Czy wojna w Iranie wywinduje stopy procentowe w Polsce? [OPINIA]
Wśród wszystkich skutków wojny na Bliskim Wschodzie jest też wpływ na wysokość stóp procentowych. Czy kredytobiorcy w Polsce powinni mieć powody do niepokoju? "Wyceny rynkowe wskazujące na trzy podwyżki stóp NBP w tym roku wydają się mocno przesadzone" - pisze w opinii dla money.pl główny ekonomista PKO BP Piotr Bujak.
Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.
Wojna na Bliskim Wschodzie przerwała trwający w Polsce proces dezinflacji, który sprowadził inflację CPI do 2,1 proc. r/r w styczniu i lutym, m.in. dzięki korzystnemu kształtowaniu się żywności, hamowaniu cen energii i ograniczeniu fundamentalnej presji cenowej w gospodarce. Silny dezinflacyjny wpływ miał też tani import z Chin – NBP szacuje, że w 2025 obniżył on inflację o 0,3 pp r/r. Do 28 lutego wszystko wskazywało, że inflacja trwale pozostanie w celu.
Skok cen ropy: główny kanał wpływu wojny
Po ataku USA i Izraela na Iran, który w odwecie zablokował żeglugę w istotnej z punktu widzenia transportu węglowodorów Cieśninie Ormuz, ceny surowców energetycznych gwałtownie wzrosły.
Wojna "obnażyła niezwykłą słabość USA". Polska będzie musiała pomóc?
Cena ropy Brent na poziomie ok. 100 dol. za baryłkę jest o ok. 40 proc. wyższa niż pod koniec lutego, a ceny gazu ziemnego w Europie wzrosły o ok. 80 proc. Tak silny szok kosztowy będzie skutkował wzrostem inflacji, a o jego skali przesądzą rozwój sytuacji geopolitycznej i nasilenie efektów drugiej rundy.
Obecnie bazowym założeniem jest utrzymanie napięć na Bliskim Wschodzie do ok. połowy roku, a następnie ich stopniowa deeskalacja. Głównym kanałem wpływu wojny będzie wzrost cen paliw - już w marcu ceny na stacjach benzynowych wzrosły o ponad 20 proc. m/m, ale tarcza paliwowa w kwietniu powinna je obniżyć o ok. 16 proc. m/m. Szok energetyczny będzie miał też pośredni wpływ na ceny innych towarów i usług – choć uważam, że efekty drugiej rundy będą ograniczone ze względu na relatywnie słaby wzrost popytu konsumpcyjnego w gospodarce i słabszą pozycję płacową pracowników. Już w marcu inflacja CPI przekroczyła wyraźnie 3 proc. r/r.
Wdrożenie tarczy CPN obniży inflację w kwietniu o blisko 1 pp, a średniorocznie (przy utrzymaniu tych działań przez cały rok) o ok. 0,5 pp. Prognozujemy obecnie, że w 2026 średniorocznie inflacja CPI wyniesie 2,8 proc. wobec 3,6 proc. w 2025.
Nie tylko ropa
Konflikt na Bliskim Wschodzie podwyższył również ceny innych surowców – m.in. gazu ziemnego i nawozów. Wzrost cen gazu raczej nie powinien wpłynąć na inflację CPI ze względu na regulowanie rynku przez URE i bufor wynikający ze spadku kontraktów przez ostatni rok. Droższe nawozy oraz wyższe ceny paliw mogą przyczynić się do wyższej ścieżki cen żywności, jednak najpewniej dopiero po tegorocznych zbiorach. Odporność inflacji bazowej na wzrost cen surowców pozostaje dużą niewiadomą, jednak w kierunku jej wzrostu może działać wzrost cen frachtu.
Chociaż scenariusz inflacyjny nie jest tak korzystny, jak formułowany na początku roku, to w wariancie bazowym, ścieżka inflacji przez cały rok będzie blisko celu NBP i najpewniej nie wypadnie z pasma dopuszczalnych odchyleń.
Co ze stopami?
Wprowadzone przez rząd działania osłonowe zmniejszają ryzyko odkotwiczenia się oczekiwań inflacyjnych i wystąpienia efektów drugiej rundy, tym samym uprawdopodabniają scenariusz, że – zgodnie z deklaracjami części członków RPP – konflikt na Bliskim Wschodzie nie spowoduje podwyżek stóp procentowych. Tym samym wyceny rynkowe wskazujące na trzy podwyżki stóp NBP w tym roku wydają się mocno przesadzone.
Piotr Bujak, główny ekonomista PKO BP
