Niemal 2 tysiące złotych z ZUS. Przysługują przy tych chorobach

Renta z tytułu niezdolności do pracy z ZUS przysługuje nie tylko w przypadku potwierdzenia choroby serca czy nowotworu. Podstawą świadczenia mogą być też zaburzenia psychiczne, choroby skóry, schorzenia neurologiczne, choroby układu oddechowego oraz problemy ze wzrokiem.

Kluczowy warunek to orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, który potwierdza brak zdolności do pracy. Ocenia on również, czy niezdolność ma charakter trwały czy czasowy oraz czy możliwe jest przekwalifikowanie zawodowe. Maksymalny okres orzeczenia wynosi 5 lat.

Oprócz orzeczenia medycznego część osób będzie musiała też spełnić warunki ubezpieczeniowe. Chodzi o tzw. staż ubezpieczeniowy, który wynosi: 1 rok dla osób poniżej 20 lat, 2 lata przy wieku 20-22 lat, 3 lata między 22. a 25. rokiem życia, 4 lata między 25. a 30. rokiem życia i 5 lat po 30. roku życia. W ostatnim przypadku okres ten musi przypadać w ciągu ostatnich 10 lat.

Z danych ZUS wynika, że w 2024 r. sześć grup chorobowych było przyczyną wydania 85,8 proc. orzeczeń dla celów rentowych ustalających niezdolność do pracy. Wśród nich przeważali wnioskodawcy z chorobami układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej (21 proc.) oraz nowotworami (20 proc.). Kolejnymi najczęściej wybieranymi chorobami były choroby układu krążenia (16,5 proc.), zaburzenia psychiczne (13 proc.), choroby układu nerwowego – 7,9 proc. oraz urazy kości, stawów i tkanek miękkich – 7,4 proc.

Nowotwory dominują przede wszystkim wśród przypadków najcięższych - odpowiadały w 2024 r. za 56,4 proc. orzeczeń o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Przy częściowej niezdolności najczęściej wskazywano schorzenia mięśniowo-szkieletowe – 31,1 proc.

W praktyce w dokumentacji rentowej, która trafia do lekarza-orzecznika, pojawiają się m.in.:

• choroby krążka międzykręgowego i inne ciężkie schorzenia kręgosłupa;
• następstwa udarów i chorób naczyń mózgowych;
• przewlekła choroba niedokrwienna serca;
• schizofrenia i nawracające zaburzenia depresyjne;
• stwardnienie rozsiane oraz zaburzenia korzeni nerwowych;
• przewlekła niewydolność nerek;
• cukrzyca z powikłaniami;
• przewlekła obturacyjna choroba płuc;
• ciężkie następstwa urazów kończyn;
• choroby nowotworowe, w tym rak piersi, płuca, jelita grubego i prostaty.

W 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał 40 076 rent z tytułu niezdolności do pracy. Najwięcej decyzji dotyczyło osób po 50 roku życia. Ponad 27 tys. z nich dotyczyło renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a ponad 10 tys. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Pozostałe dotyczyły całkowitej niezdolności do pracy wraz z wypłatą dodatku pielęgnacyjnego (366 zł miesięcznie brutto w br.)

Od 1 marca 2026 r. minimalna renta wynosi 1978,49 zł brutto przy całkowitej niezdolności do pracy oraz 1483,87 zł brutto przy częściowej niezdolności. Całkowita niezdolność oznacza brak możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a częściowa brak możliwości pracy zgodnej z kwalifikacjami.

Źródło: zus.pl.