Podstawa opodatkowania VAT. Co w przypadku barteru?

Począwszy od 1 stycznia 2014 r. podstawą opodatkowania w VAT jest wszystko co stanowi zapłatę bez kwoty podatku VAT. Zastosowanie przytoczonej powyżej zasady nie budzi wątpliwości, jeżeli zapłata wynagrodzenia następuje w pieniądzu. Co jednak w przypadku innych form zapłaty?

Barter to wymiana bezgotówkowa, czyli sytuacja, w której zapłata za towar (usługę) następuje poprzez wydanie innego towaru (usługi). W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. w ustawie o VAT istniał szczególny przepis wskazujący jak ustalić podstawę opodatkowania w przypadku wymiany barterowej. Otóż podstawą opodatkowania była wartość rynkowa towarów lub usług. Regulacji tej można jednak było zarzucić niezgodność z prawem unijnym. W wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie C 549/11 Orfey Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał, że przepisy krajowe nakazujące określać podstawę opodatkowania według wartości rynkowej w odniesieniu do wymiany barterowej, są niezgodne z Dyrektywą VAT.

_ Przykład: W marcu 2012 r. Pan Maciej, tłumacz przetłumaczył na rzecz kancelarii prawnej tekst na język angielski, w zamian za co kancelaria udzieliła Panu Maciejowi porady prawnej. Miała więc miejsce wymiana barterowa - usługa za usługę. Na gruncie obowiązujących w 2012 r. przepisów, za podstawę opodatkowania Pan Maciej powinien przyjąć wartość rynkową wykonanej usługi tłumaczeniowej. _

Począwszy od 1 stycznia 2014 r., w celu usunięcia niezgodności polskich regulacji z Dyrektywą VAT, uchylono przepis wskazujący jak ustalić podstawę opodatkowania w przypadku wymiany barterowej. Obecnie zastosowanie ma reguła ogólna, w myśl której podstawą opodatkowania jest wszystko co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów bądź usługodawca otrzymał lub ma otrzymać. Jak zastosować tę zasadę w odniesieniu do barteru?

Wskazówek warto szukać w orzecznictwie TSUE. Po pierwsze Trybunał określił, że za podstawę opodatkowania należy przyjąć wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane z tytułu dostawy towarów bądź świadczenia usług. Chodzi tu o wartość subiektywną jaką dla odbiorcy ma towar/usługa będąca wynagrodzeniem za inny towar/usługę, a więc o kwotę jaka odbiorca byłby skłonny zapłacić za dane świadczenie. Dalej TSUE wskazuje, że podstawę opodatkowania w przypadku barteru należy ustalić zgodnie z kosztami poniesionymi w celu nabycia bądź wytworzenia danego towaru, usługi ich przekazania. Powyższe wynika z orzeczenia z 2 czerwca 1994 r. C - 33/93 Empire Stores oraz wyroku z 3 lipca 2001 r. C-380/99 Bertelsmann.

_ Przykład: W kwietniu 2014 r. Zebra Spółka z o.o. produkująca zabawki dziecięce dokonała dostawy 20 misi pluszowych na rzecz swojego kontrahenta, w zamian za co otrzymała materiały biurowe. Podstawą opodatkowania dla dokonanej przez Spółkę dostawy będzie koszt wytworzenie misi powiększony o ich koszt przekazania kontrahentowi (np. koszt transportu, jeżeli za transport odpowiedzialna jest Spółka). _

_ _