Rewolucja w 800 plus? Tyle kosztowałby pomysł Czarnka

Program 800 plus działa od dekady, ale Polska nadal należy do krajów o jednym z najniższych przyrostów naturalnych w historii. Przemysław Czarnek zaproponował progresywne zwiększanie świadczenia na drugie i każde kolejne dziecko, mając nadzieję na poprawę wyników demograficznych. Zastrzegł jednocześnie, że to jego prywatne stanowisko i nie była to oficjalna decyzja programowa PiS.

Pierwsze lata programu Rodzina 500 plus przyniosły umiarkowany wzrost wskaźnika urodzeń, o czym świadczą dane Głównego Urzędu Statystycznego – współczynnik wzrósł z 1,29 do 1,45 w latach 2016–2017. Według demografa Mateusza Łakomego wzrost ten wynikał głównie z początkowej wersji świadczenia, udzielanej od drugiego dziecka. Jednak późniejsza rozbudowa programu na pierwsze dziecko nie przyniosła oczekiwanych efektów, a dzietność ponownie zaczęła maleć.

Jednakże skuteczność finansowych narzędzi wsparcia jest ograniczona. Interia wskazuje, że oprócz pieniędzy barierami dla rodzin są także: brak stabilności zatrudnienia, trudna sytuacja mieszkaniowa czy ograniczona możliwość łączenia pracy z wychowaniem dzieci. Mateusz Łakomy dodaje, że „nie zawsze dochody są jedyną i rozstrzygającą barierą do posiadania dzieci”.

Według wyliczeń Interii, model progresywny, gdzie świadczenie rośnie wraz z liczbą dzieci (np. 1000 zł na drugie, 1200 zł na trzecie itd.), kosztowałby budżet państwa od 9,2 do nawet 16,7 mld zł więcej niż dotychczas w skali roku. To znaczne obciążenie w kontekście prognozowanego deficytu budżetowego na poziomie 271,7 mld zł w 2026 r. Ekspert rynku pracy Oskar Sobolewski zaznacza, że „nie są to małe kwoty, które łatwo byłoby znaleźć w budżecie”. Dlatego Sobolewski apeluje, żeby, proponując takie rozwiązania, od razu podawać źródło finansowania.

W jaki sposób obecny program 800 plus mógłby zostać zmodyfikowany? Eksperci Interii wskazują, że zmiany mogłyby objąć zarówno podwyższanie świadczenia od trzeciego dziecka, jak i możliwość wprowadzenia kryterium dochodowego przy pierwszym i drugim dziecku. Mateusz Łakomy uważa, że takie podejście mogłoby sprawić, że system byłby bardziej efektywny i mniej kosztowny. Jednak Oskar Sobolewski podkreśla, że trudno oczekiwać politycznego konsensusu wokół ograniczenia dostępności świadczenia.

Źródło: Interia