Ostatnia "twierdza" Ukrainy. Po jej zdobyciu Rosjanie uderzą podwójnie

Od środowego rana dochodzą nas dobre informacje z Mariupola. Wicepremier Iryna Wereszczuk powiedziała, że z Rosjanami został uzgodniony korytarz humanitarny, dzięki któremu ludność będzie miała możliwość ewakuacji. Mer Mariupola będzie chciał wywieźć z oblężonego miasta nawet 6 tys. osób. Czy to się uda, czas pokaże. Może to być kolejny blef Kremla. Wiele razy podobne ewakuacje się nie powiodły, a we wtorek została przechwycona rozmowa rosyjskiego żołnierza, który twierdził, że Putin kazał zrównać to miejsce z ziemią.

Na pewno większość z ewakuowanych cywilów będzie musiała najpierw wydostać się z ciemnych piwnic i krętych korytarzy zakładów metalurgicznych Azowstal. Bo to tam przez ostatnie tygodnie walczyli o życie wraz z żołnierzami pułku Azow.

- Bombardują nas wszystkim, co mają - mówią "New York Times" oblężeni żołnierze. Gazeta pisze, że po kilkunastu minutach rozmowy wideo się przerywa. Słychać ostrzał. Z kolei w CNN Serhij Wołyna, dowódca 36. Samodzielnej Brygady Piechoty Morskiej, która broni zakładów, zaapelował o międzynarodową misję humanitarną w celu wyprowadzenia z miasta wojskowych i cywilów. Wołyna przekazał, że w garnizonie pozostaje ponad 500 rannych żołnierzy.

- Może to być moje ostatnie oświadczenie, ponieważ zostało nam tylko kilka dni, a może godzin. Siły przeciwnika przewyższają nas dziesięciokrotnie pod względem liczebności - mają przewagę w powietrzu i na lądzie, posiadają więcej żołnierzy, czołgów, zestawów artyleryjskich. Bronimy się w Mariupolu już tylko w zakładach Azowstal - relacjonował.

Azowstal tworzy potężną fortecę, ogromny kompleks przemysłowy z grubego betonu i murów, stalowych drzwi i wzmocnionych podziemnych labiryntów. Jak mówią eksperci, jest to w zasadzie "miasto pod miastem". Powstał pod egidą Związku Sowieckiego w latach 30. Po II wojnie światowej został odbudowany.

Schrony Azowstalu mogą pomieścić do 4 tys. osób i mogą być odpowiednio zaopatrzone w jedzenie i woda na trzy tygodnie. Dwóch pracowników, którzy schronili się w zakładzie na początku oblężenia, powiedziało "NYT", że przebywa tam obecnie ponad 2 tys. cywilów. Wielu z nich to członkowie rodzin pracowników fabryki.

Zdobycie zakładów oznacza dla Ukrainy dwie rzeczy. Po pierwsze, Azowstal i Mariupolski Kombinat Metalurgiczny należały przed rosyjską inwazją do Rinata Achmetowa - oligarchy z Doniecka, uznawanego za najbogatszego obywatela Ukrainy. Obie fabryki zatrudniały około 40 tys. mieszkańców Mariupola.

- Zakłady metalurgiczne w Mariupolu odpowiadały dotąd za ponad jedną trzecią ogólnej produkcji stali na Ukrainie. To oznacza, że obecnie Ukraina straciła około 30-40 proc. swoich zdolności w tej dziedzinie - oceniał pod koniec marca Jurij Ryżenkow, dyrektor największego ukraińskiego holdingu górniczo-metalurgicznego Metinwest.

Upadek tej części Mariupola jest więc symbolicznym i silnym ciosem w samo serce przemysłowej Ukrainy. Rosjanie na pewno wykorzystaliby ten aspekt propagandowo. Cała sprawa ma jednak również wydźwięk czysto militarny.

Według danych Rady Miejskiej Mariupola przed wojną w mieście mieszkało 475 tys. osób. Niemal połowę z nich – 48,7 proc. – stanowili Ukraińcy, a 44,4 proc. – Rosjanie. Mariupol był też wskazywany jako miasto, w którym zdecydowana większość mieszkańców posługiwała się językiem rosyjskim.

Stąd też jego zdobycie, przedstawione jako "wyzwolenie", ma dla Rosji znaczenie symboliczne i wpisuje się w propagandę, jakoby państwo to broniło swoich rodaków, "oswobadzając ich spod rządów nazistów i nacjonalistów". Wg oficjalnej rosyjskiej narracji, że miasto jest bronione przez "nacjonalistyczny batalion Azow", który traktuje ludność cywilną jak zakładników.

Ważnym czynnikiem jest też fakt, że Mariupol leży na terytorium obwodu donieckiego, a więc –według Rosji, która uznała niepodległość samozwańczej "republiki" w granicach tego obwodu – miasto należy do tej "republiki".

- Z militarnego punktu widzenia zajęcie Mariupola będzie natomiast oznaczało domknięcie lądowego połączenia okupowanego Krymu z Rosją. Jednocześnie Morze Azowskie stanie się de facto morzem wewnętrznym Rosji. Upadek miasta może mieć też wpływ na obniżenie wysokiego morale ukraińskiego społeczeństwa - przekonują Anna Maria Dyner oraz Maria Piechowska z PISM.

W przypadku zajęcia Mariupola Rosja uzyskałaby pełną kontrolę nad ponad 80 proc. ukraińskiego wybrzeża Morza Czarnego, odcinając Ukrainie handel morski i dalej izolując ją od świata. W normalnych czasach Mariupol jest bowiem kluczowym węzłem eksportowym ukraińskiej stali, węgla i kukurydzy, które trafiają m.in. do klientów na Bliskim Wschodzie.

Jak pisze "NYT", walka o Azowstal przypomina jedną z wielkich bitew drugiej wojny światowej - o stalingradzką fabrykę traktorów. Wtedy to wojska nazistowskie próbowały zdobyć to miasto. Zginęły tam tysiące żołnierzy niemieckich i sowieckich, do tego wielu cywilów, zanim ostatecznie zwyciężyli Sowieci.

- Już to gdzieś widzieliśmy – mówi gazecie Frederick W. Kagan z American Enterprise Institute. - Za każdym razem, gdy masz do czynienia z rozległym, ciężkim kompleksem przemysłowym, wiesz, że twoi obrońcy mają dobrą pozycję wyjściową - przekonywał. Zobaczymy, na jak długo.