"Likwidujemy obowiązek". Idą duże zmiany w Ordynacji podatkowej

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej. Zawiera ona m.in. propozycję likwidacji obowiązku występowania przez podatnika z wnioskiem o nadpłatę po korekcie zeznania podatkowego, w której taką nadpłatę wykazano.

Wiceminister finansów podkreśla, że na konieczność zmian od dawna wskazywali doradcy podatkowi i księgowi.

- Zwracają uwagę na to, że niepotrzebny jest przepis, który wymaga przy korekcie deklaracji, w której pojawiła się nadpłata, składania dodatkowego wniosku o stwierdzenie nadpłaty w konkretnej kwocie. To rzeczywiście jest mitręga dla podatników, którzy są często wzywani przez organy skarbowe, aby taki wniosek napisali o drobne kwoty, ale także dla samych urzędników - przyznał wiceminister finansów Jarosław Neneman.

- Proponujemy likwidację tego przepisu, bo to, że powstała nadpłata i co się zmieniło w rozliczeniu, wynika bezpośrednio z korekty zeznania. To jest niby drobna zmiana, ale faktycznie takich korekt jest składanych w Polsce kilkaset tysięcy rocznie. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, jeśli podatnik chce, aby wraz z korektą złożył również wyjaśnienie jej powodów - dodał Neneman.

Innym rozwiązaniem, zaproponowanym przez Ministerstwo Finansów w projekcie nowelizacji Ordynacji podatkowej, jest podniesienie progu korekty zeznania podatkowego podatnika, której samodzielnie mogą dokonać urzędy skarbowe. Obecny próg to 5 tys. zł, a MF proponuje 10 tys. zł.

Z perspektywy podatnika efekt będzie taki, że nie będzie musiał chodzić do urzędu skarbowego po to, aby poprawić jakąś oczywistą pomyłkę rachunkową czy też źle postawiony przecinek. Teraz jest tak, że podatnika trzeba wezwać, aby przyszedł do urzędu i poprawił błąd lub złożył korektę, tymczasem po zmianie urząd samodzielnie poprawi zeznanie i wyśle podatnikowi korektę - powiedział wiceminister Neneman.

Innym przykładem zmiany korzystnej dla podatnika, jest kwestia oprocentowania nadpłaty, która powstała w wyniku uchylenia błędnej interpretacji indywidualnej. Obecnie takie oprocentowanie nie przysługuje.

- Zwykle jest tak, że kiedy podatnik dostaje negatywną dla siebie interpretację podatkową, to jednocześnie stosuje się do niej i idzie do sądu, aby doprowadzić do zmiany tej interpretacji. I jeśli wygrywa w sądzie, to nie otrzymuje odsetek. Tymczasem sprawiedliwość wymaga, aby podatnik, który zachował się, tak jak należy i zastosował się do niekorzystnej dla siebie interpretacji, otrzymał w takiej sytuacji pełne odsetki od wykazanej przez sąd nadpłaty - powiedział Neneman.

Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej sporo miejsca poświęca także kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych. Ten termin ustawowo wynosi 5 lat, jednak w niektórych przypadkach bieg okresu przedawnienia może zostać zawieszony. Jeśli zaś zobowiązanie zostało zabezpieczone hipoteką, to do przedawnienia nie dochodzi, dopóki istnieje wpis hipoteki.

- Proponujemy rozwiązanie korzystne dla podatników. Zdarzało się tak, że organy podatkowe wpisywały takie zobowiązanie do hipoteki i potem nic z nim nie robiły. Trafiały się tego typu wpisy sprzed dwudziestu czy trzydziestu lat. Chcemy to zmienić i uznaliśmy, że zawieszanie biegu przedawnienia nie byłoby najlepszym rozwiązaniem, bo niewiele by zmieniło. Bo jeśli wpis do hipoteki zawieszałby bieg, to odwieszenie następowałoby po wykreśleniu tego wpisu, czyli gdyby podatnik spłacił zobowiązanie lub gdyby nieruchomość została sprzedana - powiedział wiceminister.

W jego opinii przerwanie biegu przedawnienia, a więc liczenie go od nowa, wymusi na organach podatkowych większą aktywność w kwestii odzyskania należnych środków. Jeśli tego nie zrobią, zobowiązanie przedawni się mimo istnienia hipoteki.

- Idea nowego przepisu jest taka, że organ podatkowy uzyskuje zabezpieczenie zobowiązania, ale jednocześnie coś z nim musi zrobić, aby nie stracić szansy na odzyskanie środków. Czyli organ musi albo rozłożyć zobowiązanie podatnikowi na raty, albo doprowadzić do tego, że on je spłaci, ale nie będzie mógł już czekać w nieskończoność - powiedział wiceminister.

W proponowanej nowelizacji znalazł się także zapis, który wydłuża o rok termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeśli tuż przed okresem przedawnienia podatnik złożył korektę deklaracji podatkowej i wykazał w niej niższe zobowiązanie podatkowe albo wykazał lub powiększył stratę. Doradcy podatkowi zarzucają, że jest to zbędny przepis, bo fiskus i tak może skontrolować nadpłatę nawet po okresie przedawnienia.

- To nie jest częsta praktyka, ale się zdarza. I o ile rzeczywiście możemy badać nadpłatę po okresie przedawnienia, to badanie to jest ograniczone wyłącznie do tych okoliczności, które wynikają z wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ nie ma jednak w takim wypadku żadnej możliwości określenia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli widziałby taką potrzebę - podkreślił wiceminister.

- Po upływie okresu przedawnienia nie mamy żadnych narzędzi w przypadku straty czy nadwyżki podatku naliczonego VAT. A to nas bardziej boli, bo rzutuje na bieżące i przyszłe wydarzenia, w końcu taką stratę czy nadwyżkę można rozliczać przez kilka lat. Sytuacja, w której składana jest korekta wykazująca stratę czy nadwyżkę VAT i jednocześnie zobowiązanie przedawnia się za parę dni, utrudnia urzędowi skarbowemu kontrolę prawidłowości tej operacji - dodał Neneman.

Dodał, że problem takich korekt nie dotyczy wyłącznie organów skarbowych, bo korekty dotyczyć mogą także podatku lokalnych.

- Taka sytuacja może zdarzyć się w przypadku podatku od nieruchomości. To może być szczególny problem dla małych jednostek, gdzie pracuje niewiele osób, a otrzymują wniosek przygotowany przez dużą, profesjonalną kancelarię. Rozwiązania, gdzie zmiana w deklarowanym rozliczeniu podatnika daje dodatkowy czas na jego weryfikację, nie jest polskim pomysłem, obowiązuje także w innych krajach UE i pozostaje w zgodzie z prawem unijnym - stwierdził Jarosław Neneman

Dodał, że Ministerstwo Finansów pracuje nad kolejnymi rozwiązaniami, które będą zmniejszały obowiązki informacyjne, nałożone na podatnika.

- Zdecydowaliśmy, że do kosza pójdzie obowiązek raportowania o realizowanej strategii podatkowej. Tego jeszcze nie ma w tym projekcie, będzie zapewne w kolejnej ustawie, ale chcemy zrezygnować z tego obowiązku - stwierdził wiceminister.

Zgodnie z obecnymi przepisami, informacje o realizowanej strategii podatkowej mają obowiązkowo publikować podatnicy, których przychody w roku podatkowym przekroczyły równowartość 50 mln euro albo grupy kapitałowe, przy czym ten obowiązek dotyczy zarówno grupy jako całości, jak i wszystkich spółek wchodzących w jej skład. W przypadku grup kapitałowych obowiązek raportowania powstaje bez względu na wartość przychodów.

- Robimy także przegląd sankcji i kar w podatkach. Część przepisów sankcyjnych jest w ustawach podatkowych, część w kodeksie karnym skarbowym. Przedsiębiorcy skarżą się, że te sankcje często się zazębiają, a czasem wręcz dublują. Chcemy więc się temu przyjrzeć, sprawdzić, czy rzeczywiście dochodzi do nakładania się tych kar i zrobić z tym porządek - powiedział wiceminister finansów.

Dodał, że przegląd czeka także wszystkie składane przez podatników deklaracje i formularze. Ocenił, że może uda się zrezygnować z części obowiązków sprawozdawczych albo przynajmniej części rubryk, jakie trzeba wypełnić.

- Przykładem jest choćby konieczność wpisywania daty urodzenia. Trzeba to wszędzie wpisywać, tymczasem jeśli mamy wpisany numer NIP czy PESEL, to w zasadzie wiemy, kiedy ktoś się urodził. Rozważamy także, czy nie dałoby się zrezygnować z niektórych deklaracji, na przykład czy nie dałoby się przy podatku dochodowym wykorzystać deklaracji VAT-owskiej lub odwrotnie. Tych obowiązków jest mnóstwo, tymczasem wydaje się, że z części jesteśmy w stanie zrezygnować w sytuacji, kiedy jakieś informacje mamy już z innych źródeł - powiedział Neneman.