Gigant na krawędzi bankructwa. Minister energii zdecydował

JSW to górniczy gigant, zatrudnia ok. 30 tys. osób. Jako jeden z nielicznych zakładów w UE produkuje węgiel koksowy. W pierwszym półroczu 2025 r. JSW zanotowała 2 mld zł straty. Dlaczego jest tak źle?

Jak pisaliśmy w money.pl, problemy kolosa wynikają m.in. z sytuacji na globalnym rynku węgla koksującego.

Ceny na rynku tego surowca w latach 2022-24 spadły o ok. 30 proc., podczas gdy roczny koszt utrzymania jednego pracownika to 300-350 tys. zł, co daje ok. 9 mld zł rocznie. Nie pomógł też styczniowy pożar w kopalni węgla Kamiennego Knurów-Szczygłowice, po którym straty oszacowano na 1,36 mld zł.

- W styczniu-lutym zagrożona może być płynność finansowa JSW i chociaż jestem optymistą, to trzeba zakładać najgorszy scenariusz, czyli bankructwo - mówił money.pl Dominik Kolorz, przewodniczący zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność".

W związku z tym rząd zdecydował o objęciu JSW Nowym Mechanizmem Wsparcia w ramach projektu noweli ustawy górniczej.

"Z uwagi na trudną sytuację finansową, która wystąpiła w sektorze górnictwa węgla kamiennego koksującego w Polsce, tzn. w Jastrzębskiej Spółce Węglowej S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju, zgłaszam autopoprawkę do ww. projektu, przedstawiając nową wersję ww. projektu (wersja z dnia 17 października 2025 r.)" - napisał Motyka.

"Powyższe zmiany mają na celu objęcie systemem wsparcia JSW S.A. Celem tego działania nie jest jednak doprowadzenie do likwidacji zakładów górniczych należących do tej spółki, lecz restrukturyzacja tego podmiotu, w tym redukcja zatrudnienia. W tym celu pracownicy zakładów górniczych należących do JSW S.A. zostaną objęci tymi samymi regulacjami dotyczącymi świadczeń osłonowych, co pracownicy przedsiębiorstw górniczych, które obecnie są objęte systemem wsparcia (PGG S.A., PKW S.A. i Węglokoks Kraj S.A.)" - dodał.

Motyka pisze, że działalność JSW największego producenta węgla koksującego w Europie, surowca o krytycznym znaczeniu dla Unii Europejskiej, o podstawowym znaczeniu dla przemysłu hutniczego, a tym samym także dla przemysłu zbrojeniowego, w obecnej sytuacji geopolitycznej musi być utrzymana.

O objęcie JSW zapisami nowelizowanej ustawy górniczej wnioskował wcześniej zarząd JSW. Apelowali też o to związkowcy i pracownicy spółki. Z wcześniejszej wypowiedzi ministra energii wynikało, że dodatkowy koszt włączenia JSW szacowany jest na kilkaset mln zł.

Jak podano w uzasadnieniu projektu, w celu uelastycznienia procesu restrukturyzacji i stopniowej likwidacji zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny wprowadzono również regulacje umożliwiające przedsiębiorstwom górniczym nieodpłatne zbywanie pomiędzy sobą kopalni, zakładu górniczego w celu przeprowadzenia ich restrukturyzacji lub likwidacji.

Z OSR projektu wynika, że w 2026 roku łączne wydatki budżetu państwa z tytułu ustawy górniczej miałyby wynieść ok. 2,23 mld zł, a rok później 1,87 mld zł. Łącznie w latach 2026-35 koszt dla budżetu szacowany jest na 10,58 mld zł.

Jak podano w OSR, skutki finansowe projektu dla sektora finansów publicznych będą m.in. efektem wypłat świadczeń osłonowych (urlopów górniczych, urlopów dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla, jednorazowych odpraw pieniężnych) oraz przekazywania dotacji budżetowych i skarbowych papierów wartościowych na likwidację zakładów górniczych.

Szacuje się, że z urlopu górniczego skorzysta 3,5 tys. osób, a z urlopu dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla 240 osób. Średnia wysokość świadczenia wypłacanego w okresie korzystania z urlopów szacowana jest odpowiednio na ok. 12.547,30 zł i 11.159,41 zł.

Dodatkowo szacuje się, że w ramach JSW z urlopu górniczego skorzysta 3.011 osób, a z urlopu dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla 103 osoby.

Przypomnijmy: projekt nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego określa m.in. kształt osłon pracowników likwidowanych kopalń i ma umożliwić kontynuowanie procesu stopniowego wygaszania działalności kopalń węgla kamiennego energetycznego.

Nowelizacja obejmuje wszystkie zakłady spółek objętych Nowym Systemem Wsparcia, czyli Polskiej Grupy Górniczej, Południowego Koncernu Węglowego oraz Węglokoksu Kraj. O objęcie JSW zapisami nowelizowanej ustawy wnioskował zarząd spółki.