72 mln zł dla poznańskiej parafii. Kulisy ugody za grunty nad Maltą

Katarzyna Kalus
kościółParafia św. Jana Jerozolimskiego za Murami z Poznania
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons

Poznańska parafia dzięki wojewodzie z PiS otrzymała największe w historii odszkodowanie za grunty zabrane w PRL – informuje "Rzeczpospolita". Gdy wystąpiła z roszczeniami, chciała 5 mln zł, dziesięć lat później dostała 72 mln zł. Ugodę podpisano kilka dni przed prawomocnym wyrokiem. Dziennik ujawnia kulisy sprawy.

– To może być jedna z większych afer ostatniej dekady, jeśli nie największa – ocenia w rozmowie z dziennikiem warszawski prawnik.

Sprawa dotyczyła 13 ha terenów przejętych przez państwo od 1945 r. do lat 60. XX wieku. Na tych obszarach powstały później m.in. tor regatowy, kolejka "Maltanka", Termy Maltańskie i osiedla mieszkaniowe. W chwili wywłaszczenia były tam głównie łąki, pastwiska i tereny wodne.


DLA CIEBIE
Od pomysłu do inwestycji. Dotacje i finansowanie w praktyce

"Rzeczpospolita" przypomina, że parafia już w maju 1990 r. zażądała odszkodowania od Komisji Majątkowej, która działała wtedy przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. To ta Komisja zajmowała się kościelnymi reprywatyzacjami – pod warunkiem, że podmiot kościelny zgłosi się do 1992 r. Podpisano wtedy umowę, na mocy której parafia zrzekła się wszelkich roszczeń wobec państwa. Ale nie weszła ona w życie – parafia nie miała zgody Watykanu.

W 2005 r. parafia pozwała Skarb Państwa, Poznań i Agencję Nieruchomości Rolnych. Początkowo domagała się ok. 4,9 mln zł, lecz w toku postępowania zwiększyła żądanie do 98 mln zł.

Długi spór i ugoda

Rozpoczął się proces cywilny o zwrot gruntów lub odszkodowanie za wywłaszczenie, który trwał ponad dziesięć lat. Sąd domagał się od miasta wskazania działek zamiennych, ale bezskutecznie.

  • W 2011 r. poznański sąd wydaje nieprawomocny pierwszy wyrok – przyznaje odszkodowanie w wysokości 75 mln 382 tys. zł.
  • Wyrok zostaje jednak uchylony, a sąd apelacyjny zwraca sprawę do sądu pierwszej instancji.
  • W styczniu 2015 r. zapada kolejny wyrok – odszkodowanie, tym razem w wysokości 77 mln 194 tys. i 300 zł. Ten jest podstawą ugody wojewody i strony kościelnej podpisanej półtora roku później.

Ugodę – ostatecznie na 72 mln zł – w imieniu Skarbu Państwa w lutym 2017 r. podpisał ówczesny wojewoda wielkopolski Zbigniew Hoffmann z Parafią św. Jana Jerozolimskiego za Murami z Poznania tuż przed prawomocnym wyrokiem – podkreśla "Rzeczpospolita".

Jak wyceniono grunty

72 mln zł rekompensaty to największe przyznane odszkodowanie w procesie cywilnym wytoczonym przez stronę kościelną za grunty zabrane po wojnie w Polsce. Biegły wycenił nieruchomości na ponad 75 mln zł, uwzględniając ich aktualne przeznaczenie.

Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, która reprezentowała Skarb Państwa, kwestionowała zarówno metodę wyceny, jak i prawo parafii do otrzymania rekompensaty.

Spór dotyczył interpretacji przepisów. Zgodnie z rozporządzeniem z 2004 r. stan gruntu oceniano według chwili wywłaszczenia, ale jego ceny i przeznaczenie według dnia ustalania odszkodowania. To pozwoliło uwzględnić wzrost wartości terenów po ich zabudowie i miejskich inwestycjach. Gruntów nie wyceniono jako rolnych, ale jako budowlane i inwestycyjne.

Według pełnomocnika parafii Mikołaja Drozdowicza ugoda kończyła wieloletni proces i odpowiadała wycenie sądowego biegłego. Prokuratoria nie uczestniczyła w negocjacjach. Dokumenty wskazują, że decyzję podjął wojewoda, a rozmowy ugodowe zaproponowała strona kościelna – opisuje "Rz".

Były wojewoda Zbigniew Hoffmann nie odpowiedział na pytania dziennika. Poznańska archidiecezja obiecała, że pieniądze z odszkodowania, które otrzymała w ramach ugody, pójdą m.in. na uruchomienie Chrześcijańskiego Centrum Edukacji i Rozwoju w Swadzimiu pod Poznaniem. Ośrodek jednak nie powstał. Jak ujawniła niedawno "Wyborcza", działa za to hotel z restauracją. Prowadzi ją hotelarska spółka archidiecezji, bez udziału parafii, która dostała odszkodowanie – czytamy w "Rzeczpospolitej".

Wybrane dla Ciebie