Upadł duży bank. Władze nie reagowały

Bułgarski Bank Narodowy (BBN)
i Państwowa Agencja Bezpieczeństwa Narodowego (DANS) niewystarczająco kontrolowały czwarty w kraju bank KTB i nie reagowały na sygnały o nieprawidłowościach. Ich bierność przyczyniła się do upadłości banku.

Takie wnioski zawiera opublikowany w środę raport specjalnej parlamentarnej komisji, powołanej w marcu br. do zbadania przyczyn upadłości Korporacyjnego Banku Handlowego (KTB), w której następstwie jego klienci i skarb państwa ponieśli ogromne straty.

Bank KTB został zamknięty w czerwcu 2014 r. z powodu braku płynności. Spowodowało to poważne perturbacje bułgarskiego systemu bankowego. W kwietniu br. sąd ogłosił jego upadłość.

Aby wypłacić klientom zagwarantowane ustawowo depozyty w wysokości do 100 tys. euro, skarb państwa musiał wyemitować papiery wartościowe opiewające na 1 mld euro, licząc na odzyskanie tych środków z masy upadłościowej banku.

Według raportu komisji ok. 70 proc. kredytów wartych 3,5 mld lewów (1,75 mld euro) zostało udzielonych w okresie od 2009 r. przez bank KTB firmom związanym z właścicielem większościowym Cwetanem Wasilewem. 80 proc. tych firm nie prowadziło żadnej działalności; ich teczki kredytowe w banku nie zawierały ani danych o biznesplanach, ani harmonogramów wygaśnięcia umów kredytowych.

Przeprowadzony audyt pokazał, że firmy te nie posiadały należytych zabezpieczeń na zaciągnięte kredyty. W raporcie ustalono, że dochodziło do wielokrotnego renegocjowania zawartych umów kredytowych, przedłużania terminów płatności, dokonywano refinansowania mającego na celu pokrycie starych zadłużeń. Nowe umowy zawierano niezależnie od złej sytuacji finansowej kredytobiorców.

Jednocześnie bank przyciągał depozyty, obiecując odsetki znacznie wyższe niż w całym kraju. Pogłębiające się trudności finansowe KTB zmusiły jego właściciela do wykorzystania środków z depozytów na pokrycie wszelkich wydatków banku, a także na bieżące wydatki sieci jego firm - napisano w raporcie.

Według dokumentu komisja "nie otrzymała zadowalających wyjaśnień, dlaczego bank centralny nie reagował należycie na szereg sprzecznych z praktyką bankową działań".

Świadczy to - jak napisano w raporcie - "nie o braku profesjonalizmu, lecz o pełnej nieodpowiedzialności i braku adekwatnej reakcji ze strony BBN". Żadne z powyższych naruszeń nie zostało stwierdzone przez Państwową Agencję Bezpieczeństwa Narodowego - podkreślono. Kontrwywiad nie zapewnił żadnego własnego źródła informacji, korzystał z dostępnych w internecie raportów, a w 2013 roku, który poprzedzał rok zamknięcia KTB, bank ten nawet nie został wymieniony w rocznym raporcie DANS - zaznaczono.

Raport nie będzie miał jednak poważnych następstw dla wymienionych instytucji. Szef banku centralnego Iwan Iskrow w czerwcu podał się do dymisji; za tydzień ma być wybrany jego następca i nowy zarząd. Kierownictwo DANS zostało zmienione pod koniec 2014 r.

Właściciel większościowy KTB Cwetan Wasilew, który znalazł schronienie w Serbii, twierdzi, że bank padł ofiarą ataku mającego na celu przejęcie jego aktywów po niskiej cenie. Obecnie Wasilew czeka na decyzję Belgradu w sprawie ekstradycji; serbski sąd zwleka jednak z orzeczeniem.