Jak prawidłowo sporządzić testament?

Testament własnoręczny (holograficzny) to dokument, który testator może sporządzić samodzielnie celem wyrażenia swojej ostatniej woli. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego dokument musi być w całości napisany pismem ręcznym i podpisany odręcznie. Jeżeli testament będzie zawierał odręczny podpis, ale jego treść zostanie wydrukowana, wtedy będzie on nieważny. Ponadto testament powinien zostać opatrzony datą, niemniej jednak brak daty nie niesie za sobą nieważności testamentu pod warunkiem, że nie wywołuje to wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do jego sporządzenia. 

Testament własnoręczny napisać i odwołać może tylko osoba pełnoletnia mająca pełną zdolność do czynności prawnych, która nie została ubezwłasnowolniona. W treści testamentu natomiast nie ma konieczności określania części majątku spadkowego, jaką mają odziedziczyć poszczególne osoby. Wystarczy jedynie wskazać spadkobierców. Wówczas odziedziczą oni spadek w stopniu równym.

W zależności do formy testamentu może również znaleźć się w nim polecenie, powołanie wykonawcy testamentu, wydziedziczenie określonych osób, zapis zwykły lub windykacyjny. 

W testamencie własnoręcznym testator może zawrzeć zapis zwykły, którego przedmiotem są zarówno prawa majątkowe, jak i przedmioty. Zgodnie z nim spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę testamentowego do spełnienia określonego świadczenia na rzecz innej osoby wskazanej przez spadkodawcę (zapisobiercy). Oznacza to, że z mocy prawa przedmiot lub majątek nie przysługuje zapisobiercy, a otrzymanie określonej części spadku zależne będzie od postępowania wskazanych spadkobierców. 

Zapis windykacyjny zaś sporządzony może być wyłącznie w testamencie notarialnym i polega na tym, że zapisobierca w chwili otwarcia spadku, nabywa dany przedmiot lub składnik majątku. Wówczas musi jedynie uzyskać akt poświadczenia dziedziczenia lub stwierdzenie o nabyciu spadku.

Coraz więcej osób jednak decyduje się na spisanie testamentu u notariusza. Dokument ten przygotowywany jest przez notariusza w formie aktu notarialnego i na wniosek spadkodawcy, może również być u niego przechowywany. Sporządzenie testamentu w kancelarii notarialnej możliwe jest wyłącznie w obecności notariusza i osoby zainteresowanej. Nie ma możliwości, aby udział w spotkaniu brały osoby trzecie. 

W pierwszej kolejności testator powinien zastanowić się, jak chce rozporządzić swoim majątkiem po śmierci. W testamencie notarialnym może on dodatkowo zawrzeć zapis windykacyjny. Po spisaniu woli testatora notariusz ma obowiązek odczytać treść aktu w celu wprowadzenia ewentualnych zmian. Po zaakceptowaniu treści obie strony składają podpis na akcie. Ponadto, aby zabezpieczyć testament przed zgubieniem lub zniszczeniem, na wniosek spadkodawcy notariusz może bezpłatnie umieścić go w Notarialnym Rejestrze Testamentów. 

Koszt testamentu zależny będzie od tego, co zostało w nim zawarte. Za testament z zapisem zwykłym, poleceniem lub pozbawieniem prawa do zachowku należy zapłacić 150 zł. Zawarcie zapisu windykacyjnego wiązać będzie się z kosztami w wysokości 150 zł, a odwołanie testamentu 30 zł. Do opłat trzeba również doliczyć podatek VAT oraz koszty dotyczące wypisów.

Warto wiedzieć, że pozbawienie bliskich udziałów w spadku nie jest jednoznaczne z ich wydziedziczeniem. Jeżeli nie zostali oni wskazani w testamencie, a odziedziczyliby spadek z mocy dziedziczenia ustawowego, mają oni prawo ubiegać się o wypłatę zachowku od spadkobierców testamentowych. Sporządzając testament, spadkodawca ma jednak szansę na wydziedziczenie wskazanych osób. Może to zrobić wtedy, kiedy potencjalny spadkobierca:

• wbrew woli spadkodawcy postępuje w sposób sprzeczny z zasadami życia społecznego,
• nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych,
• dopuścił się względem spadkodawcy lub jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci.

Wskutek zapisu osoby wydziedziczone w dniu otwarcia spadku będą traktowane tak, jakby nie dożyły spadku.