Trwa ładowanie...

Notowania

Przejdź na
winiecki
12.03.2012 12:04

Winiecki: Mnożnik keynesowski - kelner daje napiwki konsumentowi

O tym, czy pieniądze wpompowane w gospodarkę się zwracają, pisze profesor Jan Winiecki.

Podziel się
Dodaj komentarz
(kprm.gov.pl)

*Milton Friedman, noblista z ekonomii, zwykł był mawiać, że nie istnieje obiad za darmo. To znaczy, ktoś za niego musi zapłacić (niekoniecznie sam obiadowicz). *

Jest jednak sprawą interesującą, że właściwie pomijał milczeniem makroekonomię keynesowską, której kamieniem węgielnym było przekonanie, że jeśli dla pobudzenia gospodarki rząd np. zwiększy wydatki publiczne, to za każdego dolara, funta, franka itd. włożonego przez państwo, PKB wzrośnie o więcej niż włożono. Inaczej mówiąc kanonem tej makroekonomii - do dziś dominującej w świecie zachodnim - był mnożnik powyżej jedności.

Tę formułę przyjmowano właściwie na intuicję. Teoretycznie, jeśli państwo wydało ekstra na budowę dróg, powiedzmy, miliard, to wydawało się intuicyjnie oczywiste, że ci, którym za to budowanie zapłacono też wydali - przynajmniej część - tego, co zarobili na budowie.

Wiara w Keynesa przypominała wiarę młodych adeptów obcujących ze słynnym polskim facecjonistą, Francem Fiszerem. Fiszer kiedyś w czasie dyskusji na temat istnienia Boga w postaci materialnej (fizycznej) lub, alternatywnie, wyłącznie duchowej, obstawał za formą materialną. Wreszcie zawołał: A teraz dam wam najbardziej przekonujący dowód na istnienie Boga materialnego. Jaki? Jaki, mistrzu? - zawołali adepci. Daję wam na to moje słowo honoru - powiedział z całą powagą Fiszer.

Czytaj więcej [ ( http://static1.money.pl/i/h/78/129102.jpg ) ] (http://www.money.pl/archiwum/mikrofon/artykul/prawa;czlowieka;my;potrzebujemy;pieniedzy,226,0,954338.html) *Prawa człowieka? My potrzebujemy pieniędzy * Dariusz Rosati ujawnia kto może uratować Euroland i jak wysoka będzie cena.

Otóż z mnożnikiem było podobnie. Aż do przełomu tysiącleci, kiedy to pierwszy prof. Robert Barro (w swej książce: _ Nothing Sacred _) stwierdził empirycznie dla USA, że mnożnik zbliżał się do jedności w czasach wojny, kiedy indziej zaś był dużo mniejszy. A to dlatego, że wojna dodawała produkcji, podczas gdy w czasach pokoju wydatki publiczne zastępowały generalnie wydatki prywatne.

Coraz więcej ekonomistów - w ślad za prof. Barro - podkreślało istnienie różnych tzw. efektów niekeynesowskich. Otóż tak pracodawcy, jak i pracobiorcy dostrzegali, że szybki wzrost wydatków publicznych oznacza, iż w przyszłości rządzący, aby _ domknąć _ deficyt budżetowy i zredukować rosnący dług będą musieli podnieść podatki. A to oznacza, że bodźce do pracy, zarabiania, oszczędzania i inwestowania będą jeszcze słabsze niż są obecnie. W rezultacie zamiast inwestować lub więcej wydawać na konsumpcję decydowali się więcej oszczędzać. Mnożnik keynesowski znikał jak sen jakiś złoty.

Zresztą, pomijając ekonomię, warto zatrzymać się przez moment nad logiką mnożnika większego od jedności. Friedman miał rację, gdy mówił, że nie ma obiadu za darmo i ktoś za niego zapłaci. Jednak z punktu widzenia logiki mnożnik keynesowski powyżej jedności to coś więcej nawet niż obiad za darmo. Idąc friedmanowskim tropem, można powiedzieć, że jest to sytuacja, w której kelner, zamiast pobrać od gościa pieniądze za zjedzony obiad nie tylko nie bierze od niego żadnych pieniędzy, ale jeszcze sam wręcza gościowi napiwek równy wartości mnożnika powyżej jedności...

No i tak doszliśmy do naszych czasów kryzysu świata zachodniego, w którym wiara w mnożnik powróciła z całą mocą. I to mimo danych wskazujących, że dziesięcioprocentowe deficyty budżetowe dawały niezwykle mizerne przyrosty PKB. No, cóż. Żyjemy jak widać w okresie renesansu wiary. Nie tyle religijnej, ile wiary, że coś w końcu musi pomóc. Nie musi, ale o tym kiedy indziej.

Czytaj o kondycji amerykańskiej gospodarki
Obama wpompuje 800 miliardów. To pieniądze z nowego podatku Cięcia czekają też Pentagon i NASA. Zobacz, czego mogą spodziewać się Amerykanie.
Ameryce grozi katastrofa gospodarcza Sprawdź, co według szefa Fed musiałoby się stać, by czarny scenariusz się zrealizował.
Tam bogaci mają płacić wyższe podatki W orędziu o stanie państwa prezydent Barack Obama powtórzył, że zamierza podwyższyć podatki dla najbogatszych.
Tagi: winiecki, gospodarka, pakiet, ratunek, pomoc, wiadomości, najważniejsze, gospodarka polska
komentarze
+1
+1
ważne
smutne
ciekawe
irytujące
Napisz komentarz