Zlecenia zamiast etatu? Nadchodzi rewolucja na rynku pracy

To sygnał, że dla dużej części społeczeństwa comiesięczny przelew od jednego pracodawcy przestaje być jedynym gwarantem finansowego bezpieczeństwa. Taki sam odsetek badanych wskazuje, że choć nie traktuje tego jako jedynej opcji, chętnie spróbowałby swoich sił w modelu zadaniowym.

Mimo rosnącej otwartości na nowe formy zarobkowania, przywiązanie do etatu w Polsce pozostaje niezwykle silne. Dla 81 proc. respondentów umowa o pracę na czas nieokreślony jest wciąż najbardziej atrakcyjną formą współpracy. Wynika to z uwarunkowań prawno-ekonomicznych, takich jak płatne urlopy, ochrona przed zwolnieniem czy łatwiejszy dostęp do produktów bankowych, w tym kredytów hipotecznych. Zaledwie 17 proc. badanych nie ma zdania na temat pracy projektowej, a 40 proc. kategorycznie odrzuca taką możliwość, nie widząc w niej stabilizacji niezbędnej do planowania domowego budżetu.

Raport rzuca światło na wyraźne różnice w podejściu do zarabiania pieniędzy w zależności od metryki. Największymi zwolennikami tradycyjnego etatu są osoby w wieku 30–39 lat – aż 90 proc. z nich preferuje tę formę zatrudnienia. Jest to grupa, która najczęściej posiada największe zobowiązania finansowe i rodziny na utrzymaniu, co sprawia, że przewidywalność dochodów jest dla nich kluczowa. Podobnie sytuacja wygląda w grupie 40-latków (85 proc.) oraz osób po pięćdziesiątce (82 proc.). Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy spojrzymy na najmłodszych oraz najstarszych uczestników rynku pracy.

Przedstawiciele pokolenia Z (18–29 lat) znacznie częściej szukają alternatyw. Choć 75 proc. z nich nadal docenia etat, to właśnie w tej grupie najwyższy jest odsetek osób wybierających kontrakty B2B – decyduje się na nie 15 proc. młodych. Marta Szymańska, ekspertka rynku pracy, podkreśla w raporcie zmianę mentalnościową, jaka zachodzi wśród wchodzących na rynek pracowników.

– Na rynku pracy coraz wyraźniej widać dwie równoległe zmiany. Z jednej strony pokolenie Z dużo chętniej niż wcześniejsze generacje wybiera elastyczne formy współpracy takie jak kontrakty B2B, pracę projektową, a także hybrydę kilku aktywności naraz – ocenia Marta Szymańska z Manpower.

Ekspertka zwraca uwagę, że dla "Zetek" priorytety są inne niż dla ich rodziców. Autonomia i możliwość samodzielnego kształtowania ścieżki kariery często wygrywają ze stabilnością, którą oferuje kodeks pracy. Ciekawym zjawiskiem jest również aktywizacja zawodowa seniorów. W grupie 60+ rośnie zainteresowanie pracą na część etatu (23 proc. wskazań). Dla wielu osób w wieku przedemerytalnym lub emerytalnym elastyczność jest sposobem na dorobienie do świadczenia przy jednoczesnym zachowaniu aktywności zawodowej.

– Przy starzejącym się społeczeństwie jest to kierunek, który może realnie odciążyć rynek pracy i pomóc w utrzymaniu kluczowych kompetencji w firmach – wskazuje Szymańska.

Jeszcze wyraźniejsze podziały widać, gdy przeanalizujemy strukturę stanowisk. Okazuje się, że praca projektowa to domena nie tylko freelancerów z branży kreatywnej, ale przede wszystkim wyższej kadry zarządzającej. Aż 61 proc. top menedżerów deklaruje, że mogłoby pracować w systemie projektowym zamiast na stałym etacie. Dla porównania, wśród asystentów odsetek ten wynosi 52 proc., a w przypadku średniej kadry menedżerskiej – 45 proc. Najmniej skłonni do porzucenia etatu są specjaliści, z których tylko 38 proc. widzi się w roli pracowników projektowych.

Dlaczego dyrektorzy i prezesi tak chętnie patrzą w stronę projektów? Wynika to ze specyfiki zarządzania na najwyższym szczeblu, gdzie liczy się dowiezienie konkretnego wyniku w określonym czasie – np. przeprowadzenie restrukturyzacji czy fuzji. Przejście na model zadaniowy często wiąże się z wyższymi stawkami, które rekompensują brak kodeksowych przywilejów.

– Wśród menedżerów praca projektowa bywa szczególnie ceniona, najczęściej dotyczy projektów strategicznych, transformacyjnych, fuzji i przejęć czy wdrożeń nowych systemów – tłumaczy ekspertka Manpower.

Szymańska dodaje, że dla kadry zarządzającej taki model to także inwestycja w siebie. Różnorodność wyzwań pozwala szybciej budować unikalne portfolio kompetencji, co wprost przekłada się na wycenę ich usług na rynku.

– Różnorodne konteksty, sytuacje i wyzwania przekładają się na bogatsze doświadczenie i w efekcie większe możliwości zarobkowe – podsumowuje Szymańska.

Termin "Gig Economy", czyli gospodarka fuch, z którą często utożsamiana jest praca projektowa, ma swoje korzenie w slangu muzyków jazzowych z lat 20. XX wieku, dla których "gig" oznaczał jednorazowy występ. Współcześnie pojęcie to zyskało na znaczeniu po kryzysie finansowym z 2008 roku, kiedy rynek wymusił elastyczność zarówno na pracodawcach, jak i pracownikach. Dziś praca projektowa ewoluuje w stronę tzw. "Portfolio Career" – modelu, w którym profesjonalista nie jest przypisany do jednej firmy, lecz zarządza swoim czasem i umiejętnościami jak portfelem inwestycyjnym, dywersyfikując źródła przychodu.

Choć w Polsce wciąż dominuje model etatowy, rosnąca popularność B2B i kontraktów menedżerskich sugeruje, że zmierzamy w stronę zachodnich standardów, gdzie "wolny strzelec" przestaje być synonimem braku stabilizacji, a staje się świadomym wyborem biznesowym.