiększenie stawek podatku VAT oraz wyłączenie stosowania części ulg i zwolnień w PIT.

Według Strategii zarządzania długiem publicznym na lata 2011 – 2014, przyjętej przez rząd w tym roku dług publiczny wyniesie 53,2 proc. PKB, w przyszłym wzrośnie do 54,2 proc. Najgorzej ma być w właśnie w przyszłym roku i w 2012 r., dług ma sięgnąć 54,3 proc. PKB.

źródło: MF, *prognoza

Według resortu finansów, za dwa lata tylko niebezpiecznie zbliżymy się do drugiego progu ostrożnościowego w wysokości 55 proc. i nie powinniśmy go przekroczyć.

Zgodnie z ustawą o finansach publicznych, przekroczenie progu 50 proc. w 2010 r. oznacza przyjęcie w ustawie budżetowej na 2012 r. nie wyższej relacji deficytu budżetowego do dochodów niż przyjęta w budżecie na 2011 r. Ograniczenie to będzie miało wpływ na poziom deficytów budżetowych w kolejnych latach.

Zdaniem ekonomistów szacunki rządu są zbyt optymistyczne. Próg 55 proc. wartości długu publicznego do PKB, na pewno przekroczymy już za dwa lata.

- Bez szybkich reform przekroczymy nie tylko drugi próg ostrożnościowy, ale i konstytucyjny, czyli 60 proc. zadłużenia w stosunku do PKB. Stanie się to już za dwa, trzy lata - prognozuje prof. Krzysztof Rybiński z SGH.

Strategię krytykuje także prof. Stanisław Gomułka, były wiceminister finansów. - To są desperackie działania. De facto sprowadzają się do podwyższenia podatków w sytuacji gdy ma się już nóż na gardle, i nie chce się ciąć wydatków budżetowych po przekroczeniu ustalonej granicy. Nie pochwalam takiej strategii, bo to potrafi zrobić każdy rząd. A w obecnej sytuacji trzeba po prostu ograniczać wydatki - uważa prof. Gomułka.

Neneman: Cięcie wydatków jest nieopłacalne politycznie
Zdaniem ekonomisty w przyszłym roku rząd poradzi sobie jeszcze z utrzymaniem relacji długu publicznego do PKB poniżej granicy 55 proc. Pomogą w tym wpływy z prywatyzacji oraz oszczędności uzyskane z konsolidacji rachunków bankowych z których korzysta państwo. - To są jednak ostrożne propozycje, które tylko odwloką problem przekroczenia granicy 55 procent do 2012 roku, kiedy nie będzie już pieniędzy z takich źródeł – zaznacza.

Przekroczenie granicy 55 procent za nieuniknione i to w dość krótkim czasie uważa Jarosław Neneman, były wiceminister finansów. - Pomysł z podniesieniem VAT-u jest w moim odczuciu łagodnym przygotowaniem opinii publicznej do tego, że ten podatek będzie dalej rósł. Ten krok ma zarazem bardzo dobry walor dydaktyczny. Skoro zbyt dużo się wydaje, to trzeba jakoś zasypać dziurę w budżecie. Coraz więcej ludzi zaczyna to rozumieć, choć oczywiście nie ma na to przyzwolenia społecznego - mówi.

Rząd zabierze nam 9 mld zł ulg

W rządowej strategii czytamy, że osiągnięcie drugiego progu oznacza okresowe wyłączenie stosowania części ulg i zwolnień w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Najbardziej znane ulgi w podatku dochodowym - czyli te, które odliczamy wypełniając roczny PIT - to co roku ponad 6,5 mld złotych więcej w naszych kieszeniach i mniej dla budżetu państwa. Te najpopularniejsze to ulgi: rodzinna, internetowa, rehabilitacyjna, oraz możliwość odliczenia darowizn.

Najwięcej osób korzysta z ulgi rodzinnej, w ubiegłym roku zrobiło to 4,2 mln podatników. W ich kieszeniach zostało ponad 5,6 mld zł. Przypomnijmy, że w tym roku można było odliczyć 1112,04 zł na dziecko. Rodzina 2+2 traci więc rocznie 2224,08 zł.

Podwyżka VAT: Będzie 23, 8 i 5 procent
Zdaniem prof. Gomułki rząd prawdopodobnie skorzysta właśnie z częściowej likwidacji ulgi podatkowej na dzieci. – Może zostanie ona tylko dla rodzin mających troje dzieci i więcej. Spodziewałbym się także zniesienia wspólnego opodatkowania małżeństw, z których korzystają osoby osiągające wysokie dochody i unikające w ten sposób wejścia w wyższy próg podatkowy - dodaje Gomułka.

Z kolei Jarosław Neneman, pochwala likwidację ulg podatkowych. - Jestem ich wielkim przeciwnikiem, ale ze względów ekonomicznych, a nie ideologicznych. To jest kosztowne i nieskuteczne narzędzie. Pieniądze z ulg zazwyczaj nie trafiają do tych najbardziej potrzebujących. Dotyczy to w szczególności wspólnego rozliczania się małżonków, czy ulgi prorodzinnej i mówię to jako rodzic trójki dzieci - podkreśla.

Z możliwości odliczenia kosztów internetu za ubiegły rok skorzystało ponad 2 mln osób. W ich kieszeniach zostało 381,5 mln zł. Z kolei koszty rehabilitacji od podstawy podatku odliczyło sobie ponad 150 tys. osób.

źródło: Money.pl na podstawie danych MF

Oprócz ulg podatkowych rząd może też zlikwidować możliwość zwrotu VAT za materiały budowlane. Według danych resortu finansów to ponad miliard złotych rocznie. Może też zabrać nam ulgi w akcyzie na paliwa z zawartością do 5 proc. biokomponentów. Według szacunków Money.pl, przyniesie to ministrowi Rostowskiemu prawie 1,4 mld zł dodatkowych wpływów.