2008-02-07 13:00

fot: Carta Blanca

Tatry, Pieniny i Gorce - w królestwie gór

Małopolska może pochwalić się unikatowymi skarbami górskiej przyrody.

Najwyższe i najbardziej niedostępne polskie góry o unikatowej szacie roślinnej, będące miejscem występowania rzadkich gatunków zwierząt, objęte są ochroną w Tatrzańskim Parku Narodowym.

Strome, skalne urwiska, ukryte w chmurach wierzchołki, szafirowe tafle wysokogórskich stawów to oblicze Tatr znane z letnich wycieczek. Tatrzańska zima kojarzy się przede wszystkim z narciarstwem. Fantastycznie długie śnieżne stoki, strome i trudne trasy zjazdowe przyciągają co roku tłumy narciarzy. Rosnąca z roku na rok popularność Tatr stanowi duże zagrożenie dla przyrody tych gór.

Tatry są kolebką polskiego ruchu turystycznego, narciarstwa i alpinizmu. Od blisko trzystu lat przyciągają najwybitniejszych Polaków. Przyjeżdżali tu m.in. lekarz i botanik Tytus Chałubiński, poeta Kazimierz Przerwa-Tetmajer i kompozytor Mieczysław Karłowicz, by razem z Klemensem Bachledą - góralskim przewodnikiem, zdobywać dziewicze szczyty i przełęcze. Najstarsze w polskich Tatrach schronisko turystyczne Roztoka zbudowano na przełomie XIX i XX w.

Morskie Oko uważane jest za najpiękniejsze górskie jezioro w Polsce. Świadczą o tym tysiące turystów, co roku pojawiających się w schronisku wybudowanym nad jego brzegiem.

Obecnie długą i krętą drogę nad jezioro trzeba pokonać góralską bryczką lub pieszo, lecz przed wojną prowadziła tędy trasa najtrudniejszego rajdu samochodowego. Znad tego stawu wyruszają wyprawy doświadczonych turystów i taterników na najwyższy polski wierzchołek - Rysy (2499 m n.p.m.).

Pieniński Park Narodowy, mimo niewielkiej powierzchni, odznacza się ogromnym zróżnicowaniem krajobrazu oraz bogactwem flory i fauny. Góry kojarzą się głównie ze strzelistymi szczytami Trzech Koron, uwidocznionymi w herbie parku. Najpopularniejszym sposobem poznawania Pienin jest słynny spływ bystrym Dunajcem.

Trzy Korony w Pieninach
(kliknij, by powiększyć)Spośród pienińskich legend najbardziej znane są te o św. Kindze, żonie Bolesława Wstydliwego. Według jednej z nich księżna broniła się przed Tatarami na tutejszym zamku, którego ruiny do dziś można zobaczyć pod szczytem Zamkowej Góry. Uciekając, rzucała za siebie kolejno różne przedmioty, które miały powstrzymać najeźdźców. I tak z grzebienia powstały skały, szczotka zmieniła się w las, a wstążka w wody Dunajca.

Oprócz słynnych Trzech Koron (982 m n.p.m.) ciekawym punktem widokowym na Przełom Dunajca jest niższa o ponad 200 m Sokolica. Wiedzie na nią szlak zwany Sokolą Percią, a ściana szczytu opada niemal pionowo ku rzece. Z Sokolicą wiąże się również legenda. Podobno jest to córka króla Pienin zamieniona przez złego czarownika w kamień. Jej bracia to szczyty Czerteż i Czertezik.

Łagodne zbocza Gorców porasta prastara Puszcza Karpacka, w góralskich legendach zaludniona płanetnikami, topielcami i innymi fantastycznymi postaciami. 100-letnie starodrzewy nie są tu rzadkością.

Z najwyższego szczytu - Turbacza (1310 m n.p.m.) - rozchodzą się promieniście długie, łagodne grzbiety. Położone na nich polany z drewnianymi szałasami to pozostałości po pasterskiej gospodarce. Warto wiedzieć, że wiele gatunków górskich roślin trafiło w Gorce dzięki owcom - pod postacią nasion przyczepionych do ich futra. Obecnie polany stopniowo zarastają lasem.