Notowania

przewodnik
03.10.2010 10:42

Małopolskie: Przewodnik po Szlaku Martyrologii Romów

Publikację "Małopolski Szlak Martyrologii Romów" wydało Muzeum Okręgowe w Tarnowie. Jak podkreśla autor opracowania Adam Bartosz, w regionie tym znajduje się najwięcej zidentyfikowanych i trwale upamiętnionych miejsc związanych z martyrologią Romów.

Podziel się
Dodaj komentarz

Publikację "Małopolski Szlak Martyrologii Romów" wydało Muzeum Okręgowe w Tarnowie. Jak podkreśla autor opracowania Adam Bartosz, w regionie tym znajduje się najwięcej zidentyfikowanych i trwale upamiętnionych miejsc związanych z martyrologią Romów.

"W Małopolsce znajdują się miejsca, które już zostały upamiętnione, i których upamiętnienie jest dopiero planowane" - poinformował PAP Adam Bartosz.

Dodał, że w regionie tym realizuje się doroczne projekty, służące upamiętnianiu romskiej martyrologii: obchody Dnia Pamięci o Zagładzie Romów w Oświęcimiu i tarnowski Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów. Ponadto Muzeum Okręgowe w Tarnowie, jako jedyne w Polsce, ma stałą ekspozycję poświęconą historii i kulturze Romów.

Punktami krańcowymi tego szlaku są z jednej strony oświęcimskie Muzeum Auschwitz-Birkenau, z drugiej zaś, tarnowskie muzeum. Na szlaku znajdują się takie miejscowości, jak Bielcza, Borzęcin Dolny, Szczurowa i Żabno.

W Bielczy (pow. brzeski) w lipcu 1942 roku niemieccy żandarmi wymordowali co najmniej 19 Romów, głównie kobiety i dzieci, mężczyźni byli w tym czasie w pracy. Ciała zostały zakopane w miejscu mordu. W latach 50. ekshumowano je i pochowano na miejscowym cmentarzu.

Na terenie wioski znajdują się obecnie trzy miejsca, upamiętniające tragiczne losy Romów: zbiorowy grób na cmentarzu parafialnym, tablica z brązu na murze kościoła z 1973 roku oraz krzyż brzozowy ustawiony w lipcu 2007 roku na miejscu mordu i pierwszego pochówku Romów w przysiółku Biedacz.

W okolicy nieodległego Borzęcina Dolnym (pow. brzeski) w lipcu 1942 roku żandarmi zatrzymali grupę 29 Romów. W lesie wszyscy zostali rozstrzelani. Ofiary tej masakry zostały ekshumowane w 1959 r. i złożone w zbiorowej mogile na cmentarzu w Borzęcinie Dolnym. Obecnie na mogile stoi krzyż, na którym nie ma żadnej informacji o pochowanych pod nim osobach.

W miasteczku Szczurowa (pow. brzeski) 3 lipca 1943 roku policja niemiecka rozstrzelała na miejscowym cmentarzu niemal całą społeczność romską, w sumie 93 osób. Miejscowym ludziom udało się podstępem kilka osób wydostać z tej zagłady.

Na tamtejszym cmentarzu znajduje się obecnie grób kryjący ciała pomordowanych. W maju 1956 r. z inicjatywy miejscowej ludności oraz kombatantów ustawiono przy mogile granitowy głaz opatrzony odpowiednią inskrypcją. W 50 lat po egzekucji obok głazu ustawiono krzyż z tablicą pamiątkową.

Jak zauważa Adam Bartosz, jest to niewątpliwie pierwszy na świecie pomnik wzniesiony ku upamiętnieniu romskiej zagłady. Jest to też prawdopodobnie największy zbiorowy grób pomordowanych Romów w Polsce.

W Żabnie i okolicy (pow. tarnowski) w czasie okupacji Niemcy nakazali zakwaterować grupę Romów, którzy pochodzili ponoć z Westfalii. 8 lipca 1943 roku hitlerowcy dokonali egzekucji 49 osób na cmentarzu parafialnym. Pochowano ich w zbiorowej mogile na krańcu cmentarza.

W 1946 roku z inicjatywy lokalnych władz mogiłę obudowano betonowym cokołem i umieszczono na niej granitowa płytę z napisem informacyjnym. Mogiłą opiekują się uczniowie miejscowej szkoły.

W Obozie Auschwitz-Birkenau Niemcy zorganizowali specjalny, wydzielony obóz dla Romów - Zigeunerlager. Jego budowę rozpoczęto w końcu 1942 roku. Był to tzw. obóz familijny (Familienager), w którym Romowie byli więzieni z całymi rodzinami. Przez obóz przewinęło się blisko 23 tys. Romów, z czego około 20 tys. straciło tam życie.

Ostateczna likwidacja Zigeunerlager, w którym pozostało około 3 tys. Romów nastąpiła w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944. Zostali oni zabici w komorach gazowych w przeciągu kilkugodzin.

W 1973 r. na polu 28 byłego obozu Zigeunerlager stanął pomnik upamiętniający zagładę Romów. Jest to ściana z cegieł, nawiązująca wyglądem do ocalałych resztek ceglanych fragmentów baraków obozowych. Na jej tle stoi granitowy obelisk z napisem w języku Sinti a po bokach dwie tablice w języku niemieckim i polskim.(PAP)

rgr/ pz/

Tagi: przewodnik, wiadomości, pap
Źródło:
PAP
komentarze
+1
+1
ważne
smutne
ciekawe
irytujące
Napisz komentarz