Zaliczka a zadatek. Którą formę przedpłaty wybrać?

Żeby mieć pewność wykonania umowy w przyszłości, sprzedawcy często żądają, żeby kupujący zapłacił im część pieniędzy od razu. Ważniejsze, niż wysokość tej kwoty jest to, jak zostanie ona nazwana. Od tego zależy, czy wpłacone pieniądze w razie niewykonania umowy przepadną, czy zostaną zwrócone. Pomiędzy zaliczką a zadatkiem istnieje bowiem zasadnicza różnica.

Zaliczka to innymi słowy kwota, która zostaje uwzględniona na poczet przyszłych świadczeń wynikających z umowy zawartej pomiędzy stronami, jednak nie stanowi de facto żadnego jej zabezpieczenia. W razie niezrealizowania transakcji zaliczka bowiem podlega zwrotowi, niezależnie od tego, czy umowa nie doszła do skutku z winy kupującego, czy sprzedającego. Może jednak zostać pomniejszona o koszty, które sprzedawca poniósł na przykład w związku z przygotowaniem przedmiotu transakcji.

Przykład 1

Rzeczywistym zabezpieczeniem przed niezrealizowaniem umowy jest tylko zadatek. Wtedy, gdy transakcja nie dojdzie do skutku z winy kupującego, kwota ta przepada. Jeśli natomiast zawini sprzedający, to klient może żądać kwoty dwukrotnie wyższej: nie tylko zadatku, ale również swoistego zadośćuczynienia w tej samej wysokości.

Przykład 2

Wysokość przedpłaty (niezależnie od tego, w jakiej formie) nie jest określona przepisami. Zazwyczaj jednak stanowi ona 10 lub 20 procent całkowitej wartości transakcji. To, czy wpłacona akonto kwota jest zaliczką, czy zadatkiem powinno zostać jednoznacznie wskazane w umowie, na przykład poprzez zawarcie stwierdzenia "kupujący wpłacił zadatek w wysokości 2 tysięcy złotych". Jeśli takiego jasnego wskazania nie ma, to częściowe świadczenie zostanie automatycznie potraktowane jako zaliczka.