Odszkodowanie OC za naprawę po wypadku. "Nierozwiązany problem"

"Występująca obecnie w orzecznictwie SN polaryzacja poglądów dotyczących rozliczania tzw. szkód samochodowych wymaga podjęcia działań na rzecz zapewnienia jednolitości orzecznictwa" - zaznaczyła prezes Misztal-Konecka w uzasadnieniu pytania.

Jak wskazała, przedłożenie takiego pytania całej Izbie SN "ma tym większe usprawiedliwienie, że sprawy dotyczące naprawienia szkód na mieniu wynikłych z uszkodzenia pojazdu mechanicznego w zdarzeniach komunikacyjnych, za których skutki odpowiedzialność ponosi korzystający z ochrony w postaci ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, mają charakter masowy".

Tym samym po pytaniu prezes Misztal-Koneckiej na wokandę Izby Cywilnej powróci problem, którym sędziowie SN zajmowali się już kilkukrotnie w ostatniej dekadzie.

Istota zagadnienia sprowadza się do kwestii, czy w sytuacji dokonanej już naprawy uszkodzonego samochodu przez poszkodowanego należne mu odszkodowanie powinno być wyliczone na podstawie rzeczywistych kosztów tej przeprowadzonej naprawy, czy też na podstawie hipotetycznych kosztów, czyli kosztorysu sporządzonego na przykład w oparciu o opinię biegłego. W tym drugim podejściu naprawa dokonana przed uzyskaniem odszkodowania - jej koszt i zakres - nie ma przełożenia na wysokość tego odszkodowania.

Początkowo, jak przypomniała w uzasadnieniu pytania prezes Izby Cywilnej SN, orzeczenia SN "były zdominowane przez zapatrywanie" przewidujące, że działania poszkodowanego po wypadku, w tym naprawa samochodu lub jego sprzedaż, "nie mają żadnego znaczenia dla ustalenia w przedmiocie wystąpienia szkody oraz jej rozmiaru, gdyż roszczenie odszkodowawcze powstaje już w momencie wystąpienia zdarzenia szkodzącego".

W nowszych orzeczeniach - jak zaznaczyła prezes Izby Cywilnej w uzasadnieniu pytania - takie stanowisko zaczęło być negowane, a istotne znaczenie miały dwie uchwały SN podjęte w 2024 r.

W maju 2024 r. SN w składzie siedmiorga sędziów orzekł, że "jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu lub zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać tym kosztom, chyba że w danych okolicznościach są one oczywiście nieuzasadnione".

Także w kolejnej uchwale siedmiorga sędziów SN - we wrześniu 2024 r. - orzeczono, że gdy uszkodzone auto zostało już naprawione bądź sprzedane, wysokość należnego odszkodowania z OC powinna odpowiadać kosztom dokonanej naprawy lub różnicy między ceną za sprzedane auto a jego wartością sprzed wypadku.

Obie te uchwały zapadły po pytaniach skierowanych do SN przez Rzecznika Finansowego w składach pod przewodnictwem prezes Misztal-Koneckiej.

W uzasadnieniu aktualnego pytania czytamy, że "wydawało się", że podjęcie przez SN tych dwóch uchwał w składach siedmiorga sędziów "stanowi wyraz ostatecznego ukierunkowania bieżącego orzecznictwa SN". Jednak - jak dodano - w kolejnej z uchwał SN, tym razem z września 2025 r., "wbrew umacniającej się tendencji orzeczniczej, wprost odwołano się do pierwotnego nurtu".

Wówczas bowiem skład trojga sędziów SN pod przewodnictwem Dariusza Dończyka rozpatrując pytania poznańskiego sądu orzekł, że fakt dokonania naprawy pojazdu przez poszkodowanego nie powinien wpływać na określenie wysokości odszkodowania OC.

Sędziowie SN podejmujący tamtą uchwałę, powołani przed 2018 r., nawiązali m.in. do składów, w których podjęto uchwały z 2024 r. - złożonych z sędziów powołanych do SN po 2017 r.

"Ten problem nie został od lat rozwiązany przez ustawodawcę i to nie pozwala SN na zgodne współdziałanie i realizację funkcji w zakresie ujednolicenia sądownictwa" - wskazano, nawiązując do kwestii składów sędziowskich w uzasadnieniu uchwały z 2025 r.

Jednocześnie SN uznał w 2025 r., że określanie wysokości odszkodowania "powinno być jak najbardziej proste, ryczałtowe, a nie wikłające strony i sąd w wiele problemów", które mogą się pojawić przy rozliczaniu kosztów późniejszej naprawy, części zamiennych, czy też sprzedaży uszkodzonego auta.

Jak w związku z tym uzasadniła w skierowanym obecnie pytaniu prezes Misztal-Konecka, "podjęcie w krótkim odstępie czasu diametralnie odmiennych uchwał w przedmiocie objętym przedstawionym zagadnieniem wymaga wystąpienia z wnioskiem o podjęcie uchwały przez skład całej Izby Cywilnej SN celem wyrażenia spójnego stanowiska w tej mierze". Sprawa ta została już zarejestrowana i otrzymała w SN sygnaturę - III CZP 17/26.

Źródło: PAP.