Nieważne umowy z członkiem zarządu

Zasady reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i zawierania w jej imieniu umów zna doskonale każdy prowadzący działalność w takiej formie. Gdy jednak chodzi o reprezentację spółki w umowach pomiędzy spółką a jej członkiem zarządu, praktyka pokazuje, że wielu przedsiębiorców zawiera umowy w sposób nieprawidłowy, co powoduje ich nieważność.

Stosownie do obowiązujących przepisów Kodeksu spółek handlowych w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Rada nadzorcza w małych spółkach z o.o., gdzie wspólnikami są osoby fizyczne, jest powoływana rzadko. Dlatego w praktyce, spółkę najczęściej reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

Powyższe dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy wspólnikami spółki są osoby fizyczne, a zarząd tworzy jeden lub kilku wspólników. Wtedy najczęściej przedsiębiorcy błędnie wskazują w umowach z członkami zarządu, że spółka reprezentowana jest przez innego członka zarządu lub innego wspólnika w osobie X czy Y. W ten nieprawidłowy sposób zawierane są umowy o pracę, umowy zlecenia, ale również umowy najmu lokalu dla spółki lub użytkowania auta.

Umowy z członkami zarządu zawarte w imieniu spółki przez inną osobę niż pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników (lub przez radę nadzorczą, jeśli jest ustanowiona) należy uznać za bezwzględnie nieważne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i przeważającym w orzecznictwie stanowiskiem, nie istnieje również możliwość przywrócenia ważności takiej czynności, tzw. sanowania jej. Zatem nie przyniesie rezultatów późniejsze potwierdzenie umowy przez spółkę, za pomocą prawidłowo powołanego pełnomocnika.

W sprawach umów o pracę można _ ratować się _ jeszcze treścią przepisów prawa pracy, mianowicie, że umowa o pracę nawiązuje się poprzez faktyczne dopuszczenie pracownika do pracy i wypłacenie mu wynagrodzenia. Istnieją wtedy szanse na udowodnienie, że stosunek pracy istniał, pomimo nieważności samej umowy o pracę. Jednak w przypadku innych umów, nie będzie to oczywiste.

Powyższe może rodzić znaczące, negatywne skutki prawne nie tylko w sferze samych stosunków pomiędzy spółką, a członkiem zarządu (wzajemnych praw i obowiązków, w tym zasadności zapłaty należności umownych i ich wysokości), ale także np. na gruncie spraw sądowych, gdzie nieważna umowa miała być dowodem na poparcie określonej okoliczności. Sąd takiego dowodu prawdopodobnie nie uzna.

Dla udzielenia pełnomocnictwa w uchwale zgromadzenia wspólników wystarczająca jest zwykła forma pisemna (a nie notarialna). Pełnomocnikiem może być inny wspólnik, czy inny członek zarządu. Co do zasady nie ma w tym względzie ograniczeń. Co również istotne, przeważa w doktrynie stanowisko, że spółka nie może (dla swej wygody) ustanowić jednego, stałego pełnomocnika, który za każdym razem będzie zawierał umowy z członkami zarządu w imieniu spółki, na podstawie raz udzielonego, ogólnego pełnomocnictwa. Co prawda pełnomocnikiem może być jedna, stała osoba, jednakże samo pełnomocnictwo powinno być udzielane każdorazowo do zawarcia konkretnej umowy.

Inny problem przedstawia sytuacja, gdy w spółce jest tylko jeden wspólnik i jest on zarazem jedynym członkiem zarządu. Wtedy czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. Każdy inny sposób zawarcia umowy pomiędzy spółką a członkiem zarządu, przy jednoosobowej spółce z o.o. będzie bezwzględnie nieważny. Powyżej opisana zasada reprezentacji spółki przez radę nadzorczą lub wspólnika ustanowionego w uchwale zgromadzenia wspólników nie ma w tym przypadku zastosowania. O tym także należy pamiętać.

KANCELARIA ADWOKACKA ADWOKAT MAGDALENA AMEREK-KRAJEWSKA

Czytaj więcej w Money.pl