2008-02-26 07:00

fot: EPA/PAP

Polskie firmy odbudują Kosowo?

Autor: Bartłomiej Dwornik

Ekonomiści i politycy są zgodni - zniszczone wojną Kosowo, nawet niepodległe, nie ma szans na ekonomiczną i gospodarczą samodzielność. Bez pomocy międzynarodowej, głównie Unii Europejskiej, nie będzie w stanie funkcjonować. Na odbudowę byłej serbskiej republiki - jak podkreśla eurodeputowany Dariusz Rosati - UE przeznaczy 6 mld euro rocznie. Ekonomista Janusz Szyrmer uważa, że dla polskich firm to szansa: - Wielu Kosowarów zna Polskę i było w naszym kraju. Polacy są w Kosowie bardzo dobrze postrzegani - podkreśla Szyrmer. - To nasze firmy stawia w dobrej pozycji wyjściowej.

Mamy przewagę - znamy realia

Kosowo, jako część byłej Jugosławii to kraj byłego bloku wschodniego. Polskie doświadczenie w transformacji ustrojowej i znajomość realiów komunizmu, którego brakuje specjalistom z krajów tzw. starej Unii, może być istotnym argumentem w staraniach o unijne kontrakty. - Tym bardziej, że większość krajów byłego bloku wschodniego popiera Serbię, co nie przysparza im w Kosowie sympatii - zaznacza Szyrmer.

Europejska misja EULEX KOSOWO przejmie od ONZ nadzór nad Kosowem w ciągu trzech miesięcy. Ma liczyć prawie 2000 policjantów, prawników i urzędników z krajów członkowskich. Przejmie część obecnych pracowników misji Organizacji Narodów Zjednoczonych.

• ZOBACZ TAKŻE:
• > Unia wyśle swoją misję do Kosowa
• > UE przejmuje nadzór nad Kosowem
• > 20 państw UE popiera niepodległość Kosowa

Bilans handlowy Kosowa
import: 1,5 mld euro
eksport: 100-200 mln euro

Deficyt jest porównywalny z całym dochodem narodowym. W pierwszej kolejności, do wyścigu o kontrakty z UE powinny stanąć polskie grupy doradcze. Unia Europejska będzie musiała pomóc rządowi w Prisztinie stworzyć podstawy polityki ekonomicznej, służby zdrowia i administracji. Polscy doradcy mają w tym doświadczenie.

Szansę mają duże firmy

Kosowski rząd zapowiada, że kołem zamachowym dla krajowej gospodarki będzie energetyka. Prisztina stawia na swoje - jedne z większych w Europie - złoża węgla brunatnego. Rząd nieśmiało wspomina też o pomysłach budowy w niedalekiej przyszłości elektrowni atomowych.

- Z tego względu szansą dla polskich firm są kontrakty w energetyce, górnictwie, hutnictwie i budownictwie - wylicza Janusz Szyrmer. - Jednak w najbliższym czasie tylko duże polskie przedsiębiorstwa będą miały w Kosowie interes.

• ZOBACZ TAKŻE:
• > Przyszłość Kosowa to energetyka

Ekspert fundacji CASE podkreśla jednak, że w dłuższej perspektywie rząd Kosowa będzie musiał poszukać innych pomysłów na gospodarkę. - Co prawda Kosowo jest nazywane Arabią Saudyjską węgla brunatnego, ale nie da się zbudować nowoczesnej gospodarki w oparciu o węgiel - uważa Szyrmer. - Kierunek rozwoju, jaki powinno obrać Kosowo to dywersyfikacja gospodarki. Potencjał ma turystyka, drobne, legalne firmy usługowe, handel z krajami Unii.

Kosowo utrzymuje się z pomocy międzynarodowej i pieniędzy, jakie do kraju wysyłają emigranci. Głównie z Niemiec i Szwajcarii. Zanim to jednak nastąpi, władze nowego państwa będą musiały uporać się z wszechobecną korupcją, bezrobociem, sięgającym według różnych szacunków nawet 80 procent i mafią narkotykową, która ma w Kosowie ogromne wpływy. Dlatego poza kontraktami z Brukseli czy Prisztiny, polskie firmy na kosowskim rynku przez najbliższe lata nie będą miały innych perspektyw.

Podstawowy warunek: stabilizacja

Odbudowa Kosowa nie będzie jednak możliwa, jeśli region będzie niestabilny. Sytuacja w regionie jest napięta i trudno będzie zażegnać konflikty. Tadeusz Mazowiecki, na początku lat 90. sprawujący funkcję Specjalnego Wysłannika ONZ w Bośni i Hercegowinie przestrzega przed wybuchami nieprzewidzianych separatyzmów w regionie. Być może nawet powrotu idei Wielkiej Albanii.

• ZOBACZ TAKŻE:
• > Mazowiecki: Na Bałkanach może polać się krew
  
• > UE wycofuje personel z północnego Kosowa

Janusz Szyrmer uważa jednak, że kierunek albański w Kosowie się nie pojawi: - Kosowarzy to nie Albańczycy. Kontakty między tymi krajami, wbrew pozorom, nie są częste i intensywne. Dodatkowo, północ Albanii jest jeszcze biedniejsza niż pozostałe regiony tego kraju. Nie ma Kosowarom nic do zaoferowania - przewiduje Szyrmer.

Dużo ważniejszym zadaniem, które stoi przed całą Europą, jest uspokojenie nastrojów w Serbii. - Belgrad musi zrozumieć, że jego jedyną szansą jest Unia Europejska, a nie trzymanie się Rosji - twierdzi ekspert CASE.

• ZOBACZ TAKŻE:
  
• > Rosati: Wyślijmy dyplomatów do Belgradu
• > Pomożemy Serbom wejść do Unii Europejskiej

Z podobnego założenia wychodzi większość krajów UE i polski MSZ. Wczoraj premier Donald Tusk zapowiedział, że Polska wyśle do Belgradu misję polityczną. Cel: skierować Serbię na proeuropejskie tory.