Co z kontem bankowym TK? Rodzi się plan B, czyli "rachunek pomocniczy"

Grzegorz OsieckiTomasz Żółciak
NBP blokuje wypłaty dla Trybunału Konstytucyjnego. Czy będzie Plan B?
NBP blokuje wypłaty dla Trybunału Konstytucyjnego. Czy będzie Plan B?
Źródło zdjęć: © EastNews | Wojciech Olkuśnik, Tomasz Jastrzębski • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

NBP zablokował wypłaty dla Trybunału Konstytucyjnego. Ale to nie znaczy, że do TK nie popłyną pieniądze. Trwa szykowanie planu, który ma pomóc obejść blokadę w banku centralnym, nałożoną na konto trybunału. Money.pl poznał szczegóły tych rozważań.

Potwierdziły się nieoficjalne doniesienia money.pl z 12 listopada dotyczące tego, że Narodowy Bank Polski zawiesił wykonywanie jakichkolwiek dyspozycji na rachunku bankowym Trybunału Konstytucyjnego. To reakcja na pisma do NBP sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej, że to ona ma pełnomocnictwa do wypłat dla TK i prezesa Bogdana Święczkowskiego, że jedyną uprawnioną osobą jest on.

W wydanym komunikacie napisano wprawdzie, że NBP nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego kierowania Trybunałem Konstytucyjnym, ale ta sprawa ma znaczenie z punktu widzenia ustalenia osób uprawnionych do dysponowania środkami Trybunału. Dlatego, jak tłumaczył w komunikacie NBP, przeprowadzono analizy. "W wyniku tej analizy wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym zachodzą przesłanki wstrzymania realizacji przez NBP zleceń płatniczych dokonywanych przez Trybunał Konstytucyjny".

W praktyce to oznacza zastopowanie wypłat. Bogdan Święczkowski cieszy się, że wypłaty na zlecenia zastępującej go w TK sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej zostały zastopowane, ale równolegle ma nadzieję, że realizowane będą jego polecenia wypłat. Z kolei sędzia Anna Korwin-Piotrowska krytycznie ocenia ten ruch NBP, choć jednocześnie uspokaja pracowników.


DLA CIEBIE
Od pomysłu do inwestycji. Dotacje i finansowanie w praktyce

– Wysłałam maila do pracowników z informacją, że rozumiem ich obawy, ale zapewniam, że będą w terminie i na dotychczasowych zasadach – powiedziała nam sędzia Korwin-Piotrowska.

Nie wypowiadała się na temat tego, jak miałoby się to stać.

Jest drugie dno?

Część rozmówców money.pl ma teorię, że mogło dojść do koordynacji działań pomiędzy Bogdanem Święczkowskim a Adamem Glapińskim. – Glapiński otrzymał dyspozycje dotyczące rachunku TK ze strony nowej większości sędziowskiej i w tym kontekście pismo ze strony Święczkowskiego stanowi dla niego dobre alibi, by zamrozić wszelkie dyspozycje i głosić, że przecież nie NBP ma rozstrzygać ten spór. Efekt jest jednak taki, że kasy dla trybunału nie ma – przekonuje jeden z rozmówców zbliżony do obozu rządzącego.

Ale niektórzy nasi rozmówcy są zdania, że nawet bez pisma ze strony Święczkowskiego Adam Glapiński miałby zgryz, jak potraktować żądania nowych sędziów TK – bo skoro prezydent i polityczne środowisko Glapińskiego uważają tych sędziów za "uzurpatorów", to szef NBP musiałby powiedzieć im "nie" i tym samym też wpisałby się w trwający konflikt polityczny o TK.

Na razie jednak rzeczywiście efekt jest taki, że pieniądze dla TK – na wynagrodzenia dla sędziów i pracowników trybunału, opłacanie rachunków czy rozliczenia z kontrahentami – są zablokowane. Ale w samym trybunale słyszymy, że nikt nie jest tym specjalnie zdziwiony. – Mamy na to przygotowane rozwiązanie, więc nie będzie problemu. To chwilę potrwa, ale my je wdrożymy – zapewnia nasz rozmówca związany z TK.

Plan B?

Z naszych nieoficjalnych ustaleń wynika, że już trwa wstępne rozeznanie dotyczące planu B. Zakłada on uruchomienie rachunku do obsługi TK poza NBP. Dużego pola manewru tu nie ma, bowiem art. 196 ustawy o finansach publicznych stanowi, że rachunki bieżące państwowych jednostek budżetowych prowadzi albo Narodowy Bank Polski, albo Bank Gospodarstwa Krajowego. Decyzję o tym, który z nich, podejmuje minister finansów.

Rzecz jednak w tym, że nie może robić tego w dowolny sposób. Bo w ust. 4 tego artykułu ustawa precyzuje, że BGK może podjąć obsługę takich rachunków, ale "nie wcześniej niż z dniem przyjęcia przez Rzeczpospolitą Polską waluty euro". Wspomniana ustawa przewiduje też, że wydatki budżetu państwa są dokonywane przez dysponentów środków budżetowych z ich rachunków bieżących. Tak więc przeniesienie podstawowego rachunku bieżącego TK z NBP do BGK wymagałoby zmiany ustawy, a to po pierwsze, długa ścieżka, wymagająca prac w parlamencie, a po drugie, obarczona ryzykiem weta ze strony Karola Nawrockiego.

Dlatego, jak nieoficjalnie słyszymy, rozpatrywany ma być inny wytrych prawny – utworzenie tzw. rachunku pomocniczego w BGK. Rozporządzenie ministra finansów z 28 grudnia 2011 r. w sprawie rodzajów i trybu dokonywania operacji na rachunkach bankowych prowadzonych dla obsługi budżetu państwa pozwala ministrowi, na uzasadniony wniosek dysponenta części budżetowej, zezwolić kierownikowi państwowej jednostki budżetowej na otwarcie "rachunku pomocniczego prowadzonego dla obsługi budżetu państwa w zakresie krajowych środków finansowych na każdy rodzaj środków".

– Rzeczywiście są prowadzone jakieś rozważania w tym kierunku, by utworzyć nie rachunek bieżący, ale pomocniczy dla trybunału. BGK nie będzie wnikał, do czego konkretnie miałby być wykorzystywany – przyznaje jeden z naszych rozmówców zorientowany w tematyce.

Rzecznik BGK Paweł Żebrowski odmówił nam komentarza w tej sprawie.

Potencjalną słabością tego planu jest to, że rachunek pomocniczy zapewne nie będzie w pełni odpowiadał rachunkowi bieżącemu w zakresie tego, jakie wydatki Trybunału Konstytucyjnego można z niego pokrywać. W świetle art. 197 ust. 2 ustawy takie rozwiązanie jest prawnie problematyczne, ponieważ zasadnicza ścieżka finansowania prowadzi przez rachunek bieżący wydatków.

Ale część naszych rozmówców uważa, że w sytuacji, gdy takiej instytucji jak TK grozi całkowity paraliż, rządzący albo znajdą jakąś formułę prawną uzasadniającą taki ruch (być może nastąpi zmiana rozporządzenia w tym zakresie), albo po prostu rząd "przymknie oko" na ten problem, uznając, że istnieje stan wyższej konieczności związany z zapewnieniem ciągłości funkcjonowania ważnej instytucji państwowej.

– Rząd może przelać rezerwy na konto w BGK i nikt się nie będzie przejmować legislacyjnymi subtelnościami. Uzasadni to ratowaniem demokracji w TK. Na końcu musi być jednak człowiek w TK, który będzie tymi płatnościami zarządzał. I sądzę, że takiego człowieka znajdą – zauważa nasz rozmówca związany z prawą stroną politycznej sceny.

Polityczna burza

Na razie ruch Adama Glapińskiego wywołał polityczną burzę. – Narodowy Bank Polski powinien dbać o swoją niezależność polityczną i nie wchodzić w konflikt polityczny – komentował minister finansów Andrzej Domański. W podobny sposób w rozmowie z nami ocenia te działania szef sejmowej komisji finansów publicznych Janusz Cichoń.

– To polityczny ruch ze strony prezesa NBP, banku centralnego, który powinien być niezależną instytucją – mówi poseł KO.

Po drugiej stronie politycznej sceny ruch NBP wywołuje przeciwne reakcje.

– Przelewając środki uzurpatorom w TK, pracownicy NBP ryzykowali popełnieniem przestępstwa współudziału w zamachu na konstytucyjny organ państwa – mówi Sebastian Kaleta z PiS.

I zdaniem posła ewentualny Plan B nie będzie miał podstaw prawnych, bo wydatki TK powinny być realizowane za pośrednictwem NBP. – Przepisy dotyczące finansowania NBP są kompletne. Rachunek obsługuje NBP, BGK może to robić po wprowadzeniu euro, a jeśli chodzi o rachunki pomocnicze, to nie dotyczy to Trybunału – mówi poseł PiS. Jego zdaniem, jeśli minister finansów przeleje pieniądze w ten sposób, to narazi się na odpowiedzialność karną.

Spór o kasę dla TK to kolejny front wokół Trybunału. Pytanie, czy nie wpłynie to na działania dotyczące postawienia Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Wniosek komisji odpowiedzialności konstytucyjnej w tej sprawie czeka na rozpatrzenie przez posłów.

Wybrane dla Ciebie