Sposoby opodatkowania działalności gospodarczej

Przy rozpoczynaniu działalności gospodarczej obecnie możesz wybrać jedną z trzech dostępnych form opodatkowania dochodów. Wśród nich są:

• skala podatkowa, czyli opodatkowanie na zasadach ogólnych według progresywnej skali – 12 i 32 proc.,
• podatek liniowy, naliczany według jednolitej stawki w wysokości 19 proc.,
• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Jeszcze do niedawna funkcjonowała czwarta forma opodatkowania działalności gospodarczej – karta podatkowa, ale od 2022 roku na mocy Polskiego Ładu nie możesz już z niej skorzystać, rozpoczynając swoją działalność. Dostępna jest tylko dla podatników, którzy byli opodatkowani w tej formie przed rokiem 2022 i kontynuują to. 

Skala podatkowa jest podstawową formą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ten sam sposób opodatkowane są dochody z pracy zawodowej pracowników etatowych, choć oni nie mają możliwości wyboru formy opodatkowania. 

W przypadku skali podatkowej mamy do czynienia z opodatkowaniem progresywnym według dwustopniowej skali podatkowej – stawki wynoszą aktualnie 12 i 32 proc. Podstawą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest dochód podatnika, czyli różnica pomiędzy przychodem a kosztem jego uzyskania. 

Dzięki skali podatkowej korzystasz z rozliczania się z tytułu dochodów. Możesz rozliczać w PIT-36 liczne ulgi podatkowe i wybrać preferencyjny tryb rozliczenia ze współmałżonkiem. Jednak po osiągnięciu progu dochodu w wysokości 120 000 zł w danym roku zapłacisz 32 proc. podatku od nadwyżki ponad tę kwotę. 

Zasadniczo, jeśli nie wybierzesz dla swojej działalności innej formy opodatkowania – skali podatkowej czy ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, automatycznie będziesz opodatkowany właśnie skalą podatkową. 

Przy opodatkowaniu skalą podatkową w zastosowaniu są stawki podatkowe 12 i 32 proc. i według nich określa się wysokość podatku należnego fiskusowi. W roku podatkowym co miesiąc podatnik prowadzący działalność gospodarczą odprowadza do urzędu skarbowego zaliczki na podatek dochodowy. 

Podobnie jak w przypadku skali podatkowej przy podatku liniowym podstawą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych również będzie dochód. Jednak zamiast stosowania dwóch stawek, w zależności od wysokości podstawy opodatkowania, zawsze używana jest jedna i ta sama w wysokości 19 proc. dochodu. Pozwala ona na rozliczanie kosztów podatkowych, ale podatnik nie ma możliwości skorzystania z licznych ulg czy rozliczenia ze współmałżonkiem. 

Jeśli chcesz wybrać podatek liniowy jako Twój sposób opodatkowania działalności gospodarczej osób fizycznych podatkiem dochodowym, powinieneś złożyć oświadczenie o wyborze takiego sposobu rozliczenia. 

W ramach opłacania zaliczek okresowych od kwoty dochodu podatnika z poprzedniego miesiąca ustalana jest wysokość miesięcznej zaliczki według stawki 19 proc. kwoty dochodu. Zeznanie roczne PIT podatnik opodatkowany liniowo składa na druku PIT-36L. 

Forma opodatkowania ryczałtem polega na naliczaniu kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie odpowiedniej stawki, właściwej dla danego rodzaju działalności gospodarczej. Podstawą jest przychód podatnika, bez możliwości pomniejszenia go o koszty jego uzyskania. Zaletą jest tutaj możliwość prowadzenia uproszczonej księgowości – potrzebna jest jedynie ewidencja przychodów. Niemniej jednak wadą będzie brak możliwości rozliczania kosztów uzyskiwania przychodów czy stosowania licznych ulg podatkowych w PIT.