2011-11-13 06:09

fot: PAP/Radek Pietruszka

Te przywileje kosztują nas miliardy. Zobacz, komu mogą zabrać najwięcej

Autor: Bartosz Wawryszuk

Przywileje różnych grup zawodowych w Polsce stanowią niemałe obciążenie dla budżetu państwa. Podatnicy składają się m.in. na to by parlamentarzyści, mundurowi, sędziowie i różnego rodzaju urzędnicy cieszyli się możliwością darmowego podróżowania po kraju, wcześniejszego przechodzenia na emeryturę lub korzystania z rozmaitych zasiłków.

Już wiadomo, że premier Donald Tusk szykując kraj na kryzysowe czasy zamrozi podwyżki dla sędziów i prokuratorów. Takie plany są w ustawach okołobudżetowych, które parlament zapewne przyjmie. Poza tym nie znamy szczegółów, kto i ile straci, ale Money.pl postanowił się przyjrzeć, kto ma najwięcej i komu można zabrać.

GUS wyliczył także, że w pierwszym półroczu 2011 r. wynagrodzenia brutto pracowników administracji publicznej i obrony narodowej oraz obowiązkowych zabezpieczeń społecznych i zdrowotnych wyniosły 16619,8 mln zł, a przeciętna pensja brutto w tej grupie wynosiła 4412,39 zł.

To jednak statystyki, które w pełni nie oddają rzeczywistości, bo rozrzut w wysokości zarobków między urzędnikami i funkcjonariuszami różnych szczebli jest znaczny. Nie ulega jednak wątpliwości, że pracownicy na państwowych posadach, nawet jeśli ich pensje nie są wysokie, mają jeszcze sporo innych bonusów.

Dlatego też na wypłaty świadczeń emerytalnych dla osób, które zakończyły służbę w różnych formacjach, budżet państwa przeznacza obecnie ponad 12,7 mld zł rocznie. Ponad połowa z blisko 259 tys. mundurowych emerytów stanowią obecnie osoby w wieku do 60 lat, czyli takie, które mogłyby jeszcze być aktywne zawodowo.

Źródło: Money.pl na podstawie GUS

Krytykowany jest także mechanizm naliczania emerytur mundurowych, które liczone sa jako procent ostatniej pensji. Po 15 latach służby mundurowy dostaje 40 procent ostatniej pensji. Z każdym rokiem przepracowanym ponad tę granicę mundurowe świadczenie emerytalne rośnie (maksymalnie do 75 procent ostatniej pensji).

Z kolei do korzystania z przywileju wcześniejszej emerytury uprawnionych jest rzesza 280 tysięcy ludzi. Większość stanowią żołnierze (100 tys.) i policjanci (97 tys.). Reszta to: strażacy, strażnicy więzienni i graniczni oraz funkcjonariusze ABW, BOR i CBA.

Źródło: Money.pl na podstawie danych poszczególnych służb. *ABW nie podaje liczby zatrudnionych. Pięć tysięcy to ustawowy limit.

Zarobki mundurowych, zwłaszcza tych wyższych rangą, to kwoty zazwyczaj przewyższające przeciętne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej. Przykładowo ponad 20 proc. wojskowych to kadra oficerska (w tym gronie jest 120 najwyższych ranga generałów) - wynika z raportu Sedlak & Sedlak. Generałowie w zależności od stopnia i grupy uposażenia zarabiają od 10,1 tys. zł brutto miesięcznie do 17,9 tys. Oficerowie w randze od pułkownika do podporucznika maja pensje odpowiednio od 4,5 tys. zł do 9,4 tys. zł brutto miesięcznie.

Z kolei w drugiej najliczniejszej formacji mundurowej - w policji - na stanowiskach kierowniczych i wykonawczych wyższego szczebla pracuje 14 proc. kadry - podaje Sedlak & Sedlak . Najniższe pobory maja kierownicy referatów - średnio 3,8 tys. zł netto. Komendanci wojewódzcy maja apanaże rzędu 8,1 tys. zł netto, a komendant główny - 14,2 tys. zł netto.Hojna TemidaGrupą zawodową, która funkcjonuje poza powszechnym systemem emerytalnym, są sędziowie i prokuratorzy. Zarówno jedni jak i drudzy nie płacą składek na ubezpieczenie społeczne od swoich wynagrodzeń. Z najnowszych danych Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Prokuratury Generalnej wynika, że obecnie jest w Polsce 9957 sędziów pracujących w sądownictwie powszechnym oraz 6209 prokuratorów (w tym 483 asesorów).

Na wynagrodzenia dla prokuratorów państwo przeznaczyło w tym roku 1,148 mld zł. Z kolei na pensje dla wszystkich sędziów zarezerwowano w budżecie 1,289 mld zł. Zarobki i obu grup są ustalane według przepisów ustawy o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy o prokuraturze. Podstawą wynagrodzenia w danym roku jest przeciętne wynagrodzenie z drugiego kwartału poprzedniego roku (publikowane w Monitorze Polskim przez GUS).

Kwota bazowa na 2011 rok wynosi zatem 3197,85 zł. To, ile zarabia dany sędzia i prokurator, zależy od kategorii stawki jaką otrzymuje, a to jest związane z tym czy pracuje w sądzie lub prokuraturze rejonowej, okręgowej albo apelacyjnej (kwota bazowa razy określony mnożnik). Do podstawy dochodzą jeszcze dodatki np. funkcyjny (np. dla prezesa sądu, wizytatora), za długoletnią pracę.

Zatem prokurator pobierający najniższe wynagrodzenie w prokuraturze rejonowej (stawka pierwsza) dostaje na rękę 5359,59 zł. Najwyższe apanaże dostają prokuratorzy z Prokuratury Generalnej, w której podstawowa stawka wynosi 13,2 tys. zł (netto 10,7 tys. zł).

Czytaj w Money.pl

Sędziowie i prokuratorzy nie dostaną podwyżek w 2012 r.

W związku z tym, że sędziowie i prokuratorzy nie płacą składek na ZUS, nie stają się emerytami lecz przechodzą w stan spoczynku. Jeśli nastąpi to ze względu na wiek lub stan zdrowia lub utratę sił - wówczas przysługuje im uposażenie równe 75 proc. wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat pobieranych na zajmowanym ostatnio stanowisku. Przechodząc w stan spoczynku sędzia dostaje ponadto jednorazową odprawę w wysokości 6-miesięcznego wynagrodzenia.

Z raportu Efficiency and quality of justice przygotowanego przez CEPEJ (The European Commission for the Efficiency of Justice) wynika, że na tle innych krajów europejskich zarobki polskich sędziów nie są wysokie. Pod tym względem lokujemy się zdecydowanie w dolnej części tabeli.

Porównując jednak sędziowskie wynagrodzenia w poszczególnych krajach ze średnimi pensjami, Polacy wypadają lepiej nawet od niektórych krajów Europy Zachodniej. Najsłabiej w takim ujęciu wyglądają sędziowie francuscy i austriaccy. W przypadku początkującego sędziego wynagrodzenie odpowiada 1,1 średniej krajowej.

Z drugiej strony w krajach Europy Środkowej proporcja ta jest przeważnie wyższa niż w Polsce (np. Słowacja - 2,9; Czechy - 2,1; Węgry - 2). Trzeba jednak odnotować, że gdyby zestawiać aktualne wartości, nasz kraj wypadł by prawdopodobnie jeszcze lepiej, ponieważ od 2009 r. kiedy wprowadzono przy wynagrodzeniach sędziów powiązanie kwoty bazowej ze wysokością średniej krajowej z II kwartału roku poprzedniego - współczynnik ten wynosi teraz 2,05.

Na następnej stronie przeczytasz,
komu na pewno nie zabiorą