Praca w gospodarstwie rolnym a staż pracy. Co mówią przepisy?

W przypadku gdy przepisy ustaw oraz przepisy wykonawcze lub układy zbiorowe pozwalają na włączenie tej pracy do stażu pracy, praca w gospodarstwie rolnym zaliczona może być do stażu pracy. Wówczas wlicza się do niego okresy, w których prowadzono indywidualne gospodarstwo rolne albo pracy w gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka. Jako prowadzenie gospodarstwa rolnego uznaje się zarówno zarządzanie nim, jak i faktyczną pracę w tym gospodarstwie, osobiście lub przy pomocy innych osób.

Do stażu pracy wliczy się także pomoc w gospodarstwie prowadzonym przez rodziców lub teściów przed jego osobistym przejęciem (dalszym prowadzeniem samodzielnie lub razem z małżonkiem), jeżeli działo się to przed 1 stycznia 1983 roku. Ostatnia możliwość to praca w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika rozumianego zgodnie z przepisami o społecznym ubezpieczeniu rolników indywidualnych i ich rodzin po 31 grudnia 1982 roku.

Wówczas takie okresy pracy zostają zrównane z pracą zawodową na etacie w innym zakładzie pracy i należą się z tego tytułu pewne udogodnienia.

Dzięki temu, że pracę w gospodarstwie rolnym zaliczyć można do stażu pracy, można za jej sprawą również szybciej zyskać nagrodę jubileuszową, a także otrzymać dodatek stażowy ze względu na okres pracy.

To jeszcze nie koniec korzyści. Okres pracy w gospodarstwie rolnym zaliczany do stażu pracy wpływa równie na wymiar urlopu wypoczynkowego, wysokość odprawy emerytalnej lub rentowej, a więc ma bezpośredni wpływ na uzyskiwane profity.

Najwięcej kontrowersji w tym kontekście wzbudza uwzględnienie okresu pracy jako domownik. Zgodnie z obecnymi przepisami domownik to osoba bliska rolnikowi od czasu ukończenia przez nią 16 roku życia, która pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem albo w jego najbliższym sąsiedztwie. Taka osoba nie może być z rolnikiem związana stosunkiem pracy.

Taka osoba również może nadal być uczniem lub studentem, a mimo tego traktowana jest jako domownik i współpracownik w gospodarstwie rolnym. Praca na roli nie musi bowiem stanowić głównego źródła utrzymanie tej osoby. Nie wymaga także opłacania ubezpieczenia społecznego z tego tytułu. Równocześnie domownik musi w gospodarstwie pracować stale, to znaczny nie jest do stażu zaliczany okres, kiedy pomaga sezonowo, na przykład przy żniwach. Obecnie obowiązują przepisy ustalone 1 stycznia 1991 roku.

W celu zaliczenia przez pracodawcę do stażu pracy obowiązków wykonywanych w indywidualnym gospodarstwie rolnym, pracownik musi przygotować odpowiednie zaświadczenie wystawiane przez urząd gminy. Ten okres pracy może zostać udowodniony także na podstawie zeznań dwóch świadków, którzy w danym czasie zamieszkiwali na terenie, na którym położone jest gospodarstwo rolne.