Elektroodpady. Rząd zmienia przepisy. Kary do 500 tys. zł

Planowany termin wejścia w życie nowych regulacji to 1 stycznia 2027 r. Obecnie projekt znajduje się na etapie prac legislacyjnych. Ostateczny kształt ustawy może jeszcze ulec zmianie w toku prac parlamentarnych, ale wiadomo już, że z perspektywy przedsiębiorców zmienia wiele. Dlaczego?

Kwestia dotyczy utylizacji "sprzętu dawnego". To osobna kategoria elektrośmieci, do której zaliczane są np. panele fotowoltaiczne wykorzystywane w domach wprowadzone na rynek przed 1 stycznia 2016 r. W przypadku określonych urządzeń domowych graniczną datą jest 1 stycznia 2018 r. Z kolei dla sprzętu z innych wyznaczonych grup datę graniczną ustalono na 13 sierpnia 2005 r.

W przeszłości brakowało jasnych wytycznych, kto ponosi odpowiedzialność za urządzenia wprowadzone do obrotu wiele lat temu. Unijne dyrektywy nakładają na państwa członkowskie obowiązek uporządkowania tego systemu. Obecny projekt to kolejny krok w stronę uszczelnienia gospodarki odpadami w Polsce, który po raz pierwszy wprowadza termin "sprzętu dawnego".

Dla urządzeń przeznaczonych do użytku domowego zasady będą opierać się na odpowiedzialności wprowadzających. Producenci i importerzy sfinansują zagospodarowanie sprzętu, który sami wprowadzili na rynek. W przypadku sprzętu dawnego z tej samej grupy, koszty zostaną podzielone. Przedsiębiorcy zapłacą proporcjonalnie do swojego rynkowego udziału w masie wprowadzonego do obrotu sprzętu.

Zupełnie inne mechanizmy przewidziano dla urządzeń wykorzystywanych poza gospodarstwami domowymi. Dotyczy to sprzętu używanego bezpośrednio przez firmy i instytucje. W tym przypadku koszty utylizacji części starszych urządzeń spadną na ich użytkowników.

Zasada ta obejmie między innymi panele fotowoltaiczne wprowadzone do obrotu w latach 2005–2015. Dotyczy to również innych firmowych urządzeń wprowadzonych na rynek w latach 2005–2017. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki od tej reguły. Przedsiębiorca nie zapłaci za utylizację, jeśli wymienia stary sprzęt na nowe urządzenie tego samego rodzaju. Zwolnienie obowiązuje także przy wymianie na sprzęt pełniący dokładnie te same funkcje.

Nowelizacja wprowadza też istotne zmiany dla podmiotów zagranicznych. Zagraniczni sprzedawcy oferujący towary na odległość otrzymają nowe obowiązki. W określonych sytuacjach będą musieli wyznaczyć swojego autoryzowanego przedstawiciela na terytorium Polski. Wymóg ten obejmie produkty w opakowaniach, baterie, akumulatory oraz pojazdy wycofane z eksploatacji.

Wyznaczony przedstawiciel przejmie odpowiedzialność za realizację ustawowych obowiązków zagranicznego podmiotu. Będzie odpowiadał za osiągnięcie wymaganych poziomów zbierania i recyklingu odpadów. Do jego zadań będzie należało również prawidłowe rozliczanie opłaty produktowej.

Opłata produktowa to rodzaj sankcji finansowej pobieranej w przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów odzysku. Nowe przepisy mają zagwarantować, że zagraniczne podmioty działające na polskim rynku nie unikną tych kosztów, zrównując ich szanse z krajowymi przedsiębiorcami.

Ministerstwo przewidziało surowe sankcje za nieprzestrzeganie nowych przepisów. Brak wyznaczenia autoryzowanego przedstawiciela przez zagranicznego sprzedawcę będzie traktowany jako poważne naruszenie.

Projekt zakłada w takich przypadkach nakładanie dotkliwych kar pieniężnych. Ich wysokość wyniesie od 10 tysięcy do nawet 500 tysięcy złotych.