99 mld zł i wciąż za mało. Prawie 700 gmin nie spełnia norm

Z najnowszych danych dotyczących realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych wynika, że Polska nadal ma poważny problem z wypełnieniem obowiązującej dyrektywy ściekowej. W 2024 roku, mimo inwestycji wartych 3,2 mld zł, aż 679 aglomeracji nie spełniało jej wymogów. Zgodnych było 846, co oznacza, że bilans praktycznie nie poprawił się w stosunku do 2021 roku.

Jak zauważa Grzegorz Waligóra, ekspert gospodarki wodno-ściekowej, od początku realizacji KPOŚK wydano już ponad 99 mld zł, a liczba aglomeracji niezgodnych z dyrektywą jest dziś nawet wyższa niż kilka lat temu. Co więcej, wciąż nie spełniają wymogów największe polskie miasta: Warszawa, Wrocław, Poznań, Kraków i Łódź.

Sprawa zgodności Polski ze "starą" dyrektywą ściekową od kilku lat toczy się przed TSUE, a skala potencjalnych kar […] może przekroczyć 10 miliardów euro – podkreśla Waligóra, wskazując na możliwy ryczałt i półroczne kary naliczane od 2016 r.

Zastrzeżenia Komisji Europejskiej dotyczyły m.in. błędnego wyznaczania granic aglomeracji, nieprawidłowego ustalania równoważnej liczby mieszkańców (RLM) oraz niewłaściwego planowania sieci kanalizacyjnych i oczyszczalni.

Tymczasem Polska musi przygotować się do wdrożenia nowej dyrektywy ściekowej, której implementacja powinna nastąpić do 31 lipca 2027 r. Przyniesie ona konieczność dalszej rozbudowy kanalizacji, modernizacji oczyszczalni, rozwoju retencji oraz – co najtrudniejsze – budowy czwartego stopnia oczyszczania ścieków, usuwającego mikrozanieczyszczenia.

Helena Goderska z Agencji Wspierania Ochrony Środowiska przyznaje, że świadomość gmin rośnie, ale skala wyzwań pozostaje ogromna. – Jak, to nadal bardzo duża liczba, a czas na spełnienie warunków […] mamy tylko do końca 2027 r. – mówi, odnosząc się do niemal 700 aglomeracji poza normą.

Według danych KPOŚK po 2024 r. gminy planują inwestycje o łącznej wartości ponad 35 mld zł, w tym budowę blisko 3,5 tys. km nowej kanalizacji i modernizację oczyszczalni za ponad 14 mld zł. Eksperci zwracają jednak uwagę na wątpliwą jakość części danych i ogromne dysproporcje w deklarowanych kosztach, co może zaburzać planowanie finansowania na poziomie krajowym i unijnym.

Dodatkowym wyzwaniem będzie rozszerzenie definicji aglomeracji – nowa dyrektywa obejmie już obszary powyżej 1000 RLM. To szansa na poprawę sytuacji w mniejszych miejscowościach, ale też ogromne obciążenie finansowe i organizacyjne dla samorządów.

Źródło: portalsamorządowy.pl