Rosja wyparowała z Zondacrypto. Co naprawdę ABW powiedziała premierowi?

• Grudzień 2025 r. Sejm głosuje nad odrzuceniem prezydenckiego weta do ustawy o rynku kryptoaktywów. PiS i Konfederacja blokują odrzucenie weta. Donald Tusk po raz pierwszy mówi publicznie, że w Zondacrypto są "poważne wątki rosyjskie".
• 6 kwietnia 2026 r. Money.pl ujawnia, że konta Zondacrypto są puste. Prezes giełdy Przemysław Kral ucieka, prawdopodobnie do Izraela. 30 tys. klientów Zondacrypto traci dostęp do setek milionów złotych. Do dziś nie wiadomo, gdzie są te pieniądze.
• 17 kwietnia: Donald Tusk mówi w Sejmie: - W 2022 r. rozpoczęła się wielka kariera Zondacrypto za pieniądze rosyjskiej mafii. Taką informacją dysponują nasze służby. Wskazuje notatkę ABW w tej sprawie.
• 27 kwietnia: "Gazeta Wyborcza" pisze, powołując się na tę notatkę, że większościowe udziały w BitBayu w lipcu 2018 r. mieli przejąć ludzie petersburskiej tambowskiej bratwy za kilkadziesiąt milionów euro. Pośrednikiem miał być "polski biznesmen ze średniej półki".
• 30 kwietnia: Onet uzupełnia tę narrację w tekście pt. "Zondacrypto i wschodni łącznik. Wiemy, kto wprowadził rosyjską mafię do giełdy kryptowalut". Nazwiska nie podaje. Pisze tylko, że pośrednikiem miał być "znany inwestor giełdowy, znany ze spekulacji na Giełdzie Papierów Wartościowych", który "działa na Wschodzie i inwestuje w kryptowaluty".
• 13 maja: ujawniamy w Wirtualnej Polsce, że wątek rosyjskiej mafii podrzucił prokuraturze w Katowicach Krzysztof K., mitoman powołujący się na wpływy w służbach i u polityków. Prokuratura w Płocku zarzuca mu udział w zorganizowanej grupie przestępczej wyłudzającej VAT na handlu z Rosjanami i właśnie powoływanie się na wpływy.

Z naszych ustaleń wynika, że rosyjskie powiązania, o których mówił premier i które analizowały media - nie istnieją. Ale próbowaliśmy się dowiedzieć, jakie dokładnie informacje przekazała ABW szefowi polskiego rządu. Bezskutecznie. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów w ogóle nie odpowiada na pytania Wirtualnej Polski w tej sprawie (złożyliśmy do sądu skargę na bezczynność urzędników).

Równolegle próbowaliśmy uzyskać informacje z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Bez efektu.

Postanowiliśmy poszukać z drugiej strony.

Po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 r. wprowadzono w Polsce w życie ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę. Umożliwia ona zamrożenie całego majątku osoby lub firmy i wykluczenie jej z normalnego obrotu gospodarczego.

Do nałożenia tych środków wystarczą wniosek służby - najczęściej ABW - i decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych. Nie trzeba wyroku, zarzutów prokuratorskich ani nawet przesłuchania. Wystarczą "prawdopodobieństwo wykorzystania" majątku do wspierania agresji albo "powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym" z osobami, które ją wspierają.

Decyzja o wpisie na listę sankcyjną jest wykonalna natychmiastowo. Strona nie ma dostępu do załącznika z danymi, na którym oparł się organ. Odwołać się można tylko do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Jeśli, jak mówił premier Tusk, Zondacrypto jest kontrolowana przez rosyjską mafię i powiązana z rosyjskimi służbami - które są bez wątpienia zaangażowane w wojnę w Ukrainie i łamanie praw człowieka - to spółki powiązane z Przemysławem Kralem i Zondacrypto powinny znaleźć się na liście sankcyjnej.

Sama giełda była prowadzona przez zarejestrowaną w Estonii spółkę BB Trade Estonia OÜ. Ale w Polsce miała ona oddział "BB Trade Estonia OÜ Oddział w Polsce". Do tego firma Orion Software zatrudniała pracowników obsługujących Zondacrypto, a firma Iseo świadczyła na rzecz giełdy usługi informatyczne. Przemysław Kral jest w nich albo wspólnikiem, albo prezesem zarządu.

Czy do MSWiA wpłynął wniosek o wpis którejś ze spółek Zondacrypto na listę sankcyjną? Resort odpowiedział krótko: "MSWiA nie udziela informacji o szczegółach postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.". Urzędnicy odesłali nas do samej listy, która jest jawna. Tam, wśród ponad 550 osób i podmiotów, nie ma żadnej spółki z grupy Zondacrypto, żadnej powiązanej z Kralem ani samego Krala i jego współpracowników.

Z kolejnymi pytaniami zwróciliśmy się do ABW: czy w związku z notatką, do której publicznie odwoływał się premier, Agencja wystąpiła do MSWiA z wnioskiem o wpisanie którejkolwiek z polskich spółek Krala lub jego samego na listę sankcyjną?

ABW odpowiedziała nam, że prowadzi "stałe rozpoznanie dotyczące ewentualnych nieprawidłowości i nadużyć mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa interesów ekonomicznych państwa", a ustalenia przekazuje organom administracji rządowej.

"ABW nie dysponuje informacjami, które w myśl przywołanej ustawy stanowiłyby przesłanki do wpisania wymienionych przez Pana podmiotów na tzw. listę sankcyjną" - przekazał nam zespół prasowy służby.

O tym, jak łatwo trafić na listę sankcyjną, kilka lat temu przekonali się właściciele firmy High League, organizującej gale walk MMA. W maju 2023 r. Minister Spraw Wewnętrznych na wniosek ABW wpisał na listę samą firmę i grupę powiązanych z nią osób. Podstawą decyzji był wniosek szefa ABW. Załącznik miał charakter tajny. Bez żadnych dowodów na transfery z Rosji i żadnych zarzutów karnych z dnia na dzień zamknięto firmę o kilkudziesięciomilionowych przychodach.

W przypadku Zondacrypto nic takiego się nie wydarzyło.

Szymon Jadczak, Karolina Wysota, dziennikarze wp.pl i money.pl

Napisz do autorów: szymon.jadczak@grupawp.pl, karolina.wysota@grupawp.pl