Jak działają zdecentralizowane giełdy?

Kryptowaluty są branżą, w której dużą wagę przykłada się do anonimowości uczestników transakcji. Bardzo istotna jest też decentralizacja. Transakcje kryptowalutowe realizowane są z dużą dozą swobody, bez konieczności ich odgórnego zatwierdzania czy prowadzenia nadzoru nad nimi ze strony centralnego organu regulacyjnego. Nie ma tu opłat nakładanych przez pośredników, takich jak biura maklerskie, banki czy innego rodzaju instytucje finansowe.

Dlatego giełdy kryptowalutowe są zdecentralizowane. Oznacza to, że każda tego rodzaju giełda, nazwana w skrócie DEX (od Decentralized exchange) lub giełdą rozproszoną, jest platformą służącą wymianie cyfrowych aktywów i funkcjonuje bez udziału centralnego nadzoru. 

W obrębie zdecentralizowanej giełdy można handlować cyfrowymi aktywami, w tym przede wszystkim kryptowalutami, w trybie peer-to-peer, inaczej bezpośrednio pomiędzy inwestorami. Nie ma tu potrzeby wykorzystywania pośredników, takich jak banki. Użytkownicy nie muszą przenosić posiadanych aktywów na giełdę, co powinno zredukować ryzyko kradzieży czy włamań na serwery platformy zdecentralizowanej. 

Handel na zdecentralizowanych giełdach odbywa się z wykorzystaniem inteligentnych kontraktów (smart contracts) w sieci blockchain. Przez to giełda w procesie wymiany nie przejmuje kontroli nad aktywami użytkowników. 

Przeciwieństwem giełdy zdecentralizowanej jest giełda scentralizowana, czyli tradycyjny model parkietu handlowego. Scentralizowane giełdy są w pełni kontrolowane i zarządzane przez konkretne podmioty, którym zależy na osiągnięciu zysku. Takie platformy odpowiadają samodzielnie za stworzenie odpowiednich ram bezpieczeństwa, dla ochrony danych osobowych użytkowników, informacji handlowych, ale i pieniędzy. Na dodatek użytkownicy platform zcentralizowanych, nazywanych w skrócie CEX, muszą podać swoje personalia. Nie mają szansy na zachowanie anonimowości, ale powinni być w pełni zidentyfikowani, zaś ich rachunki, w obrębie których przechowywane są różne aktywa czy pieniądze, należą do firmy.

Główną różnicą pomiędzy giełdami CEX i DEX jest to, że giełda scentralizowana wymusza wykorzystywanie pośredników przy realizacji transakcji i podlega nadzorowi, także ze strony organów nadzorczych na szczeblu krajowym i międzynarodowym. Giełda DEX nie ma pośredników, nie jest instytucją stricte nastawioną na zysk, ale ma być w pełni użyteczna dla samych użytkowników. Środki nie są zarządzane przez platformę, ale przez korzystających.

Giełdy scentralizowane charakteryzują się większą płynnością, pozwalają na pełną, wręcz kompleksową obsługę klienta, ale i dostarczają interfejs bardziej przyjazny dla niego w porównaniu do w dużej mierze samoobsługowych giełd zdecentralizowanych. Natomiast giełdy DEX ograniczają ryzyko ataków przestępców i zapewniają pełną kontrolę środków przez ich właścicieli. 

Funkcjonowanie zdecentralizowanych giełd kryptowalutowych niesie ze sobą wiele korzyści dla ich użytkowników. Do ich zalet należy zaliczyć:

• Szybkość działania – wymiana, sprzedaż i zakup kryptowalut na zdecentralizowanej giełdzie odbywa się w trybie natychmiastowym, przez potwierdzenie operacji za pomocą kilku kliknięć.
• Niezależność od regulatorów – z istoty decentralizacji giełd aktywów cyfrowych wynika, że nie mają na nie wpływu decyzje podejmowane przez władze lokalne, krajowe czy międzynarodowe.
• Anonimowość uczestników wymiany – duże znaczenie dla uczestników platform kryptowalutowych ma to, że struktury zdecentralizowane nie wymagają podawania danych osobowych sprzedawców i kupujących. Solidnie zabezpieczają prywatność użytkowników. 
• Bezpieczeństwo – dzięki temu, że nie ma konieczności przechowywania środków na giełdzie, nie są one łatwym celem złodziei. Aktywa cyfrowe mogą być przechowywane w portfelu elektronicznym z kluczami prywatnymi, znanymi jedynie posiadaczowi. 
• Możliwość pomnażania swoich środków finansowych – dzięki spekulacjom cenami kryptowalut notowanymi na zdecentralizowanej giełdzie. 

Czy zdecentralizowane giełdy kryptowalut mają same zalety? Nie, są obarczone pewnymi wadami, wśród których należy wymienić:

• Ograniczenie działalności giełdy przez infrastrukturę sieci blockchain – chodzi tu o skalowalność giełdy zdecentralizowanej. Im więcej użytkowników i transakcji, tym większe obciążenie sieci, przez co może to powodować opóźnienia w jej działaniu.
• Konieczność zapoznania się z platformą i jej obsługą – nie jest to takie proste i intuicyjne jak w przypadku giełd zcentralizowanych.
• Niższa płynność giełdy.

Z zestawienia zalet i wad giełd zdecentralizowanych wynika, że niosą one ze sobą wiele korzyści dla użytkowników. Nie są one jeszcze tak rozpowszechnione jak giełdy typu CEX, ale w przyszłości może się to zmienić. Są dobrym wyborem dla inwestorów, którzy cenią sobie anonimowość, szybkość realizowania transakcji, bezpieczeństwo i dostęp do wielu cyfrowych aktywów.