Jawność oświadczeń majątkowych sędziów. PO chce odrzucenia projektu

Sejm omawiał we wtorek projekt nowelizacji kilku ustaw, m.in. dot. przewlekłości postępowań sądowych, jawności oświadczeń majątkowych, pozwalający na zwrot postępowania do prokuratury na wniosek prokuratora i zezwolenia na udostępnianie osobom trzecim materiałów z postępowań w razie zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Nowelizacja pozwala też na udział w postępowaniach m.in. przed Trybunałem Konstytucyjnym prokuratorów niższych instancji delegowanych do Prokuratury Krajowej.

Wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł przedstawiając projekt w Sejmie mówił m.in., że sądy przy orzekaniu o przewlekłości postępowań będą zobowiązane wziąć pod uwagę całą długość postępowania - od chwili jego wszczęcia do momentu rozpoznania skargi. Od takiego okresu będzie też uzależniona wysokość rekompensaty. Podkreślił, że fragmentaryczne spojrzenie na przewlekłość postępowań było wytykane Polsce przez trybunał w Strasburgu.

Jak mówił, zgodnie z projektem zlikwidowany zostanie problem 8,5 tys. skarg odrzucanych w kraju ze względów formalnych. Zarezerwowana zostanie też odpowiednia pula środków, by podnieść wysokość odszkodowań - by było to nie mniej niż 2 tys. zł za każdy rok przewlekłego postępowania.

Warchoł wyjaśnił, że na podstawie tej nowelizacji zostanie zwiększona odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i wprowadzona jawność ich oświadczeń majątkowych. Projekt zakłada odpowiedzialność karną za podanie nieprawdy w oświadczeniach i wydłużenie przedawnienia karalności takich czynów. Jedną z nowych norm dyscyplinujących będzie możliwość obniżenia wynagrodzenia od 5 do 15 proc. na okres od 6 miesięcy do 2 lat oraz możliwość pozbawienia prawa do awansu - mówił w Sejmie wiceminister.

Zofia Czernow (PO) była za odrzuceniem projektu w całości, ponieważ w ocenie klubu PO nowelizacja tak wielu spraw jednocześnie, to próba wprowadzenia kuchennymi drzwiami innych rozwiązań, m.in. dotyczących właśnie jawności oświadczeń majątkowych sędziów. W jej ocenie wprowadzenie jawności "osłabia funkcję państwa, jaką jest niezależny wymiar sprawiedliwości. - To narzędzie do wywierania presji na niezależność sędziowską, którą należy chronić - przekonywała.

Również Barbara Dolniak (Nowoczesna)
zgłaszała wątpliwości co do zgodności projektu z zasadami techniki prawodawczej poprzez umieszczenie w jednej nowelizacji zmian tak wielu aktów prawnych. - Chcecie państwo naprawiać wymiar sprawiedliwości straszeniem sędziów i jawnymi oświadczeniami majątkowymi, tylko proszę powiedzieć, jak jawne oświadczenie ma wpłynąć na szybkość postępowania - pytała wicemarszałek.

Daniel Milewski (PiS) popierając wszystkie rozwiązania rządowego projektu podkreślał m.in., że realizuje on zalecenia Trybunału w Strasburgu w części dotyczącej odszkodowań za przewlekłość postępowań. Jego zdaniem jawność - i publikowanie oświadczeń majątkowych sędziów w Biuletynie Informacji Publicznej ma na celu wzmocnienie zaufania do wymiaru sprawiedliwości i samych sędziów.

Jerzy Jachnik (Kukiz'15) zarzucał przygotowanym przepisom o przewlekłości spraw, że nie rozwiążą problemu, ale poparł rozwiązania dotyczące oświadczeń majątkowych sędziów. - Kukiz'15 jest generalnie za jawnością - podkreślał. Zadeklarował, że w sprawie projektu nie będzie dyscypliny klubowej i każdy z posłów będzie decydował we własnym zakresie, jak głosować.

Ireneusz Zyska (WiS) był za skierowaniem projektu do dalszych prac w komisjach.

PSL złożył swoje wystąpienie do protokołu.

Warchoł, odpowiadając na zarzuty opozycji o wielości wątków wprowadzonych do jednej nowelizacji powiedział, że w praktyce legislacyjnej stosowane są nowelizacje horyzontalne i takim projektem jest ten obecnie omawiany przez Sejm. Zaznaczył, że jawność oświadczeń majątkowych sędziów przyczyni się do transparentności polskiego wymiaru sprawiedliwości i są wprowadzeniem wysokich europejskich standardów, które uniemożliwiają realizację działań o charakterze przestępczym.

Wiceminister przypomniał, że karę dyscyplinarną dla sędziów w wysokości od 5-15 proc. zasadniczego wynagrodzenia proponowała poprzednio Platforma Obywatelska. - Skorzystaliśmy z pomysłów rozpatrywanych przez poprzedni rząd - podkreślał.

Zgodnie z projektem ustawa ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia.

O dalszych pracach zdecydują posłowie jeszcze podczas tego posiedzenia Sejmu - w bloku głosowań w czwartek.