2007-07-19 12:00

fot: Money.pl/Tomasz Brankiewicz

Abonament RTV: Na dobre i na złe

Autor: Piotr Pilewski

Po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat większość środków z abonamentu RTV zostanie przeznaczona na rozwój radiofonii. W 2008 r. publiczna telewizja dostanie o 15 proc. mniej pieniędzy niż radio.

W przyszłym roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie miała do podziału niecałe 900 milionów zł. Według prognoz radio ma otrzymać około 490 mln zł.

Kto ile dostanie z abonamentu w 2007 r.
(kliknij aby powiększyć tabelkę)Od momentu powstania telewizji zawsze było odwrotnie. To TVP zawsze stała na uprzywilejowanej pozycji.

Podział środków z abonamentu kształtował się średnio w stosunku 60 proc. do 40 proc. na korzyść telewizji. Dokładnie takie proporcje obowiązywały także podczas podziału środków w tym roku. (patrz tabelka)

W 2008 r. ze środków abonamentowych i pozaabonamentowych (m.in. odsetki za zwłokę) 57,5 proc. trafi do Polskiego Radia i rozgłośni regionalnych, a 42,5 proc. do Telewizji Polskiej S.A.

Ale to ma się zmienić. „Radio ma mniejsze możliwości pozyskania reklamodawców. Rozwój telewizji nie jest uzależniony od abonamentu tak jak radiofonii. Widzimy potrzeby związane z jej rozwojem i zapewnieniem jej spokojnego funkcjonowania" - mówi dyrektor Anna Szydłowska-Żurawska z departamentu prezydialnego KRRiTV.

Bo telewizja ma się coraz lepiej

W przyszłym roku telewizja dostanie zatem kilkadziesiąt milionów mniej niż teraz. Nie wpłynie to jednak znacząco na kondycję finansową spółki, bo ta od kilku lat systematycznie się poprawia.

Tendencja do hojniejszego wspierania radia ze środków pochodzących z abonamentu będzie więc coraz silniejsza. Różnica między środkami przeznaczonymi w przyszłym roku dla mediów publicznych zwiększy się w kolejnych latach.

Wpływy z abonamentu w TVP
w latach 1994-2006
(kliknij aby powiększyć wykres)W przypadku TVP środki z abonamentu pokryły w 2006 r. około 30 proc. kosztów finansowania działalności telewizji publicznej. Reszta pochodzi z innych źródeł - przede wszystkim reklamy.

Problem z pozyskaniem pieniędzy z innych źródeł mają jednak publiczne rozgłośnie radiowe, których koszt funkcjonowania w ubiegłym roku pokrywany był z abonamentu w aż 70 proc.

Na co idzie Twój Abonament?

Mimo, że dane przedstawiane przez telewizję są przejrzyste trudno powiedzieć na co konkretnie idzie abonament.

TVP dzieliła w ubiegłym roku środki otrzymywane od Krajowej Rady po równo na Program 1 (29,3 proc.), Program 2 (26 proc.) oraz TV Polonia (35,1 proc.).

Zdecydowana większość z tych środków (prawie 230 mln) zostały przeznaczone na finansowanie audycji, zakup filmów i licencje sportowe. W sumie telewizja wydała na nie prawie 273 miliony złotych.

Zarząd TVP praktycznie równo rozdzielił środki z abonamentu na gatunki: Informacje, Edukacje, Kulturę i sztukę, Publicystykę, Rozrywkę oraz Sport.

Paradoksalnie zarówno TVP Kultura - program, który chyba najbardziej wypełnia nałożony na telewizję obowiązek wypełniania misji - jak i TVP Sport finansowane są w całości z innych środków pozyskiwanych przez telewizję, czyli głównie z reklamy.

Inaczej jest natomiast w przypadku programu regionalnego i pasm wspólnych oddziałów terenowych telewizji. W trzech czwartych koszty ich działania pokrywane są z abonamentu.

Czego możemy posłuchać
w publicznym radiu
(kliknij aby powiększyć tabelę)Skoro telewizja publiczna ma realizować misję, a środki pozyskiwane na ten cel pochodzą z abonamentu trudno jednoznacznie powiedzieć ile abonamentu jest w misji nałożonej ustawowo na telewizję.

A może by tak abonament radiowy?

Bardzo łatwo znaleźć argumenty przemawiające za płaceniem abonamentu, ale tylko radiowego. Bo w przeciwieństwie do radia, publiczna telewizja byłaby w stanie utrzymać się z reklam, praktycznie rezygnując z abonamentowej dotacji.

W 2006 roku Polskie Radio S.A w Warszawie oraz spółki radiofonii regionalnej otrzymały z abonamentu ponad 350 mln złotych.

Jak wynika z danych TNS OBOP z połowy lipca do programów: TVP 1, TVP 2, Telewizji regionalnej oraz TV Polonia należy prawie połowa rynku telewizyjnego w Polsce.

Oczywiście rezygnacja z abonamentu musiałby wiązać się ze zwiększeniem liczby reklam, ale istnieje pytanie, czy taki argument powinien być podnoszony skoro stacje w pełni komercyjne doskonale sobie z tym radzą.

Można też spodziewać się, że pomimo ewentualnej podwyżki cen za czas antenowy reklamodawcy i tak nie zrezygnują i nie wybiorą konkurencji. Biorąc pod uwagę, że Wiadomości w TVP 1 ściągają co dzień średnio 4,5 mln widzów, szczerze można wątpić w to, że zrezygnują z możliwości dotarcia do tak szerokiej widowni..

Jak to robią inni?

„Pomoc mediom publicznym jest normą w europejskich i światowych demokracjach" - mówi Jerzy Wenderlich z SLD, wiceprzewodniczący sejmowej komisji Kultury i Środków Przekazu.

W krajach UE Polska wypada poniżej średniej. W państwach takich, jak: Malta, Słowacja, czy Czechy udział środków z abonamentu w budżecie publicznych mediów jest dwukrotnie wyższy. W przypadku Niemiec, czy Szwecji różnica ta jest nawet trzykrotna.

Udział abonamentu w budżecie telewizji
publicznych w wybranych krajach UE
(kliknij aby powiększyć wykres)

„Na razie abonament w obecnej formule nie powinien być zlikwidowany. Tak samo jak nie powinno być zlikwidowane finansowanie np. Muzeum Narodowego. Przyjmijmy, że telewizja publiczna jest jednak pewnym dobrem wspólnym i raczej powinniśmy popracować nad tym, żeby telewizja realizowała swoją misję" - mówi nam przewodniczący Komisji Kultury i Środków przekazu Jan Ołdakowski.

PO: Zlikwidować abonament

Z posłem Prawa i Sprawiedliwości nie zgadza się wiceprzewodnicząca tej komisji, Iwona Śledzińska-Katarasińska. „Te przepisy są archaiczne, nie przystoją do obecnych realiów. Od czterech lat powtarzamy, żeby zlikwidować abonament" - podkreśla.

"Ta forma utrzymywania nie przystaje do dzisiejszych realiów. Jeżeli jednak zależy nam na pewnym typie programów, których nie wyprodukuje żaden komercyjny nadawców, to można zrobić to na zasadzie grantów np. z Ministerstwa Kultury" - mówi nam posłanka Platformy Obywatelskiej. Takie rozwiązanie jest jednak brane pod uwagę przez rządzącą partię.

Co dalej z abonamentem?

Jaki krok zamierzają dzisiaj zrobić posłowie? Przede wszystkim chcą poprawić ściągalność abonamentu. Prawo i Sprawiedliwość pracuje nad projektem ustawy zgodnie z którą abonament ma być pobierany od każdego kto płaci rachunki za prąd. Pojawił się tez pomysł by ściągały go urzędy skarbowe.

Ile Poczta zarabia na abonamencie
(kliknij aby powiększyć)
Według danych Krajowej Rady obecnie abonamentu RTV nie płaci około 60 proc. gospodarstw domowych oraz ponad 90 proc. przedsiębiorstw.

Za ściąganie abonamentu odpowiedzialna jest Poczta Polska. Z tego tytułu otrzymuje prowizję rzędu 6 proc. Jednak to ma się zmienić.

Za roczne korzystanie z telewizora i radioodbiornika trzeba zapłacić 186,70 zł. I choć KRRiTV uspokaja, że na razie drożej nie będzie, to zdaniem przeciwników abonamentu to zdecydowanie wygórowana kwota. Ich zdaniem jest to kolejny podatek, którego nie zamierzają płacić.