Jeszcze wyżej. Nowe dane o inflacji przebiły prognozy

Patrząc na dane z miesiąca na miesiąc, w stosunku do sierpnia 2026 roku, ogólny poziom cen wzrósł o 0,7 proc. W tym ujęciu towary podrożały o 1,2 proc., natomiast ceny usług zanotowały spadek o 0,5 proc. Ostateczny odczyt roczny na poziomie 4,1 proc. okazał się wyższy niż opublikowany wcześniej szybki szacunek urzędu, który wskazywał na inflację rzędu 4,0 proc.

Czwórka z przodu wygląda niepokojąco, ale struktura wrześniowej inflacji jest ważniejsza niż sam główny odczyt. Za jej przyspieszeniem stoją przede wszystkim drogie paliwa. Na razie nie widać jednak szerokiego rozlewania się tego szoku na pozostałe ceny - ocenia Andrzej Gwiżdż, analityk platformy inwestycyjnej Portu.

Jak podkreśla od początku października sytuację dodatkowo zmienił powrót programu CPN. Niższy VAT i akcyza oraz maksymalne ceny paliw spłaszczają obecny wyskok inflacji i dają RPP więcej czasu. Dlatego nie spodziewamy się podwyżek stóp procentowych w tym roku i zakładamy, że stopa referencyjna pozostanie na poziomie 3,75 proc..

Ryzyko podwyżek jednak rośnie. Fed i EBC już zaostrzają politykę pieniężną, a utrzymywanie stóp w Polsce bez zmian zmniejsza przewagę oprocentowania złotego i zwiększa presję na jego osłabienie. Słabszy złoty oznacza droższy import, w tym paliwa i surowce energetyczne, co dodatkowo podbija inflację. Jeżeli wysokie ceny ropy utrzymają się dłużej, RPP będzie zmuszona do reakcji – dodaje Andrzej Gwiżdż.

Ze szczegółowego raportu Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że największy wpływ na roczny wskaźnik inflacji miały koszty związane z transportem oraz utrzymaniem mieszkań. Ceny w kategorii transport poszybowały w górę aż o 17,9 proc. rok do roku, co podniosło ogólny wskaźnik aż o 1,78 punktu procentowego. Użytkowanie mieszkania lub domu oraz nośniki energii (woda, prąd, gaz) podrożały o 5,1 proc., co przełożyło się na wzrost wskaźnika o 1,04 p. proc.

Wyższe ceny odnotowano również w przypadku napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych. Ta kategoria zanotowała wzrost o 6,9 proc. (podbicie wskaźnika o 0,34 p. proc.). Koszty związane z rekreacją, sportem i kulturą wzrosły o 5,5 proc. (wpływ rzędu 0,35 p. proc.), a wydatki na zdrowie były wyższe o 4,6 proc., dokładając do inflacji kolejne 0,29 p. proc.

Z drugiej strony, na rynku pojawiły się kategorie, w których odnotowano spadki cen w ujęciu rocznym, co nieznacznie hamowało ogólny wskaźnik. Odzież i obuwie były tańsze o 3,7 proc. w porównaniu do września ubiegłego roku, co obniżyło inflację o 0,14 p. proc. Koszty żywności i napojów bezalkoholowych spadły o 0,4 proc., ujmując ze wskaźnika 0,11 p. proc.

Warto zwrócić uwagę na system wag stosowany przez urząd w 2026 roku do obliczania wskaźnika. Żywność i napoje bezalkoholowe odpowiadają za największą część wydatków, stanowiąc 25,91 proc. koszyka. Użytkowanie mieszkania i nośniki energii to 20,35 proc., a transport stanowi 10,18 proc. całości branej pod uwagę przez statystyków.

Analizując zmiany wyłącznie na przestrzeni ostatniego miesiąca (wrzesień w stosunku do sierpnia), ogólny poziom cen podniosły głównie wyższe koszty transportu. Wzrost w tej kategorii wyniósł 4,7 proc., co dało 0,51 p. proc. do ogólnego wskaźnika. Znaczący wpływ miały także opłaty za mieszkanie i energię (wzrost o 0,8 proc., dodające 0,16 p. proc.) oraz odzież i obuwie (wzrost o 2,9 proc., wpływ rzędu 0,10 p. proc.).

Spadki cen w ujęciu miesięcznym dotyczyły przede wszystkim rekreacji, sportu i kultury. Usługi i towary w tej grupie potaniały o 1,9 proc., co obniżyło miesięczny wskaźnik o 0,13 p. proc. Taniej płacono również w kategorii informacja i komunikacja (spadek o 0,5 proc., wpływ na poziomie minus 0,03 p. proc.).

Przypomnijmy, że bieżący odczyt oznacza, iż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych znajduje się powyżej górnej granicy odchyleń od celu inflacyjnego określonego przez Radę Polityki Pieniężnej. Cel inflacyjny w Polsce wynosi 2,5 proc., z dopuszczalnym przedziałem wahań o 1 punkt procentowy w górę i w dół, czyli od 1,5 do 3,5 proc. Urząd statystyczny podał również informację metodologiczną, wskazując, że począwszy od danych za 2026 rok, wskaźnik CPI jest liczony zgodnie z nową, międzynarodową klasyfikacją COICOP 2018. Dane te są kluczowe dla oceny polityki, jaką prowadzi NBP.