W Polsce może powstać megamiasto. Warszawa ma zostać w tyle

Trwają dyskusję nad przyszłością Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM), która powstała w 2017 r. W jej skład wchodzi 41 gmin. Zespół ekspertów Uniwersytetu Śląskiego przygotował dwa projekty nowelizacji ustawy metropolitalnej, które nakreślają dwa różne scenariusze. Pierwszy zakłada powstanie megamiasta - Wielkich Katowic, drugi utrzymanie metropolii w obecnym kształcie, ale za to z większymi kompetencjami i pieniędzmi - informuje portal slazag.pl.

Oba scenariusze rozwoju obszaru górnośląsko-zagłębiowskiego wskazują, że inne duże aglomeracje miejskie w Polsce oddalają się od GZM, jeśli chodzi o tempo rozwoju. To głównie: Warszawa, Wrocław, Kraków, Poznań oraz Trójmiasto.

"Młodzież ze Śląska i Zagłębia właśnie tam wyjeżdża na studia, z nimi wiąże swoje plany zawodowe, tam zakłada rodziny i tam finalnie odprowadza podatki" - podaje slazag.pl.

Exodus młodych osób z woj. śląskiego będzie dla tego województwa sporym problemem.

Przy utrzymaniu dotychczasowego tempa tego procesu ok. 2040 r. w Krakowie będzie więcej 20-latków niż w całym Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Ostatni raz taka sytuacja miała miejsce w 1880 r. - wskazuje portal.

Pierwszy ze wspomnianych scenariuszy rozwoju Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii ma nawiązywać do Warszawy. Miasto metropolitalne Katowice miałoby zastąpić związek metropolitalny gmin na prawach powiatu o charakterze metropolitalnym.

Powstałyby Wielkie Katowice, składające się z 18 gmin. Megamiasto tworzyłyby: Będzin, Bytom, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Katowice, Mikołów, Mysłowice, Piekary Śląskie, Radzionków, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Tychy i Zabrze.

To nie oznaczałoby rezygnacji z symboliki czy nazw. Wspomniane gminy byłyby jednostkami pomocniczymi metropolii, co oznacza własne zarządzanie budżetem lokalnym i "odpowiednią autonomią budżetową".

Na realizację tych zadań ustawowo zagwarantowano by im udział w dochodach metropolii wraz z prawem przedstawiania względnie wiążącego projektu budżetu miasta (jako integralnej części budżetu metropolii) - dodaje slazag.pl.

Skąd gminy czerpałyby dochody? Głównie z podatków, które w całości miałyby do nich wracać. Chodzi np. o podatki od nieruchomości czy rolne. Kolejnym źródłem byłby wpływy z majątku metropolii "znajdującego się na obszarze miasta, który przed wejściem w życie ustawy był własnością tejże gminy". Pieniądze miałyby trafiać do budżetów gmin także z kasy państwa.

Metropolia miałaby jednak autonomię w kontekście rozwoju inwestycji ponadlokalnych czy kształtowaniu ładu przestrzennego. Chodzi przede wszystkim o edukację, zdrowie czy rozwiązywanie problemów mieszkaniowych.

"Ewentualne spory kompetencyjne między miastami a metropolią rozstrzygać miałaby komisja rozjemcza złożona w równych częściach z radnych metropolii, prezydentów miast metropolii oraz zewnętrznych ekspertów" - informuje portal.

Metropolią zarządzałby superprezydent wybierany w wyborach bezpośrednich oraz złożona z 60 osób rada.

Takie zmiany mogłyby wejść w życie od 2026 r. A to oznaczałoby, że już w przyszłym roku mieszkańcy głosowaliby nad składem pierwszej rady metropolii oraz superprezydentem.

Pierwszy projekt jest rewolucyjny, natomiast drugi zakłada ewolucję, czyli stopniowe przejmowanie zadań gmin przez metropolię np. w kontekście transportu publicznego, zdrowia czy edukacji. Ten proces zająłby lata.

- Liderami rozwoju są duże ośrodki miejskie. I my musimy przekształcić się w duży ośrodek miejski pokonując pewną zaszłość historyczną, jaką jest przywiązanie do tożsamości lokalnych lub próbując te tożsamości jakoś pogodzić z byciem funkcjonalnie jednym ośrodkiem - przekonywał kilka tygodni temu w rozmowie ze slązag.pl prof. Tomasz Pietrzykowski, prorektor Uniwersytetu Śląskiego, który jest zaangażowany w prace nad projektem nowelizacji ustawy metropolitalnej.