Działalność poza rejestrem. Nowość w limitach. O tym warto wiedzieć

Dzięki tej zmianie osoby prowadzące działalność nierejestrową (okazjonalną) będą mogły działać bardziej elastycznie. Zmiana, o ile zostanie uchwalona w parlamencie i podpisana przez prezydenta, ma obowiązywać od 2026 roku.

Na etapie prac legislacyjnych mogą się jeszcze pojawić poprawki do komentowanej nowelizacji przepisów.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, działalność nierejestrowa może być prowadzona przez osobę fizyczną, jeśli jej miesięczny przychód należny nie przekracza 75 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2025 roku limit wynosi 3 499,50 zł miesięcznie). Z uwagi na limit miesięczny nie zawsze działalność nierejestrowa będzie prowadzona przez pełne 12 miesięcy.

Wystarczy, że ktoś w danym miesiącu nieznacznie przekroczy limit i już "wypada" z działalności nierejestrowej. Wiele działalności ma charakter sezonowy, co oznacza, że w niektórych miesiącach przychody mogą przekroczyć obecny limit, ale w skali kwartału nadal będą niskie. Jednocześnie kontrola miesięcznych przychodów ogranicza swobodę działania. Przekroczenie kwoty limitu w danym miesiącu spowoduje, że działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie, a osoba wykonująca taką działalność gospodarczą składa wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie tej kwoty.

Z danych Ministerstwa Finansów z rozliczeń PIT za 2023 rok wynika, że liczba podatników wykazujących przychód z działalności nierejestrowej wynosiła 79 tys. Podatnicy ci wykazali łączne przychody w wysokości 536 mln zł, co oznacza, że w 2023 roku jeden podatnik korzystający z działalności nierejestrowej wykazał średnio ok. 6,8 tys. zł rocznego przychodu z tej działalności.

Jak z kolei wskazuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii, skutkiem komentowanej zmiany może być potencjalnie wyższa liczba osób, która skorzysta z działalności nierejestrowej, zamiast np. działać w szarej strefie. Tym samym skutki w zakresie przychodów podatkowych mogłyby być pozytywne. Ze względu na brak możliwości oszacowania skali powyższego zjawiska nie jest możliwe oszacowanie konkretnych skutków liczbowych dla sektora finansów publicznych w tym zakresie.

Nowelizacja przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców przewiduje zamiast miesięcznego kwartalny limit przychodów dla działalności nierejestrowej. Mając cały kwartał na osiągnięcie maksymalnego limitu przychodów, zmniejszy się ryzyko przypadkowego przekroczenia granicy w pojedynczym miesiącu.

Projektowane przepisy przewidują, że działalności gospodarczej nie będzie stanowiła działalność, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale roku kalendarzowego 225 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że po wejściu w życie ustawy osoba fizyczna będzie mogła zarobić (przy obecnej wartości minimalnego wynagrodzenia 4666 zł) 10 498,5 zł w jednym kwartale roku kalendarzowego.

Jednocześnie nadal będzie możliwe regularne osiąganie miesięcznych przychodów na obecnym poziomie, pod warunkiem nieprzekroczenia kwartalnego limitu. W ocenie MRiT zmiana ma ułatwić podejmowanie drobnych działalności zarobkowych przez osoby, które nie są w stanie regularnie prowadzić działalności gospodarczej, ale chcą wykorzystać okazje do zarobku w określonych okresach.

Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny i rynku pracy w HRK Payroll Consulting