NFZ źle wydał wpływy z podatku cukrowego? Jest raport NIK

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport, który ujawnia, że NFZ nieprawidłowo wykorzystał środki pozyskane z tzw. podatku od małpek (opłaty od napojów alkoholowych) oraz opłaty cukrowej. W latach 2021-2023 Fundusz otrzymał łącznie ponad 5,2 miliarda złotych z tych dwóch źródeł, które miały wspierać leczenie skutków zdrowotnych picia napojów słodzonych i alkoholu.

Zamiast przeznaczyć je na konkretne cele, jak leczenie osób z nadwagą, Fundusz sfinansował ogół świadczeń, nie zwiększając wydatków na walkę z otyłością i uzależnieniami. "Wszystkie te działania miały charakter fiskalny i nie przyczyniły się do realnego wzrostu wydatków na leczenie skutków zdrowotnych" – zaznaczył NIK.

Opłata cukrowa, która została wprowadzona 1 stycznia 2021 roku, miała na celu wsparcie leczenia osób z nadwagą i otyłością. NFZ otrzymał z niej 4,5 miliarda złotych, jednak środki te nie zostały skierowane na profilaktykę czy leczenie nadwagi, jak zakładała ustawa.

Podobnie sytuacja wyglądała w przypadku podatku od napojów alkoholowych (tzw. podatek od małpek), z którego Fundusz otrzymał 1,5 miliarda złotych, jednak wydatki nie pokryły potrzeb związanych z leczeniem uzależnień.

Dodatkowo, w raporcie wskazano, że Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) nie zawsze prawidłowo wykorzystywało środki z opłat alkoholowych. W latach 2022-2024 wydatkowano część funduszy na działania niezgodne z przeznaczeniem, m.in. na badanie dobrostanu ukraińskich matek i dzieci oraz profilaktykę narkomanii.

Ponadto pracownicy KCPU, odpowiedzialni za nadzór nad wykorzystaniem tych środków, wykonali dodatkową płatną pracę na rzecz podmiotów realizujących zadania finansowane z opłat.

W odpowiedzi na raport Ministerstwo Zdrowia podkreśliło, że Fundusz może przeznaczyć te środki na różne działania o charakterze edukacyjnym i zdrowotnym, a nie tylko na leczenie nadwagi czy uzależnień. Resort wskazał również, że uzależnienie od alkoholu może prowadzić do uzależnienia od innych substancji, co stanowi podstawę dla realizacji szerszych działań profilaktycznych.