Niemcy się budzą. Ogłosili plany. Natychmiastowa reakcja w Polsce

Polski Instytut Ekonomiczny przypomniał, że Niemcy zdecydowały się na poluzowanie polityki fiskalnej. Reforma wyłącza wydatki na obronność spod tzw. hamulca długu oraz tworzy dodatkowy fundusz dłużny na wydatki infrastrukturalne.

"Zwiększenie wydatków na obronność z 2,1 proc. do 3,0 proc. PKB oznaczałoby wzrost nakładów o ok. 40 mld euro w tym roku. Fundusz infrastrukturalny ma wydać łącznie 500 mld euro w najbliższych 10 latach, z czego 100 mld euro przeznaczyć na transformację energetyczną. Łącznie coroczny impuls fiskalny może sięgać od ok. 2,0 proc. PKB w 2026 r. do 1,5 proc. w 2035 r." - ocenili analitycy PIE.

Podkreślili, że "wzrost niemieckiego zaangażowania to korzystna wiadomość". W ocenie PIE, jest to szansa na zwiększenie publicznych wydatków na inwestycje, które w poprzedniej dekadzie wynosiły 2,7 proc. PKB, czyli o 0,4 pkt. proc. mniej niż średnio w strefie euro.

Zwrócili uwagę, że pozytywne efekty będą odczuwalne w całej Unii Europejskiej. "Popyt w niemieckim przemyśle w naturalny sposób oznacza także więcej zamówień w polskich czy francuskich fabrykach. Stąd też pozytywna reakcja giełd w całym regionie - niemiecki DAX wzrósł o 4,2 proc., polski WIG o 3,1 a francuski CAC o 1,7 proc." - zauważyli.

PIE podkreśliło, że Niemcy wezmą teraz na siebie relatywnie większy ciężar wydatków fiskalnych wewnątrz strefy euro, co pośrednio odciąży budżety mocniej zadłużonych południowych krajów UE. Dodatkowo, jak wskazano, pomoże to ograniczyć niemiecką nadwyżkę na rachunku obrotów bieżących (5,9 proc. PKB w 2023 r.), a efektem będzie mniejszy "eksport" oszczędności do strefy euro i bardziej zrównoważona pozycja w handlu (MFW).

Bardziej ekspansywna polityka fiskalna oznacza wyższą inflację w strefie euro. To także szansa na uniknięcie błędów z poprzedniej dekady, gdy inflacja chronicznie znajdowała się poniżej celu Europejskiego Banku Centralnego (EBC), a polityka pieniężna nie była w stanie przywrócić równowagi - dodali.

Podkreślili, że część komentatorów sugeruje bardzo silne konsekwencje dla wzrostu gospodarczego. "Takiego wniosku nie podziela jednak literatura naukowa. Dla przykładu, Ramey i Zubairy (2018) twierdzą, że wzrost wydatków zbrojeniowych o 100 euro podnosi w krótkim okresie PKB średnio o ok. 70 euro, a na dłuższą metę efekt całkowicie zanika" - dodali eksperci PIE.

W przypadku wydatków na infrastrukturę Ramey (2025) szacuje, że chociaż mogą mieć one wpływ na długookresowy wzrost gospodarczy (od 130 do 250 euro zwrotu ze 100 euro inwestycji), to ich krótkookresowy wpływ na koniunkturę jest znikomy ze względu na długość procesu inwestycyjnego oraz opóźnienia budów. Do podobnych wniosków doszedł także niemiecki instytut DIW. Szacuje on, że fundusz infrastrukturalny na kwotę 500 mld euro może podnieść niemiecki wzrost gospodarczy o ok. 2 proc. w najbliższych 10 latach, natomiast inflację o 0,5 proc.

Instytut stwierdził, że pozytywnych efektów w długookresowej kondycji gospodarki należy szukać w wydatkach na infrastrukturę oraz B+R, przy czym efekty wydatków infrastrukturalnych będą najpewniej odległe. "Oszacowania z literatury ekonomicznej sugerują, że będą one widoczne raczej po 2030 r." - dodano.

Z kolei w przypadku wydatków wojskowych pozytywnych efektów w długookresowym wzroście, jak twierdzi PIE, należy szukać nie w zakupach sprzętu, a raczej w pracach badawczo-rozwojowych nad nowymi technologiami, które będą mieć zastosowanie także w gospodarce cywilnej.

"Przykładem może być tu sukces amerykańskiej DARPA. Moretti, Steinwender i Van Reenen (2019) szacują, że wzrost publicznych wydatków na B+R o 10 proc. powoduje dodatkowy wzrost prywatnych nakładów o 4,3 proc., a efekty te dodatkowo wpływają pozytywnie na innowacyjność w sojuszniczych krajach" - wskazano.

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny; przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego w Polsce.