Darowizna środka trwałego. Jakie skutki podatkowe?

W toku prowadzonej działalności mogą wystąpić sytuacje, w których element majątku stanowiący środek trwały firmy, zostanie przekazany w darowiźnie np. komuś z rodziny. Nie ma przeszkód by dokonać takiej czynności, warto jednak zastanowić się jakie spowoduje ona skutki.

Po pierwsze należy zaznaczyć, iż darowizna środka trwałego nie powoduje powstania przychodu u darczyńcy. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega odpłatne zbycie składników majątku, natomiast darowizna jest przekazaniem nieodpłatnym, a więc nie jest opodatkowana. W przypadku przekazania środka trwałego firmy jako darowizny, dla celów podatku dochodowego nie ma znaczenia również fakt, czy przekazanie to ma miejsce w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, czy też po jej zakończeniu. Podsumowując, przekazanie składnika majątku w formie darowizny nie rodzi obowiązku podatkowego na gruncie podatku dochodowego u darczyńcy.

Otrzymanie darowizny również nie będzie opodatkowane podatkiem dochodowym, gdyż przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn (art. 2 ust. 1 pkt 3 UPDOF).

Obowiązek podatkowy na gruncie podatku od spadków i darowizn będzie ciążył zawsze tylko na obdarowanym, czyli nabywcy rzeczy. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku należy zapłacić podatek. Ustawa przewiduje zwolnienie od podatku dla małżonka, wstępnych, zstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy, pod warunkiem, iż w odpowiednim terminie dokonają zgłoszenia faktu otrzymania darowizny. Jeśli jednak wartość darowizny nie przekracza określonego ustawowo limitu obdarowani z pierwszej grupy podatkowej nie muszą zgłaszać faktu otrzymania darowizny.

Przedsiębiorca, który chce przekazać w darowiźnie osobie trzeciej składniki majątku przedsiębiorstwa powinien mieć na uwadze konieczność opodatkowania takiego zdarzenia podatkiem od towarów i usług. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlega również nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

a) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

b) wszelkie inne darowizny,

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Zatem w przypadku darowizny przedmiotów, co do których przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego zarówno w części jak i w całości, konieczne jest ich opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Jeśli natomiast przy nabyciu danego składnika nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, przekazanie tego składnika w darowiźnie nie będzie podlegało opodatkowaniu.

Wyjątkiem w tej kwestii jest zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, o czym mowa w art. 6 ustawy o VAT. W przypadku przekazania w darowiźnie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nie mają zastosowania przepisy ustawy o VAT, zatem czynność ta nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Przekazanie składnika majątku firmy w formie darowizny wiąże się z zaprzestaniem dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Darczyńca przekazujący w darowiźnie środek trwały, odpisów amortyzacyjnych dokonuje do końca miesiąca, w którym dokonał nieodpłatnego przekazania na podstawie umowy darowizny. Pozostała, niezamortyzowana część nie będzie mogła natomiast stanowić kosztów uzyskania przychodów. Tak więc, niezamortyzowana wartość darowanego składnika majątku nie zostanie ujęta w kosztach.

W przypadku obdarowanego - jeśli prowadzi działalność gospodarczą, to przysługuje mu prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od otrzymanego w drodze darowizny środka trwałego i zaliczania ich do kosztów podatkowych. Odpisów tych należy dokonywać od właściwie ustalonej wartości początkowej, będącej podstawą do naliczania odpisów.

Wartość początkową środka trwałego otrzymanego w darowiźnie należy ustalić zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PDOF, czyli w wartości rynkowej z dnia nabycia - z dnia otrzymania darowizny. W przypadku gdy umowa darowizny określa niższą wartość składnika majątku, niż ta wynikająca z wyceny rynkowej, wówczas za wartość początkową należy przyjąć niższą kwotę.

Podsumowując, przekazanie darowizny jest dla darczyńcy obojętne podatkowo, nie stanowi dla niego ani przychodu, ani też kosztu. Dla obdarowanego natomiast, fakt otrzymania darowizny może wiązać się z opodatkowaniem podatkiem od spadków i darowizn, ale i możliwością korzystania z odpisów amortyzacyjnych, które stanowić będą dla niego koszt.