Zapytali ludzi o sztuczną inteligencję. Oto kto i jak często używa

Badanie było skierowane do osób pracujących na etacie lub kontrakcie B2B, prowadzących działalność lub pracujących freelancersko, aktywnie poszukujących pracy, a także pozostających czasowo poza zatrudnieniem. Kwestionariusz nie był kierowany wyłącznie do użytkowników AI. Dzięki temu w badaniu można było uwzględnić zarówno doświadczenia osób korzystających z narzędzi, jak i postawy osób, które jeszcze po nie nie sięgają.

Zakres badania obejmował perspektywę pracownika, organizacji oraz kandydata. Uczestnicy odpowiadali na pytania dotyczące codziennego wykorzystania AI, warunków tworzonych przez firmy oraz znaczenia kompetencji AI na rynku pracy i w rekrutacji.

Badanie uwzględniało trzy perspektywy:

• pracownik i codzienne wykorzystanie AI – częstotliwość, zastosowania, poziom zaawansowania, weryfikowanie treści oraz deklarowana oszczędność czasu,
• organizacja i gotowość firm do AI – polityki, zasady, edukacja, dostępne wsparcie oraz ocena przygotowania organizacji,
• rynek pracy i rekrutacja – wykorzystanie AI podczas zmiany pracy, postrzegana przewaga kandydatów i obecność kompetencji AI w ofertach.

W niniejszym artykule skupiam się na perspektywie pracowników, jednocześnie zachęcam do lektury całego badania HRK "AI już pracuje. Czy firmy nadążają?". W części dotyczącej pracowników omówione zostały zagadnienia dotyczące upowszechnienia AI, rozwoju praktyki użytkowników oraz najważniejszych konsekwencji: odzyskanego czasu oraz konieczności kontroli jakości. Jej osią jest Indeks Dojrzałości Użytkownika AI, który łączy nie tylko fakt korzystania, ale także częstotliwość, zakres zastosowań, poziom zaawansowania, weryfikację rezultatów i deklarowaną oszczędność czasu.

Sztuczna inteligencja weszła do codziennej pracy szybciej, niż wiele organizacji zdążyło opisać tę zmianę procedurami. Pracownicy sięgają po dostępne narzędzia, zaczynają od dobrze znanych zadań i stopniowo włączają AI do własnego sposobu działania. Skala wykorzystania jest już wyraźna. Znacznie mniej oczywiste pozostaje jednak to, czy częste korzystanie oznacza dojrzałość, czy przekłada się na mierzalne efekty i jak wiele odpowiedzialności nadal spoczywa na człowieku.

Jeszcze niedawno rozmowa o wykorzystaniu sztucznej inteligencji w firmach skupiała się na pilotażach, pojedynczych wdrożeniach i pytaniu, czy pracownicy w ogóle zaczną sięgać po nowe narzędzia. Wyniki badania HRK pokazują, że przynajmniej w badanej grupie ten etap mamy w dużej mierze za sobą. Z AI regularnie korzysta 48,6 proc. uczestników, a kolejne 28 proc. sięga po nie od czasu do czasu. Łącznie aktywni użytkownicy stanowią 76,6 proc. badanych, czyli 216 z 282 osób.

AI nie jest przy tym wyłącznie rozwiązaniem uruchamianym przy wyjątkowym zadaniu. W osobnym pytaniu o częstotliwość korzystania, po ograniczeniu analizy do 216 aktywnych użytkowników, 51,9 proc. zadeklarowało korzystanie z narzędzi AI kilka razy dziennie, a 16,2 proc. – raz dziennie lub prawie codziennie. Oznacza to, że dla 68,1 proc. aktywnych użytkowników korzystanie z AI jest elementem niemal każdego dnia pracy. W przeliczeniu na całą próbę dotyczy to 52,1 proc. badanych. Technologia przestaje więc być dodatkiem używanym od święta i coraz częściej wchodzi w rytm zwykłych obowiązków.

Wyniki nie wspierają również prostego stereotypu, że AI jest przede wszystkim domeną najmłodszych pracowników. W trzech największych grupach wiekowych: 25-34, 35-44 oraz 45-54 lata, aktywne korzystanie deklaruje odpowiednio 83,7 proc., 77,4 proc. i 77 proc. badanych. Regularne użycie w każdej z tych grup utrzymuje się na zbliżonym poziomie od 49 proc. do 53,1 proc. Najmłodsza grupa 18- 24 lata jest zbyt mała, aby budować na niej mocne porównania pokoleniowe.

Wyraźniejsze różnice przebiegają według poziomu stanowiska. Z AI aktywnie korzysta ponad 90 proc. managerów oraz dyrektorów i członków zarządów, wobec 58,3 proc. juniorów i młodszych specjalistów oraz 68,1 proc. specjalistów, którzy brali udział w badaniu. Regularne użycie deklaruje 65,3 proc. managerów i 67,7 proc. osób na poziomie dyrektorskim, ale 33,3 proc. juniorów i 37,7 proc. specjalistów. Nie musi to oznaczać mniejszej otwartości osób na niższych stanowiskach. Znaczenie mogą mieć rodzaj zadań, zakres samodzielności, dostęp do narzędzi i częstotliwość pracy z informacją.

W debacie o sztucznej inteligencji produktywność jest jednym z najczęściej przywoływanych argumentów. W praktyce samo wdrożenie narzędzia nie gwarantuje jednak oszczędności. Czas może zostać odzyskany dzięki szybszemu researchowi, pierwszej wersji tekstu czy automatyzacji powtarzalnej czynności, ale może też zostać zużyty na dopracowywanie poleceń, poprawianie błędów i sprawdzanie odpowiedzi. Dlatego w badaniu pojawiło się pytanie o subiektywnie odczuwany efekt w skali tygodnia.

Dwie trzecie aktywnych użytkowników - 66,2 proc. - deklaruje, że AI pozwala im oszczędzić przynajmniej trochę czasu. 38,4 proc. mówi o co najmniej trzech godzinach tygodniowo, a 19,9 proc. - o sześciu godzinach lub więcej. Dla pojedynczej osoby trzy godziny tygodniowo odpowiadają co najmniej dwunastu godzinom w przybliżonym czterotygodniowym miesiącu. To skala, która może mieć realne znaczenie operacyjne, zwłaszcza w zadaniach wykonywanych często.

Jednocześnie niemal co czwarty aktywny użytkownik - 24,1 proc. - nie potrafi określić, ile czasu odzyskuje. 8,3 proc. deklaruje, że nie oszczędza go wcale. To ważna przeciwwaga dla prostych narracji o automatycznym wzroście produktywności. W wielu firmach korzystanie z AI rozwija się szybciej niż umiejętność mierzenia jego efektów. Użytkownicy mogą odczuwać, że pracują sprawniej, ale organizacja nie zawsze wie, w których zadaniach powstaje wartość, jakiej jest jakości i co dzieje się z odzyskanym czasem.

Wyniki pokazują wyraźny związek między deklarowanym poziomem zaawansowania a skalą korzyści. Co najmniej trzy godziny tygodniowo oszczędza 60,6 proc. osób, które świadomie wykorzystują AI do optymalizowania pracy. Wśród użytkowników ograniczających się do bardzo prostych zadań ten odsetek wynosi 10 proc. Nie jest to dowód związku przyczynowego – osoby wykonujące inne zadania mogą mieć po prostu większy potencjał oszczędności - ale zależność wspiera tezę, że wartość rośnie wraz z lepszym dopasowaniem narzędzia do procesu.

AI może przygotować odpowiedź szybko, poprawnie językowo i w przekonującym tonie. Nie oznacza to jednak, że informacja jest prawdziwa, aktualna lub właściwa w danym kontekście. Narzędzie może pominąć ważny wyjątek, połączyć niepasujące do siebie dane, przywołać nieistniejące źródło albo zaproponować rozwiązanie, które wygląda wiarygodnie, ale nie odpowiada realnej sytuacji. Im bardziej profesjonalnie brzmi rezultat, tym łatwiej przeoczyć jego słabości.

W badanej grupie deklarowany poziom ostrożności jest wysoki. 62,5 proc. aktywnych użytkowników zawsze weryfikuje treści wygenerowane przez AI przed wykorzystaniem, a 25,5 proc. robi to zazwyczaj. Łącznie 88 proc. mówi więc o stałej lub częstej kontroli rezultatów. 8,3 proc. sprawdza je tylko czasami, a 2,4 proc. rzadko lub praktycznie nigdy. Pozostałe 1,4 proc. udzieliło odpowiedzi "nie korzystam z AI", niespójnej z deklaracją aktywnego użycia w pytaniu nadrzędnym.

Badanie "AI już pracuje. Czy firmy nadążają" przeprowadzono metodą CAWI – za pomocą anonimowej ankiety internetowej – w okresie od 27 maja do 10 sierpnia 2026 roku. Zebrano 282 kompletne kwestionariusze. 65,2 proc. próby stanowią osoby w wieku 35-54 lata. 77,7 proc. respondentów obecnie pracuje. 38,7 proc. uczestników badania zajmuje stanowiska kierownicze. 45,4 proc. uczestników badania pracuje w firmach zatrudniających 250+ osób.

Wyniki opisują doświadczenia i opinie uczestników nielosowej, ochotniczej i nieważonej próby N=282, zdominowanej przez specjalistów, ekspertów i kadrę kierowniczą oraz osoby pracujące w średnich i dużych organizacjach. Nie można ich uogólniać na wszystkich pracowników, kandydatów, pracodawców ani cały rynek pracy w Polsce.