Najpopularniejszy w Polsce portal o finansach i biznesie
Jak korzystnie przeliczyć emeryturę?. strona 3 z 3

Jak korzystnie przeliczyć emeryturę?

Fot. PAP/ Mareike Günsche
Czy można zmienić sposób ustalenia tej podstawy?

TAK. Osoba, której do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto podstawę wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego), może w każdej chwili zgłosić wniosek o ponowne ustalenie podstawy wymiaru emerytury od zarobków.

Mogą to być:

  • - te same zarobki, które przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru renty lub emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego,
  • - nowe zarobki,

pod warunkiem, że zostały uzyskane w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub z dowolnie wybranych 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o emeryturę.

W przypadku zgłoszenia takiego wniosku, organ rentowy wyda decyzję, w której ponownie ustali podstawę wymiaru oraz wysokość emerytury.

Emerytura w nowoustalonej wysokości będzie przysługiwała od miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek.

Jeżeli wysokość emerytury - ustalona zgodnie z wnioskiem zainteresowanego - okaże się niższa od aktualnie przysługującej - oddział ZUS będzie nadal wypłacał emeryturę w dotychczasowej kwocie.

Czy każda osoba wcześniej uprawniona do renty lub świadczenia przedemerytalnego może mieć emeryturę obliczoną od zarobków przyjętych do wcześniejszego świadczenia i nowej kwoty bazowej?

NIE. Wskazanie do ustalenia podstawy wymiaru emerytury tych samych zarobków, jakie zostały przyjęte do obliczenia podstawy wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego), możliwe jest tylko w takim przypadku, gdy zarobki te zostały uzyskane w okresie:

  • - kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z dwudziestolecia poprzedzającego rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę,
  • - dowolnie wybranych 20 lat kalendarzowych z całego okresu ubezpieczenia, poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę.

Organ rentowy nie ustali zatem podstawy wymiaru od tych samych zarobków, jakie przyjął do obliczenia podstawy wymiaru renty lub świadczenia przedemerytalnego, jeżeli:

  • - zostały one wskazane z okresu krótszego niż 10 kolejnych lat kalendarzowych (dotyczy to wszystkich rent i świadczeń przedemerytalnych przyznanych przed 1 stycznia 1999 r., kiedy to podstawa ich wymiaru była ustalana np. z ostatnich 12 miesięcy, albo od 3 do 9 kolejnych lat kalendarzowych),
  • - zostały one uzyskane w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych, jednak w okresie wykraczającym poza dwudziestolecie poprzedzające rok zgłoszenia wniosku o emeryturę.
PRZYKŁADY

PRZYKŁAD

Renta z tytułu niezdolności do pracy została przyznana w 1994 r. Do ustalenia podstawy wymiaru przyjęto zarobki z 5 lat kalendarzowych, tj. 1985 - 1989. W 2006 r. rencistce przyznano emeryturę, a za podstawę jej wymiaru przyjęto zwaloryzowaną podstawę wymiaru renty. W lipcu 2007 r. emerytka zgłosiła wniosek o ustalenie podstawy wymiaru od tych samych zarobków, jakie zostały wskazane do obliczenia podstawy wymiaru renty. Oddział ZUS wydał decyzję odmawiającą tego przeliczenia, bowiem wskazane zarobki nie zostały uzyskane w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z lat 1986 - 2005.

PRZYKŁAD

W kwietniu 2007 r. wniosek o wcześniejszą emeryturę zgłosiła osoba uprawniona od 1999 r. do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Podstawa wymiaru renty została obliczona od zarobków uzyskanych w latach 1979 - 1988. W lipcu 2007 r. emerytka zwróciła się do oddziału ZUS z wnioskiem o ustalenie podstawy wymiary emerytury od tych samych zarobków, jakie wskazała do renty. Zarobki te nie mogą być przyjęte do obliczenia podstawy wymiaru emerytury przyznanej w 2007 r. Zostały one wprawdzie uzyskane w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, jednak okres ten wykracza poza dwudziestolecie poprzedzające rok zgłoszenia wniosku o emeryturę, tj. poza lata 1987 - 2006.

Jeżeli jednak do ustalenia podstawy wymiaru renty (świadczenia przedemerytalnego) zostały przyjęte zarobki uzyskane w okresie krótszym niż 10 lat kalendarzowych, jednak z okresu 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę, przy ponownym ustalaniu podstawy wymiaru w myśl art. 15 ustawy emerytalnej organ rentowy sprawdzi, czy dla zainteresowanego nie jest korzystniejsze przyjęcie zarobków z 10 kolejnych lat kalendarzowych, z uwzględnieniem zarobków wskazanych do ustalenia podstawy wymiaru renty oraz przyjęciem zer za lata brakujące do kolejnych 10 lat kalendarzowych.

PRZYKŁAD
Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy została przyznana w kwietniu 1998 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru przyjęto zarobki z lat 1989 - 1997. W sierpniu 2006 r. rencista zgłosił wniosek o przyznanie emerytury i obliczenie jej wysokości wg najkorzystniejszego wariantu. Świadczeniobiorca po przyznaniu renty nie pracował i nie przedłożył zarobków z 10 kolejnych lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ustawy emerytalnej. Przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury ZUS sprawdzi, czy przyjęcie zarobków w wysokości wskazanej do ustalenia podstawy wymiaru renty, a więc 1989 - 1997 i 0 za rok 1998, nie jest dla zainteresowanego korzystniejsze niż przyjęcie za podstawę wymiaru emerytury podstawy wymiaru renty.

Wniosek o obliczenie podstawy wymiaru emerytury od tych samych zarobków, jakie przyjęto do obliczenia podstawy wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego), może również zgłosić osoba, której do ustalenia podstawy wymiaru przyjęto inne, mniej korzystne zarobki.

PRZYKŁAD
W maju 2003 r. wniosek o emeryturę zgłosiła 58-letnia kobieta, spełniająca warunki do wcześniejszej emerytury. W dacie zgłoszenia tego wniosku zainteresowana była uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanej w maju 2001 r. Do obliczenia podstawy wymiaru renty wskazała najkorzystniejsze zarobki, uzyskane w latach 1990 - 1999. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru renty wynosił 132,89%. Do wniosku o emeryturę przedłożyła zarobki uzyskane w latach 1992 - 2001, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury to 131,92%. Wysokość emerytury ustalono przy zastosowaniu kwot bazowej obowiązującej w dacie przyznania świadczenia, tj. 1862,62 zł. We wrześniu 2006 r. emerytka zwróciła się do oddziału ZUS o obliczenie podstawy wymiaru emerytury od tych samych zarobków, jakie wskazała przy ubieganiu się o emeryturę. Oddział uwzględnił wniosek zainteresowanej i obliczył podstawę wymiaru emerytury przy zastosowaniu wskaźnika 132,89%. Podstawa wymiaru emerytury oraz jej wysokość została ustalona przy zastosowaniu kwoty bazowej 1862,62 zł, tj. kwoty obowiązującej w dacie przyznania emerytury.

Co to jest „nowa" kwota bazowa?

Jeżeli emeryt wskaże do obliczenia podstawy wymiaru zarobki uzyskane w wymaganym, przedstawionym wyżej okresie (10 lub 20 lat) - wówczas - zarówno podstawa wymiaru, jak i wysokość emerytury - są obliczane przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w dacie nabycia uprawnień do emerytury. Kwota ta, w odróżnieniu od kwoty bazowej, jaka została przyjęta do obliczenia renty (świadczenia przedemerytalnego), nazywana jest potocznie „nową" kwotą bazową.

Natomiast „nowej" kwoty bazowej, (tzn. kwoty przyjmowanej do obliczenia podstawy wymiaru i wysokości emerytury), nie stanowi kwota bazowa obowiązująca w dacie zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie podstawy wymiaru i wysokości emerytury, chyba że emerytura została przyznana w okresie obowiązywania tej samej kwoty.

PRZYKŁAD
Renta z tytułu niezdolności do pracy została przyznana w czerwcu 1997 r., a więc jej wysokość obliczono przy zastosowaniu kwoty bazowej 936,05 zł. W maju 2005 r. rencista zgłosił wniosek o emeryturę, wskazując za podstawę jej wymiaru - podstawę wymiaru renty. Do obliczenia tej emerytury przyjęto „starą" kwotę bazową, tj. 936,05 zł. W październiku 2006 r. emeryt przedłożył w organie rentowym dokumentację potwierdzającą wysokość zarobków uzyskanych w latach 1991-2000, wnioskując o obliczenie emerytury od „nowej" kwoty bazowej. Emerytura zostanie obliczona od kwoty bazowej 1903,03 zł, tj. od kwoty obowiązującej w dacie przyznania świadczenia, a nie od kwoty 1977,20 zł - czyli kwoty bazowej obowiązującej w dacie zgłoszenia wniosku.
Jak ZUS obliczy emeryturę?

Jeżeli zostanie zgłoszony wniosek o przyjęcie do obliczenia podstawy wymiaru emerytury tych samych zarobków, jakie zostały wskazane do obliczenia podstawy wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego), zarówno wysokość emerytury, jak i podstawa jej wymiaru zostaną obliczone przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w dacie nabycia uprawnień emerytalnych.

PRZYKŁAD
Osoba uprawniona od maja 2000 r. do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, we wrześniu 2006 r. zgłosiła wniosek o wcześniejszą emeryturę. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury wskazała te same zarobki, jakie przyjęto do obliczenia podstawy wymiaru renty. Zarobki te mogą być przyjęte do ustalenia podstawy wymiaru emerytury, bowiem zostały uzyskane w latach 1988 - 1997, a więc mieszczą się w okresie 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 156,71%. Podstawa wymiaru oraz emerytura zostaną obliczone przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w dacie zgłoszenia wniosku o emeryturę, tj. 1977,20 zł.
Czy można jeszcze raz przeliczyć wysokość emerytury od innych zarobków?

TAK, ale tylko w przypadku spełnienia warunków, które przedstawiamy w części II, omawiającej przeliczenie podstawy wymiaru.

Czy zawsze obliczenie emerytury od „nowej" kwoty bazowej jest korzystne?

NIE. Obliczenie takie nie jest korzystne dla osób, którym rentę z tytułu niezdolności do pracy obliczono przy zastosowaniu kwoty bazowej 1775,89 zł i 1862,62 zł, a więc w okresie od 1 czerwca 2002 r. do 28 lutego 2004 r., a emeryturę przyznano między 1 marca 2004 r. a 28 lutego 2007 r.

Emerytury obliczone przy zastosowaniu tych kwot bazowych, a następnie podwyższone w ramach kolejnych waloryzacji, są wyższe od emerytur obliczonych z uwzględnieniem kwot bazowych obowiązujących w późniejszym okresie, tj. do końca lutego 2007 r.

PRZYKŁAD

Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy została przyznana w grudniu 2003 r. Rencista udowodnił staż pracy wynoszący 30 lat składkowych (w tym 21 lat pracy w szczególnych warunkach) i 4 lata okresów nieskładkowych. Podstawa wymiaru została ustalona od zarobków uzyskanych w latach 1993-2001. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosił 178,91%.

W maju 2006 r. rencista skończył 60 lat i zgłosił wniosek o wcześniejszą emeryturę przysługującą pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach. Do ustalenia podstawy wymiaru wskazał podstawę wymiaru renty. Wysokość emerytury oraz podstawa jej wymiaru zostały obliczone przy zastosowaniu kwoty bazowej 1862,62 zł (obowiązującej w grudniu 2003 r.), a następnie odpowiednio zwaloryzowane.

Emerytura obliczona od kwoty bazowej 1862,62 zł wynosi 1839,98 zł, a podstawa jej wymiaru 3332,41 zł.

Po waloryzacji od 1 marca 2004 r. (wskaźnik waloryzacji 101,8%) - emerytura wynosi 1873,10 zł, podstawa wymiaru - 3392,39 zł,

Po waloryzacji od 1 marca 2006 r. (wskaźnik waloryzacji 106,2%) - emerytura wynosi 1989,23 zł, podstawa wymiaru - 3602,72 zł.

Tak więc na dzień przyznania emerytura przysługuje w kwocie 1989,23 zł.

W sierpniu 2006 r. emeryt zgłosił wniosek o obliczenie wysokości świadczenia od kwoty bazowej obowiązującej w dacie przyznania emerytury, tj. 1977,20 zł i od tych samych zarobków, jakie wskazał do obliczenia podstawy wymiaru renty. Podstawa wymiaru emerytury obliczona od tej kwoty bazowej wynosi 3537,41 zł (1977,20 zł x 178,91%), a wysokość emerytury - 1953,17 zł.

Jest ona zatem mniej korzystna, więc ZUS wyda decyzję o przeliczeniu emerytury zgodnie z wnioskiem zainteresowanego, jednak będzie ją wypłacał w dotychczasowej wysokości.

Gdyby wniosek o emeryturę został zgłoszony po dniu 28 lutego 2007 r., tj. w okresie obowiązywania kwoty bazowej 2.059,92 zł, podstawa wymiaru emerytury ustalona od tych samych zarobków, jakie wskazano do ustalenia podstawy wymiaru renty wynosiłaby 3685,40 zł (2.059,92 zł x 178,91%), a wysokość emerytury - 2.034,87 zł, a zatem byłaby korzystniejsza od emerytury, której podstawę wymiaru stanowiłaby podstawa wymiaru renty.

Kiedy ZUS uwzględni przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury nowe zarobki?

Każda osoba, która ma już przyznaną emeryturę, a za podstawę wymiaru tego świadczenia przyjęto zwaloryzowaną podstawę wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenia przedemerytalnego, może zgłosić wniosek o ponowne ustalenie podstawy wymiaru emerytury, wskazując nowe zarobki, inne niż te, które przyjęto do obliczenia podstawy wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego).

Po raz kolejny zaznaczamy, że mogą to być wyłącznie zarobki uzyskane w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z dwudziestolecia poprzedzającego rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub z dowolnie wybranych 20 lat podlegania ubezpieczeniom społecznym, również poprzedzających rok zgłoszenia tego wniosku.

Osoba, która do obliczenia podstawy wymiaru emerytury wskaże zarobki uzyskane przed przyznaniem emerytury, wysokość tego świadczenia oraz podstawę jego wymiaru będzie miała obliczoną przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w dacie nabycia uprawnień emerytalnych.

PRZYKŁAD

Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy została przyznana w listopadzie 1998 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosił 119,24%. Rencistka pracowała po przyznaniu renty, a zatrudnienie ustało w lutym 2007 r. Szczególnie wysokie zarobki osiągała w latach 2000, 2003 i 2005. W lipcu 2007 r. zgłosiła wniosek o wcześniejszą emeryturę, a do ustalenia podstawy jej wymiaru wskazała zarobki uzyskane w latach 1996 - 2005. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 125,21%. Podstawa wymiaru emerytury została obliczona przy zastosowaniu tego wskaźnika i kwoty bazowej 2059,92 zł. W tym przypadku nie ulega wątpliwości, że wskazanie znacznie wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru oraz obliczenie emerytury od nowej kwoty bazowej stanowią gwarancje uzyskania najkorzystniejszego świadczenia.

Natomiast osoba, która do ustalenia podstawy wymiaru emerytury wskazała te same zarobki, jakie zostały przyjęte do obliczenia podstawy wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego) - nowe zarobki będzie mogła wskazać wyłącznie wówczas, gdy spełni warunki, które omawiamy w części II, dotyczącej przeliczania podstawy wymiaru.

Czy można zmienić sposób ustalenia podstawy wymiaru emerytury obliczonej od nowych zarobków?

TAK. Osoba, która do ustalenia podstawy wymiaru wskazała zarobki uzyskane przed przyznaniem emerytury, a wcześniej była uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenia przedemerytalnego, może w każdym czasie złożyć wniosek o przyjęcie do ustalenia podstawy wymiaru emerytury zwaloryzowanej podstawy wymiaru renty (emerytury obliczonej dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego).

Osoba ta może również wnioskować o przyjęcie do ustalenia podstawy wymiaru emerytury tych samych zarobków, jakie przyjęto do renty, jeśli przy przyznawaniu emerytury pominięto taką możliwość, a zarobki te są korzystniejsze od tych, które zostały uwzględnione w podstawie wymiaru świadczenia.

Możliwe jest także przeliczenie podstawy wymiaru od korzystniejszych zarobków uzyskanych zarówno przed przyznaniem emerytury, jak i po przyznaniu tego świadczenia. Zasady tego przeliczenia przedstawione są poniżej, w części omawiającej przeliczenie podstawy wymiaru emerytury lub renty.

Następna strona
emerytura, renta, przeliczenie, podstawa wymiaru emerytury, wyższa emerytura
ZUS
Czytaj także
Polecane galerie
amk46
89.228.209.* 2010-01-29 22:51
Czy nie można takiego poradnika zaktualizować w oparciu o aktualnę podstawy prawne (dotyczy np tzw. "wcześniejszych emerytów" kontynuujących pracę)?! Czy taki "ktoś" dostanie np i waloryzację otrzymywanej części emerytury (ma zarobki pomiędzy 70 a 130% śr. płacy) i przeliczenie podstawy w oparciu o zarobki za 2009 rok?