Luki w przesyle energii. UE proponuje autostrady energetyczne

Szereg zmian w europejskim prawie zaprezentowany przez KE ma poprawić zdolności przesyłowe pomiędzy państwami członkowskimi. W długiej perspektywie przyniesie to niższe ceny za energię elektryczną na kontynencie. Jeśli państwa członkowskie lepiej skoordynują planowanie infrastruktury, to według wyliczeń KE cała Unia zaoszczędzi 560 mld euro w perspektywie do 2050 r.

Joergensen powiedział, że rozwój infrastruktury energetycznej obecnie przypomina układanie puzzli bez patrzenia na pudełko. Według niego jeśli w UE nie powstaną konieczne połączenia, to w 2030 r. około połowa potrzeb w zakresie przesyłu energii elektrycznej - a więc 41 GW - nie będzie zaspokojona, a w 2040 r. zmarnowana zostanie energia ze źródeł odnawialnych stanowiąca połowę całkowitej konsumpcji energii elektrycznej z 2023 r.

Aby temu przeciwdziałać, KE chce zwiększyć współpracę pomiędzy państwami członkowskimi oraz sama zaangażować się w koordynowanie budowy połączeń transgranicznych. Chce mieć możliwość wypełniania luk w systemie elektroenergetycznym poprzez proponowanie operatorom systemów krajowych konkretnych projektów. Jeśli operatorzy je odrzucą, KE będzie mogła ogłosić zaproszenie do składania wniosków otwarte dla każdej ze stron.

- Owszem, oznacza to większe uprawnienia dla UE, ale ważne jest, aby podkreślić, że nie jest to gra o sumie zerowej. Dając UE większe kompetencje w zakresie koordynacji, upoważniamy również państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych działań. A współpracując w oparciu o jednolitą mapę integrującą wszystkie sektory w Europie zapewniamy najbardziej racjonalne planowanie dla całej Unii - wyjaśnił Joergensen.

Przyspieszyć ma też proces wydawania pozwoleń na realizowanie projektów infrastrukturalnych. Dzisiaj trwa to około pięć lat, a zdarza się, że zatwierdzanie nowych inwestycji zajmuje dekadę. Natomiast KE chce, by proces ten trwał dwa lata z możliwością wydłużenia do trzech w przypadku najbardziej skomplikowanych projektów.

KE zaproponowała również wyznaczenie ośmiu tzw. autostrad energetycznych. Pod tym hasłem kryją się inwestycje, które mają rozwiązać problem wąskich gardeł w systemie. Jednym z nich jest połączenie przez Pireneje, które ma zakończyć energetyczną izolację Hiszpanii i Portugalii.

Na liście autostrad energetycznych znalazł się także projekt Harmony Link, który zwiększa możliwości wymiany energii elektrycznej pomiędzy Polską a krajami bałtyckimi. Do 2030 r. w ramach tego projektu powstanie drugie połączenie elektroenergetyczne pomiędzy Polską a Litwą.

W autostradę energetyczną ma też zamienić się - jak zapowiedziała KE - Morze Bałtyckie. Chodzi o duży duńsko-niemiecki projekt gromadzący gigawaty energii wiatrowej z Bałtyku, przetwarzając ją i przesyłając podmorskimi kablami do Danii i Niemiec.

Według szacunków KE łączna wartość koniecznych inwestycji w sieci przesyłowe powinna wynieść 1,2 bln euro do 2040 r. Nakłady na instrument Łącząc Europę, z którego finansowane są połączenia energetyczne, mają wzrosnąć w przyszłym budżecie UE pięciokrotnie i wynieść 30 mld euro.