Rząd przyjął ustawę frankową. Sprawy mają przyspieszyć

Projekt obejmuje sprawy cywilne między konsumentami a bankami, dotyczące kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego, a także umów przekształconych aneksami w kredyty waloryzowane do CHF. Zgodnie z zapisami, nowe przepisy nie obejmą osób prawnych ani przedsiębiorców.

Jedną z najważniejszych zmian jest automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu z chwilą doręczenia bankowi pozwu. Rozwiązanie to będzie miało charakter ustawowy, co oznacza, że nie będzie wymagało wydania odrębnych orzeczeń.

Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że dzięki temu kredytobiorcy nie będą musieli obawiać się egzekwowania rat w trakcie procesu. Dodatkowo konsumenci nie będą mogli być zgłaszani do rejestrów dłużników, a wpisy już istniejące zostaną usunięte.

Projekt przewiduje także uproszczenie rozliczeń między stronami. W sytuacji, gdy kredytobiorca wystąpi z pozwem o zwrot wpłat z tytułu nieważnej umowy, bank będzie mógł w tym samym postępowaniu dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału. Dzięki temu sprawy nie będą się dublować, co dotychczas znacząco wydłużało czas rozstrzygnięcia sporów.

Nowe przepisy przewidują też szersze wykorzystanie posiedzeń niejawnych i zdalnych. Sądy będą mogły przesłuchiwać świadków online, a strony – składać zeznania na piśmie. Referendarze sądowi zyskają możliwość umarzania postępowań po cofnięciu pozwu lub apelacji. Rozwiązania te mają dodatkowo odciążyć sędziów i skrócić czas rozpoznawania spraw.

Resort sprawiedliwości wprowadził także mechanizmy zachęcające do polubownego kończenia sporów. Zwrot 50 proc. opłaty sądowej przysługiwać będzie w sytuacji, gdy pozew, apelacja lub skarga kasacyjna zostaną cofnięte w ciągu sześciu miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Nowe przepisy mają również usprawnić działanie Sądu Najwyższego. Projekt zakłada możliwość odmowy rozpoznania skarg kasacyjnych banków w sprawach frankowych, jeśli nie występuje potrzeba wykładni prawa ani rozbieżności w orzecznictwie. Taką decyzję SN podejmie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Zdaniem resortu, pozwoli to szybciej finalizować sprawy konsumenckie i zmniejszyć zaległości w sądzie.

Ustawa ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jak podkreślała w marcu pełnomocniczka MS ds. postępowań frankowych Aneta Wiewiórowska-Domagalska, rozwiązania te mają przywrócić kredytobiorcom realne prawo do sądu. Zwracała uwagę, że na koniec 2024 r. w sądach toczyło się ponad 204 tys. spraw frankowych, a ich liczba była jednym z głównych problemów polskiego wymiaru sprawiedliwości.

- Sprawiedliwość, która jest opóźniona, to sprawiedliwość, której odmówiono – mówiła Wiewiórowska-Domagalska.