Gminy ścigają się z czasem. Polska szuka sposobu na wyjście z problemu

W środę podczas posiedzenia sejmowej komisji infrastruktury Michał Jaros poinformował, że ok. 90 proc. gmin przystąpiło do sporządzenia planu ogólnego, ale większość z nich jest na początkowym etapie prac. Wskazał, że 39 proc. gmin wciąż przygotowuje zamówienie publiczne na wybór wykonawcy zewnętrznego planu ogólnego gminy, a projekt planu ogólnego wraz z uzasadnieniem sporządziło 30 proc. samorządów.

- Konsultacje społeczne projektu ogólnego planu przeprowadziło dopiero 2 proc. gmin, a tylko w dwóch gminach plan ogólny został uchwalony - mówił wiceminister. Dodał, że średni czas przeprowadzenia procedury sporządzenia planu od podjęcia uchwały do jego uchwalenia wyniósł w tych gminach między 15 a 20 miesięcy.

- Na podstawie posiadanych danych nie jest możliwa ocena, jaka część gmin uchwali plan ogólny do połowy 2026 roku - powiedział. - Największe szanse mają te samorządy, które zakończyły już analizę wniosku i sporządziły projekt, czyli około 30 proc. - dodał.

Pytany, co ze środkami z Krajowego Planu Odbudowy, które Polska musi wykorzystać na sporządzenie planów w określonym terminie, powiedział, że "ministerstwo jest w kontakcie z Komisją Europejską, szuka nowych rozwiązań". W jego ocenie termin, do którego zobowiązał się rząd Mateusza Morawieckiego od początku był nierealny.

24 września 2023 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która zobligowała gminy do sporządzenia planów ogólnych. Dokument ten w znacznej mierze zastąpi dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, które stracą moc najpóźniej z dniem 1 lipca 2026 r. W tym samym terminie zakończy się okres przejściowy i wejdą w życie wszystkie znowelizowane przepisy reformy systemu planowania przestrzennego.

Po tym czasie uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawanie decyzji lokalizacyjnych (o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz o warunkach zabudowy) będzie możliwe, jeśli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny gminy.

By uregulować kwestię najważniejszych inwestycji, rząd przygotował ustawę, która ma umożliwić wydawanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, takich jak np. szkoły i obiekty infrastruktury, w okresie od dnia utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy do czasu uchwalenia planu ogólnego gminy. W ustawie, która została już podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego, usunięto zakaz wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego we wskazanym okresie.

Projekt określa podstawę prawną dla wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego po dniu utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a przed dniem wejścia w życie planu ogólnego gminy.

Z kolei wydanie decyzji o warunkach zabudowy na wniosek złożony od dnia 1 lipca 2026 r. będzie możliwe, jeżeli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny gminy, a w przypadku, gdy wniosek dotyczy terenu położonego w więcej niż jednej gminie – jeżeli w tych gminach weszły w życie plany ogólne gmin.