Jak można wykorzystać kapitał zapasowy?

W obrocie gospodarczym obok spółek osobowych istnieją spółki kapitałowe. Wśród najbardziej znanych wyróżnić można:

• spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością;
• spółkę akcyjną.

Spółki kapitałowe różnią się tym od spółek osobowych, że mają osobowość prawną.

Wkłady wspólników koniecznie muszą być w formie majątkowej. Niedopuszczalne jest np. traktowanie jako wkład świadczenia pracy dla spółki. W spółkach kapitałowych wyłącza się osobistą odpowiedzialność wspólników za zobowiązania. Spółki kapitałowe nie muszą być stworzone, by prowadzić działalność gospodarczą, Spółki kapitałowe mają wiele obowiązków wynikających z kodeksu spółek handlowych. Jednym z nich jest konieczność stworzenia kapitału zapasowego.

Kapitał zapasowy to środki finansowe, które musi gromadzić spółka. Przeznaczeniem kapitału zapasowego jest pokrycie ewentualnych strat w przyszłości. Kapitałem zapasowym powinno być przynajmniej 8 proc. zysku obliczonego za dany rok obrotowy. Taką kwotę, trzeba odkładać do chwili, gdy osiągnie ona przynajmniej 1/3 wartości całego kapitału zakładowego, który został wniesiony w momencie, gdy powstawała spółki.

Obowiązek budowania kapitału zapasowego ma spółka akcyjna i komandytowa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może, ale nie musi tworzyć kapitału zapasowego.

Do kapitału zapasowego trzeba przelewać wszelkie nadwyżki, które osiągnięto przy emisji akcji, a które są nadwyżką ich wartości nominalnej. Koszty emisji akcji związane bezpośrednio z powstaniem spółki akcyjnej pokrywa się z rezerw, które znajdują się w kapitale zapasowym. Co ważne, jako kapitał zapasowy można uwzględnić dopłaty akcjonariuszy, które wnoszą, chcąc uzyskać szczególne uprawnienia dla ich obecnych akcji.

Zmiany w kapitale zapasowym wymaga umorzenie akcji własnych. Dodatnią różnicę między wartością nominalną akcji a ich ceną nabycia trzeba przekazać na kapitał zapasowy. W sytuacji, gdy wynik jest ujemny, trzeba to zaliczyć jako pomniejszenie kapitału zapasowego. Jeżeli wynik ujemny jest wyższy niż kapitał zapasowy, to trzeba go wykazać jako stratę z lat ubiegłych. Podobnie dzieje się w przypadku sprzedaży swoich akcji. W razie zysku nadwyżka jest kapitałem zapasowym, w przypadku straty, wynik trzeba zapisać jako ujemny.

Kapitał zapasowy może być wykorzystany dowolnie. O jego przeznaczeniu decyduje zarząd. Niezależnie jednak od ich decyzji, 1/3 kapitał zawsze musi być wykorzystana, by pokryć straty z ubiegłych lat. Jeśli w danym roku rozliczeniowym strata przewyższa kapitał zapasowy, musi to być wykorzystane jako strata z lat ubiegłych stworzenia kapitału zapasowego.

Jeśli wspólnicy spółki tak zdecydują, to spółka z o.o. może stworzyć kapitał zapasowy, ale nie musi tego robić. Co istotne prawo nie zabrania spółce z o.o tworzyć właśnie takiego kapitało. Mało tego, spółka z o.o. może mieć jednocześnie kapitał zapasowy, jak i rezerwowy. Decyzja o utworzeniu takich środków zawsze pozostaje w gestii wspólników spółki. Podobnie jest w sytuacji, gdy spółka ma stratę. Żeby ją rozliczyć, można wziąć pod uwagę kapitał zapasowy i ją z niego pokryć. Decyzja ta jest jednak pozostawiona zarządzającym.