2008-08-14 06:49

fot: Matty Symons/Dreamstime.com

Uwaga: Producenci zmniejszają opakowania!

Autor: Magdalena Górnicka

Na pomysł downsizingu wpadli, nie kto inny, lecz Amerykanie. Prof. John Gourbille z Harvard Business School badał czym kierują się konsumenci przy wyborze płatków śniadaniowych. Okazało się, że większość z nich nie zwróciła uwagi, jeśli opakowanie ulubionych płatków nieco się zmniejszyło. Natomiast na wzrost ceny zareagowali niemal wszyscy badani.

Pułapki na każdym kroku

Producenci wykorzystują też nasze przyzwyczajenia. Niektóre produkty sprzedawane są w niestandardowych opakowaniach.

- Specjalnie dla sieci sklepów dyskontowych wprowadziliśmy butelkę coca-coli o niestandardowej pojemności 1,75l. Obecnie można ją kupić w sieci Biedronka - mówi Maja Gajewska, asystent kierownika ds. marki w Coca-Cola. We wszystkich innych sklepach standard to butelka dwulitrowa.

Federacja Konsumentów natomiast ostrzega przed zachęcającymi oznakowaniami typu mega paka, xxl, super, giga, sugerujących znacznie powiększoną ilość produktu. W rzeczywistości zawartość nie zawsze jest większa, ale za kilka dodatkowych centymetrów kwadratowych folii czy kartonu, zapłacimy już więcej.

Jak czarują producenci

Jak wynika z badań Consumer Reports National Research Center, przy ocenie wielkości opakowania, zwracamy uwagę przede wszystkim na wysokość i szerokość. Tymczasem kluczowym wymiarem jest grubość. Nowe opakowanie, ze zmniejszoną zawartością, nie będzie na pierwszy rzut oka mniejsze od starego - dlatego prawdopodobnie nie zwrócimy uwagi, że jest dużo cieńsze. Podobnie działa zwężanie szyjki butelki czy średnicy słoika.
Przy tych opakowaniach można zastosować też wklęsłe bądź bardzo grube denko, a także wysoki korek i dużą nakrętkę - wszystko po to, byśmy odebrali produkt jako większy niż w rzeczywistości.

źródło: UOKiK, Konsumenta portret własny

Aby zachować wielkość kartonowych pudełek, wystarczy zmienić ułożenie produktów wewnątrz nich: nie układać ciastek bokiem, wprowadzić dodatkowe plastikowe tacki i ścianki. Mylący może okazać się również rysunek bądź zdjęcie na opakowaniu, które przedstawia zawyżoną liczbę ciastek czy czekoladek, w porównaniu z tym, co jest w środku.
Stare, sprawdzone sposoby, to zmniejszanie pojemności właściwego pojemnika, przy zachowaniu bądź zwiększaniu rozmiarów właściwego opakowania - np. ogromne, ozdobne nakrętki, dodatkowe karbowane folie, kartonowe osłonki.

Rodzajem downsizingu jest też wprowadzanie porcji jednorazowych typu 100 kcal, 1 łyk - dzięki temu kupujemy kilka sztuk produktów, za które płacimy więcej niż gdybyśmy kupili duże opakowanie o tej samej zawartości.

Etykietka nie zawsze prawdę powie

Oprócz downsizingu producentom zdarza się oszczędzać w mniej wyrafinowany sposób. Na przykład pakując do pudełka mniej towaru, niż piszą na etykiecie. Jak podaje Główny Inspektorat Inspekcji Handlowej, najczęściej przepłacamy w ten sposób za sery topione, majonezy, musztardy, konfitury i przyprawy. Czasami ich niedowaga sięga nawet 20 proc. masy netto deklarowanej na opakowaniu.

GIIH zauważa też, że stale zmniejsza się czcionka opisująca masę netto produktu, a informacja ta umieszczana jest w nietypowych miejscach, na przykład na spodzie puszki z szynką. Jednak kupując 300 g szynki, nie możemy wcale być pewni, że w środku rzeczywiście jest tyle wędliny - masa netto jest bowiem często powiększana o tzw. tolerancję wagową, co tworzy iluzję, że produktu jest więcej niż w rzeczywistości.

Zdarza się również określanie ilości napoju przez umieszczanie na etykiecie skrótu poj. To niezgodne z przepisami - w ten sposób określana jest tylko pojemność butelki, a nie jej faktyczna zawartość.

Bądźmy uważniejsi

- Polski konsument czuje, że jego pozycja na rynku jest gorsza od pozycji sprzedawcy, nie rozumie przepisów, nie zabiera paragonów, nie czyta zawieranych umów, nie zna organizacji dbających o prawa konsumenckie, czuje się niezręcznie gdy ma oddać do sklepu wadliwy produkt - pisze w raporcie Konsument wobec działań marketingowych dr Agata Gąsiorowska z Zakładu Psychologii Zarządzania i Zachowań Konsumenckich Politechniki Wrocławskiej. - Musimy zdać sobie sprawę, że wcale nie jesteśmy tacy rozsądni, jak nam się wydaje i przeważnie posługujemy się pewnymi skrótami myślowymi, a nie refleksyjnym wnioskowaniem.

źródło: UOKiK, Konsumenta portret własny

Ubiegłoroczne badania UOKiK na temat zachowań konsumenckich Polaków potwierdzają, że raczej nie czytamy etykietek kupowanych produktów. Jedyne, co sprawdzamy, to data ważności - robi to aż trzy czwarte z nas. Już tylko co czwarty Polak zawsze lub prawie zawsze czyta informacje na opakowaniach żywności. O ile jeszcze połowa z nas czyta nalepki kupując mleko czy masło, to tyle samo w ogóle nie czyta informacji o pieczywie, warzywach i owocach.

Choć przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, chroni nas prawo, często nie zauważamy, że jesteśmy oszukiwani. Jeśli już to spostrzeżemy - zazwyczaj pomocy szukamy w Federacji Konsumentów.

Tymczasem mamy do dyspozycji wiele instytucji państwowych, jak Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów czy regionalne Inspektoraty Inspekcji Handlowej, a w większych miastach - rzecznicy praw konsumenta. Nad jakością sprzedawanej żywności czuwa dodatkowo Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Oprócz prowadzenia kontroli, wymienione instytucje mogą przyjrzeć się nieuczciwym przedsiębiorstwom także na wniosek konsumentów.

Sankcje nakładane na nieuczciwych producentów i handlowców zależą od skali nadużyć: może być to grzywna sięgająca nawet 10 proc. rocznych przychodów, zakaz działalności firmy aż do momentu usunięcia nieprawidłowości, zawiadomienie urzędu skarbowego, a także skierowanie sprawy do odpowiedniego sądu.

• ZOBACZ TAKŻE:
• Co trzecia promocja jest oszustwem
• Uwaga na pułapki na wyprzedażach
• 65 proc. konsumentów czyta metki
• Jak nie dać się nabrać robiąc zakupy