Nowe obowiązki dla właścicieli mieszkań? Na horyzoncie kolejny rejestr

Właściciele domów i mieszkań w Polsce muszą przygotować się na istotne zmiany w przepisach, które mogą całkowicie przedefiniować rynek nieruchomości. Resort rozwoju intensyfikuje prace nad projektem ustawy wprowadzającej centralną ewidencję lokali. Zgodnie z założeniami, każdy lokal mieszkalny w kraju – niezależnie od tego, czy należy do zasobów publicznych, czy prywatnych – otrzyma unikalny numer identyfikacyjny. Najważniejszą zmianą będzie jednak konieczność bieżącego raportowania, w jaki sposób dana nieruchomość jest wykorzystywana. Właściciele będą musieli zadeklarować, czy w mieszkaniu przebywają sami, czy jest ono wynajmowane, użyczone osobom trzecim, czy też pozostaje niezasiedlone.

Głównym celem projektowanych zmian jest walka z problemem pustostanów oraz uporządkowanie rynku najmu krótkoterminowego, który w wielu polskich miastach stał się wyzwaniem dla stałych mieszkańców i lokalnych samorządów. Nowe narzędzia mają pozwolić państwu na precyzyjne określenie zasobów mieszkaniowych oraz ich realnego wykorzystania. Jak informujeBusiness Insider, projekt ustawy ma być gotowy do procedowania jeszcze w 2026 r., a jego wejście w życie oznaczać będzie koniec anonimowości w zakresie zarządzania własnym portfelem nieruchomości.

Obecne działania resortu nie są zaskoczeniem dla obserwatorów rynku, gdyż stanowią rozwinięcie koncepcji przedstawianych już w ubiegłym roku. Przypomnijmy, że pierwsze konkretne zapowiedzi w tej sprawie padły w lipcu 2025 r. Wówczas Tomasz Lewandowski, wiceminister rozwoju i technologii, w rozmowie z Onetem zarysował wizję "ucywilizowania" rynku najmu.

Chcemy zaproponować ewidencje wszystkich lokali w kraju, tych publicznych, prywatnych, w domach jednorodzinnych – tłumaczył wtedy wiceszef resortu.

Według jego słów, system ma być elastyczny i dostarczać samorządom realnych instrumentów do prowadzenia polityki mieszkaniowej.

Budowa nowej bazy danych nie będzie jednak przebiegać od zera. Ministerstwo planuje wykorzystać i zintegrować już istniejące rejestry, które do tej pory funkcjonowały w rozproszeniu. Chodzi między innymi o Centralną Ewidencję Emisyjności Budynków (CEEB), zintegrowany system informacji o nieruchomościach oraz bazy danych Krajowej Administracji Skarbowej. – Mamy dużo ewidencji, między innymi emisyjności budynków, zintegrowany system informacji o nieruchomościach, rejestry w KAS. Staramy się to skoordynować i połączyć w jednym miejscu. Żeby skorzystać z tych zasobów, które już mamy – wyjaśnił Tomasz Lewandowski w wypowiedzi cytowanej przez "Głos Wielkopolski". Taka konsolidacja danych ma pozwolić na szybką weryfikację składanych przez właścicieli deklaracji.

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów planowanej reformy jest kwestia potencjalnego opodatkowania lokali, które nie są wykorzystywane. Choć oficjalne decyzje w tej sprawie jeszcze nie zapadły, mechanizm ewidencji jest postrzegany jako fundament pod wprowadzenie daniny od pustostanów. System ma działać na zasadzie domniemania: jeśli właściciel nie zadeklaruje żadnej formy użytkowania lokalu, zostanie on uznany za pusty. To z kolei może otworzyć drogę do nałożenia dodatkowych obciążeń fiskalnych, co w założeniu rządu ma skłonić posiadaczy zamrożonego kapitału w nieruchomościach do ich sprzedaży lub wystawienia na rynek najmu długoterminowego.

Resort podkreśla jednak, że priorytetem jest zwiększenie dostępności mieszkań, a nie samo karanie właścicieli. Tomasz Lewandowski w rozmowach z mediami zaznaczał, że rządowi zależy na wypracowaniu rozwiązań, które będą wspierać rynek, a nie opierać się wyłącznie na zakazach. Mimo to, widmo nowego podatku budzi niepokój wśród inwestorów indywidualnych. Eksperci wskazują, że kluczowe będą szczegóły dotyczące definicji pustostanu oraz ewentualnych wyłączeń, na przykład dla mieszkań w trakcie remontu czy lokali przeznaczonych na sprzedaż. Na ten moment wiadomo jedynie, że system ma być maksymalnie przejrzysty, a przypisanie numeru do każdego lokalu ma ułatwić kontrolę nad tym, kto i na jakich zasadach czerpie zyski z udostępniania dachu nad głową.