Niemiecki przemysł słabnie od 2018 roku. Instytut IW wskazuje przyczynę

Badanie kolońskiego Instytutu Gospodarki Niemieckiej (Institut der deutschen Wirtschaft, IW) przygotowano na zlecenie organizacji KlimaUnion. Autorzy porównali rozwój przemysłu w Niemczech od 2015 r. z Chinami, Stanami Zjednoczonymi, Indiami, Wielką Brytanią i trzema innymi krajami Unii Europejskiej. Wynika z tego, że niemiecki przemysł od 2018 r. przechodzi przedłużający się okres słabości, który ostatnio objął kolejne branże.

Za główną przyczynę autorzy uznają pogarszające się warunki prowadzenia działalności w Niemczech. Pod względem kosztów pracy kraj zajmuje ostatnie miejsce w zestawieniu. Od 2015 r. koszty pracy wzrosły o 29 proc. i są dziś o 8 proc. wyższe niż we Francji. Podatki od firm wynoszą nieco ponad 30 proc., czyli więcej niż u niemal wszystkich konkurentów, którzy od 2015 r. na ogół je obniżali. W 2015 r. sprawność niemieckiego państwa była najwyższa spośród wszystkich badanych krajów, ale tę przewagę Niemcy już straciły.

Niemieckie firmy płacą też więcej za energię. Według IW głównym powodem jest szok cenowy wywołany kryzysem energetycznym od 2021 r., a nie polityka klimatyczna. Uderzył on w przemysł, który już wcześniej był osłabiony. W 2025 r., trzy lata po szczycie kryzysu, firmy energochłonne płaciły średnio około 49 euro za megawatogodzinę gazu, ponad dwa razy więcej niż w 2019 r.

Wzrost cen gazu niemal w całości wynika z wyższych kosztów zakupu surowca. Te same koszty podbiły również ceny prądu. Opłaty za emisję CO2 miały dotąd ograniczony wpływ na podwyżki.

Według autorów badania to może się zmienić. Wiele firm dostaje dziś większość uprawnień do emisji za darmo i ponosi tylko część kosztów CO2. Zgodnie z obecnymi planami reform w UE mechanizmy ochronne będą wygaszane wolniej, niż zakładano, ale kierunek się nie zmienia i koszty polityki klimatycznej będą rosły.

IW ostrzega, że bez skutecznego granicznego podatku węglowego (CBAM) produkcja w Niemczech stanie się droższa niż w Chinach czy w USA. W tych krajach nie ma porównywalnie wysokich kosztów emisji CO2, a dodatkowo dotacje dla przemysłu i protekcjonizm dają im nieuczciwą przewagę konkurencyjną.

– Tam, gdzie jesteśmy słabi, nie stajemy się lepsi, a nawet tam, gdzie kiedyś byliśmy silni, wyprzedzają nas inne kraje – mówi Malte Küper, ekspert IW ds. energii. Jego zdaniem ci, którzy przyczyn kryzysu szukają wyłącznie w polityce klimatycznej, zbytnio upraszczają sprawę. Zaznacza jednocześnie, że polityka klimatyczna może przynieść efekty tylko wtedy, gdy rząd zmniejszy inne obciążenia dla firm.

– Niemcy mają szereg problemów strukturalnych, które wymagają reform i szkodzą konkurencyjności kraju jako miejsca do prowadzenia biznesu – podkreśla Küper.