Banki i kredyty pod lupą UOKiK. Możliwe kary za ograniczanie konkurencji

Każdy konsument, który ubiega się o kredyt, podlega ocenie zdolności kredytowej. Banki korzystają przy tym z systemu scoringowego BIK, który uwzględnia m.in. historię spłat, obecne zadłużenie i liczbę zobowiązań. Jednak na ocenę kredytową wpływ ma także częstotliwość i liczba zapytań o kredyt.

To oznacza, że jeśli konsument składa wnioski kredytowe w kilku bankach w celu porównania ofert, może to skutkować istotnym obniżeniem jego oceny punktowej. Paradoksalnie, aktywne poszukiwanie najlepszej oferty może prowadzić do gorszych warunków kredytu lub nawet odmowy jego udzielenia.

– Porównując tę sytuację do innych rynków, to tak jakby zapytanie o ofertę ubezpieczenia czy abonamentu telefonicznego skutkowało wymianą informacji między firmami i pogorszeniem warunków kolejnych ofert – zauważa prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Obecny model oceny kredytowej może ograniczać konkurencję, ponieważ zniechęca klientów do porównywania ofert, umożliwia bankom wymianę informacji o liczbie zapytań klienta, a także może prowadzić do dyskryminacji osób, które aktywnie poszukują najkorzystniejszej oferty. Szczególnie problematyczne jest to w przypadku kredytów hipotecznych, gdzie klienci muszą w krótkim czasie znaleźć najlepszą ofertę, aby nie stracić rezerwacji mieszkania.

UOKiK podaje przykład jednego z klientów, który poszukiwał kredytu konsolidacyjnego. Po złożeniu zapytań w kilku bankach jego scoring znacząco spadł, mimo że nie otrzymał odmowy kredytu i miał nienaganną historię spłat.

Postępowanie UOKiK ma wyjaśnić, czy system scoringowy może prowadzić do antykonkurencyjnej wymiany informacji między bankami. Jeśli urząd stwierdzi naruszenia, może wszcząć postępowanie antymonopolowe i nałożyć na instytucje finansowe kary do 10 proc. obrotu.

Firmy, które obawiają się sankcji, mogą skorzystać z programu leniency, czyli łagodzenia kar. UOKiK zachęca również anonimowych sygnalistów do zgłaszania naruszeń poprzez specjalny formularz.