Plan Morawieckiego nie obejmie Kazachstanu. Tuż przed EXPO w Astanie stracimy ważny rynek?

Eksportem towarów do Kazachstanu zajmuje się ponad 1400 polskich firm, a importem kazachskich do Polski - co najmniej 100. Jeszcze cztery miesiące temu dla ministra gospodarki kraj ten był jednym z najważniejszych partnerów gospodarczych. Co się zmieniło, że przestał być perspektywiczny?

*Piotr Guzowski, prezes Polsko-Kazachstańskiej Izby Handlowo Przemysłowej *fot. Archiwum prywatnePiotr Guzowski, prezes Polsko-Kazachstańskiej Izby Handlowo Przemysłowej: W nowej perspektywie Kazachstan faktycznie nie znalazł się wśród tych ośmiu najbardziej perspektywicznych państw. Ten rynek bardzo się rozwijał przez ostatnie trzy lata, dlatego rząd postawił na nowe kraje, takie jak Indie, Malezję czy Wietnam.

Widocznie rząd uznał, że polskie firmy dostatecznie zaczepiły się na tym rynku i nie potrzebują już wsparcia w przeciwieństwie do tamtejszych kierunków.

Absolutnie nie. Przeniesiona została jedynie koncentracja środków działań w inny region. Wciąż działa Izba Handlowo-Przemysłowa, są firmy działające na tym rynku, mamy mocnych inwestorów, dobry przyczółek w postaci Polpharmy.

Może być takie zagrożenie. Ten kierunek powinien pozostać w rządowych priorytetach, zwłaszcza że w przyszłym roku czeka nas Światowa Wystawa EXPO Astana 2017. Wypadałoby więc doholować program promocji do końca. Jednak sporym problemem dla inwestorów jest odległość.

To prawda, ale za Wietnamem przemawia tempo rozwoju, nieporównywalna wielkość rynku zbytu. No i wciąż tania siała robocza.

W tym kraju są wielkie zasoby surowcowe i z tego względu wymaga bardzo dużo inwestycji w energetyce. W momencie, kiedy ceny surowców spadły, zahamował eksport. Nie bez znaczenia jest również recesja w Rosji i pogarszająca się koniunktura gospodarcza w Chinach. To wywołało kryzys i krach walutowy. Aby ratować sytuację, Kazachstan zdecydował się na dewaluację waluty.

W rozmowach z polskimi firmami, które jeszcze cztery miesiące temu całkowicie zastopowały import z tego kraju, znów pojawiają się deklaracje powrotu. Sytuacja się stabilizuje. To, co zdewaluowano walutą, nadgoniły ceny w wyniku inflacji. Znowu pojawiły się potrzeby.

Nie sądzę też, aby politycznie o nim zapomniano. Wierzę - jak już wspomniałem - że to jedynie zmiana akcentów, tworzenie nowych przyczółków. Tak przez ostatnie lata robiono i w tym regionie, stawiano na Turkmenistan, Pakistan, Kazachstan. Jedwabny Szlak jest dla nas strategiczny. To ważna droga dla naszych towarów. Daje możliwość dotarcia przez Odessę, Gruzję promami do Kazachstanu, a wchodząc na Szlak - do Uzbekistanu i Chin. Droga ta została już wypracowana w ubiegłym roku, kiedy nałożono rosyjskie embargo na polskie jabłka.

Zdecydowanie jest bramą. O czym i Kazachowie doskonale wiedzą. Efektem tego są prowadzone właśnie rozmowy na temat polskich składów w Kazachstanie. Jednym z argumentów, który podnoszą obywatele Kazachstanu - bo przecież to nie tylko Kazachowie, ale i Polacy, którzy od lat tam żyją i prowadzą interesy - jest fakt, że ten kraj to wielomilionowy rynek potencjalnych konsumentów. Mówimy o dystrybucji, czyli dostarczając towar do Kazachstanu, trafiamy do około 10 mln mieszkańców Syberii, 17 mln Kazachstanu, 26 mln Uzbekistanu, rachunek uzupełniają potencjalni klienci z część Kirgistanu, Rosji, a nawet Chin.

Polska coraz silniej zdobywa rynek IT. Sami Kazachowie mówią, że nasi jesteśmy w tym dobrzy i się sprawdzamy. Druga kwestia to przetwórstwo rolno-spożywcze. Oznacza to, że surowiec jest na miejscu, a trzeba zrobić z niego dobry produkt. Na początku lat dwutysięcznych próbowali tworzyć wielkie zakłady państwowe, ale okazało się, że nie mają kadr zarządzających. Powrócili więc do systemu Małych Średnich Przedsiębiorstw. I tutaj liczą na polskie inwestycje.

Zdecydowanie. Najtrudniejsze jest zarządzanie zespołem. To spora bariera kulturowa. Polacy muszą wiele się nauczyć o Kazachach czy pracujących tam Rosjanach, aby sprawnie prowadzić firmę.

Głównie na sposobie komunikacji i mentalności. Trzeba się przestać dziwić wielu sprawom, nauczyć wydawać polecenia. Nasi menadżerowie przyzwyczajeni są do wydawania miękkich komunikatów, miękkich poleceń, np. "mamy proszę państwa przed sobą takie i takie zadanie, dobrze, aby pan zajął się tym, a pani tamtym...". W Polsce to działa, ale nie tam. W Kazachstanie, podobnie jak na innych rynkach wschodnich na Ukrainie, Białorusi, czy Rosji - polecenia wydaje się w trybie wojskowym, jak komendy. Tylko wtedy zostaną wykonane. Wielkie korporacje, które tam zaczynają prace organizują szkolenia dla kadr w zakresie takiego zarządzania.

Tak, rząd w Astanie chce przyciągnąć międzynarodowych inwestorów. Prywatyzowana jest telekomunikacja, rolnictwo i przemysł. Ważnym sektorem jest również energia odnawialna, w którą ten kraj bardzo inwestuje. Tu również szuka partnerów z Polski. Kazachowie oferują wiele ułatwień, ale dotyczy to inwestycji długoterminowych, ponieważ taki zwrot uzyska się po zakończeniu inwestycji, odbiorze i uruchomieniu. Na przykładzie farmy fotowoltaicznej oznaczać to będzie, że faktycznie pieniądze otrzyma się wówczas, gdy taka farma dostarczy pierwszy przesył energii do sieci dystrybucyjnej.

Polaków trudno skłonić do takich inwestycji. Prowadzenie biznesu w tym rejonie łączy się koniecznością bycia na miejscu, a więc przeprowadzką do Kazachstanu.

Dla wielu to właściwie koniec świata?
W Polakach pokutuje taka wizja tego kraju, utrwalona przez historię - miejsce zsyłki, Sybir. Trudno walczy się z tym skojarzeniem. Ale współczesny Kazachstan to nowoczesny, szybko rozwijający się kraj dużych możliwości. W dodatku kraj ludzi nam bardzo przychylnych. Wielu naszych rodaków zostało uratowanych przez Kazachów. Wielu zostało tam i dziś ich potomkowie prowadzą własne biznesy albo są cenionymi pracownikami. Ta wspólna historia leży u podstaw wzajemnych sympatii. Wiele nas łączy.

Rosja to ważny partner handlowy dla Kazachstanu zwłaszcza dla tranzytu, ale sprzedawane są tam również zasoby uranu. Mimo to Astana odmówiła Moskwie unii monetarnej. Jednocześnie około 60 proc. obrotów przypada na Unię Europejską. Tam splatają się i rywalizują interesy zarówno Zachodu, jak i Wschodu, z czego umiejętnie korzystają Kazachowie.