Trump chce miliarda dol. za Radę Pokoju. Polska należy już do wielu organizacji. Ile im płacimy?

Z danych Ministerstwa Rozwoju i Technologii wynika, że przewidziane na ten rok składki Polski do organizacji międzynarodowych wynoszą łącznie nieco ponad 205 mln zł. To znacznie mniej niż oczekiwany przez prezydenta USA 1 mld dol. (3,58 mld zł) za stałe miejsce w tworzonej przez niego Radzie Pokoju.

– Miliarda dolarów w budżecie na Radę Pokoju z całą pewnością nie ma – powiedział "Rzeczpospolitej" minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. – Są ważniejsze zadania do sfinansowania niż uczestnictwo w tej radzie – ocenił.

Najwięcej Polska wpłaci na następujące organizacje:

• Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) – ponad 165 mln zł (ok. 80,5 proc. łącznych kosztów płaconych przez Polskę składek),
• OECD – 21,7 mln zł (ok. 10,6 proc.),
• Światowa Organizacja Handlu (WTO) – 12,8 mln zł (ok. 6,2 proc.),
• ONZ ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO) – 4,9 mln zł (ok. 2,4 proc.).

Na pozostałe organizacje wpłacamy już drobne kwoty – od 32 tys. zł (Globalne forum ds. nadwyżki mocy produkcyjnych w przemyśle stalowym) do 153 tys. zł (Stowarzyszenie na rzecz rozwoju ogólnoeuropejskich zamówień publicznych on-line). Polska płaci składki m.in. na takie gremia jak Międzynarodowe Biuro Wystaw w Paryżu czy Międzynarodowe Grupy Studyjne ds. Miedzi oraz Cynku i Ołowiu.

Skąd tak wysoka składka do Europejskiej Agencji Kosmicznej? Jest to efekt decyzji sprzed roku o rekordowym zwiększeniu polskiego wkładu do ESA na lata 2026-2028, z czego ok. 550 mln euro (ok. 2,4 mld zł) ma trafić na programy opcjonalne Agencji, czyli dotyczące bezpieczeństwa kosmicznego, obserwacji Ziemi, łączności, transportu kosmicznego, serwisowania na orbicie i robotyki. Polska ma w nich uczestniczyć i czerpać z nich korzyści.

Walczymy też o utworzenie nad Wisłą Centrum Technologicznego Europejskiej Agencji Kosmicznej, w którym pracowano by nad nowoczesnymi technologiami wykorzystywanymi w dziedzinie bezpieczeństwa, ale i gospodarce cywilnej. Centrum miałoby powstać we Wrocławiu.

Jedną z najważniejszych instytucji, do których należy Polska, jest Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), w skład której wchodzi łącznie 38 państw. W tym roku wpłacimy na nią ponad 21,7 mln zł. Przeprowadza ona cykliczne analizy i przeglądy sytuacji gospodarczej poszczególnych krajów – nie tylko swoich członków – i tworzy raporty, które są uznawane za wiarygodne oraz powszechnie cenione. Są one wykorzystywane zarówno przez instytucje finansowe, jak i rządy do tworzenia polityk, w tym podatkowych.

W zestawieniu składek, udostępnionym przez resort rozwoju, nie ma jeszcze pełnej składki Polski do ONZ, a jedynie do jednej z tamtejszych agend (do spraw rozwoju przemysłowego). Przez lata Polska głównie dopłacała do organizacji, a pierwszy raz "na plus" wyszła w 2022 roku. W 2025 roku nasze państwo wpłaciło na rzecz Narodów Zjednoczonych 28,3 mln dol.

Czołowa organizacja, zrzeszająca 193 państwa globu, zmaga się jednak z kryzysem budżetowym. Wpływy ze strony USA, które przez lata stanowiły jedną czwartą budżetu ONZ, zostały obcięte przed rokiem wraz z powrotem do Białego Domu Donalda Trumpa. Zgodnie z wewnętrznym memorandum, do którego dotarła agencja Reutera, ONZ zamierza zredukować w tym roku swój budżet o 3,7 mld dolarów.

Ostatnią dużą składką Polski jest wkład do Światowej Organizacji Handlu (WTO), do której należymy od 1995 roku. Z budżetu przeznaczymy w 2026 roku na ten cel ponad 12,8 mln zł. Organizacja nadzoruje handel międzynarodowy i rozstrzyga spory. Jej misją jest też monitorowanie tendencji i polityk handlowych państw członkowskich, a także przestrzeganie praw własności intelektualnej w handlu. W 2025 roku, po rozpoczęciu drugiej kadencji prezydenckiej Donalda Trumpa, USA przestały uiszczać składkę do WTO, stanowiącą do tej pory ok. 10 proc. budżetu tej organizacji.

W odrębnej kategorii należy umieścić składkę Polski na rzecz Unii Europejskiej. Wspólnota gwarantuje swobodę przemieszczania się, a także przepływu towarów, usług i kapitału. Z ustawy budżetowej wynika, że tegoroczna składka Polski do UE wyniesie 39,6 mld zł. Wciąż jednak dostajemy od Unii więcej, niż wpłacamy.

W 2026 roku do Polski trafi najwięcej pieniędzy w historii. Ustawa budżetowa zakłada, że będzie to 137,9 mld zł – z czego 62 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy. Łącznie Polska ma otrzymać z KPO ok. 232 mld zł, w tym 107 mld zł w postaci dotacji i 124,8 mld zł w formie preferencyjnych pożyczek.

Bartłomiej Chudy, dziennikarz i wydawca money.pl