Andrzej Duda zabrał głos ws. Trybunału Stanu dla Adama Glapińskiego. "Apeluję"

Premier Donald Tusk zapowiedział we wtorek, że wniosek o postawienie prezesa NBP oraz przewodniczącego Rady Polityki Pieniężnej prof. Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu jest gotowy i zostanie złożony na dniach. Jan Grabiec, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w środę (20 marca) przed godz. 14 dodał, że "decyzji w tej sprawie można się spodziewać w ciągu najbliższych godzin".

Prezydent Andrzej Duda został spytany o zapowiedź rządu podczas swojej wizyty w Słowenii. Odpowiedział, że z tego, co wie, żadna taka inicjatywa nie wpłynęła do Sejmu. Wyraził nadzieję, iż tak pozostanie.

- Na pewno nie wpłynie ona (pozytywnie - red.) na pozycję Polski na arenie finansowej, międzynarodowej, na międzynarodowych rynkach finansowych. Na pewno nie poprawi ona pozycji i sytuacji Polski - stwierdził prezydent.

Andrzej Duda dodał, że zawsze jest "tąpnięcie", jeśli próbuje się w jakiś sposób usunąć szefa banku centralnego.

Zaznaczył, że w Polsce inflacja została "w ogromnym stopniu zduszona", mimo że zapowiadano, iż będziemy mieli "jakąś absolutną katastrofę".

- Do żadnej katastrofy nie doszło i stało się to m.in. dzięki mądrej, rozsądnej polityce realizowanej przez szefa banku centralnego, przez prezesa Glapińskiego i Radę Polityki Pieniężnej - ocenił prezydent.

I podkreślił: - W związku z powyższym apeluję o zachowanie zdrowego rozsądku, bo stabilność finansowa Polski i stabilność pozycji Polski na międzynarodowych rynkach finansowych ma znaczenie absolutnie pierwszorzędne - jeśli chcemy nadal realizować skuteczną politykę wzrostu gospodarczego, jaką udaje się realizować przez ostatnie lata.

Złożenie wniosku o postawienie Adama Glapińskiego przed TS było jednym z elementów programu "100 konkretów na 100 dni", który został ogłoszony przez KO podczas kampanii wyborczej. Obecna większość parlamentarna zarzuca szefowi NBP m.in. zaangażowanie w działalność polityczną przed ostatnimi wyborami parlamentarnymi, a także wprowadzenie w błąd co do wyników finansowych banku centralnego za 2023 r.

Jan Grabiec zaznaczył, że szef banku centralnego musi być "apolityczny i apartyjny", a według niego "bardzo często decyzje podejmowane przez prezesa Glapińskiego miały charakter działalności czysto partyjnej, na rzecz partii, która wtedy sprawowała władzę, nie miały nic wspólnego ani z interesem polskiej gospodarki, ani z zadaniami NBP".

Wniosek w sprawie postawienia szefa przed TS może złożyć w Sejmie prezydent lub co najmniej 115 posłów. Dokument trafia do sejmowej komisji odpowiedzialności konstytucyjnej. Ta natomiast przedstawia Sejmowi sprawozdanie z prac wraz z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem lub o umorzenie postępowania.

Przypomnijmy, że na początku 2024 r. Trybunał Konstytucyjny pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej uznał za niekonstytucyjne przepisy ustawy o TS stanowiące, że przegłosowanie przez Sejm wniosku o postawienie przed TS szefa Narodowego Banku Polskiego oznacza automatyczne zawieszenie go w czynnościach służbowych.

TK uznał ponadto, że niezgodny z konstytucją jest zapis, że do postawienia prezesa NBP przed Trybunałem Stanu wystarczy bezwzględna większość głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Trybunał Konstytucyjny orzekł także, że niezgodne z konstytucją są przepisy ustawy o TS, na mocy których w gronie osób, do których stosuje się kwalifikowaną większość – trzech piątych ustawowej liczby posłów przy głosowaniu nad wnioskiem o postawienie przed trybunałem - nie ma prezesa NBP. Wniosek w tej sprawie skierowali do TK posłowie PiS.

Trybunał zażądał zmian w ustawie i jednocześnie stwierdził, że Sejm jest zobowiązany do wstrzymania się z rozpoczęciem każdorazowej procedury dotyczącej postawienia szefa banku centralnego do czasu wykonania wyroku w drodze ustawy.

Jeżeli zatem wniosek przejdzie w Sejmie, to sprawę zaczyna rozpatrywać Trybunał Stanu. Jest to sąd konstytucyjny, którego celem jest egzekwowanie odpowiedzialności najwyższych organów i urzędników państwowych za naruszenie ustawy zasadniczej lub "zwykłej" ustawy w związku z zajmowanym stanowiskiem, lub w zakresie swojego urzędowania.

TS może orzec następujące kary:

• utratę czynnego i biernego prawa wyborczego;
• utratę wszystkich lub niektórych orderów, odznaczeń i tytułów honorowych;
• zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych i organizacjach społecznych;
• pozbawienie mandatu poselskiego (od dwóch do 10 lat);
• utratę zajmowanego stanowiska, z którego pełnieniem związana jest odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu;
• za przestępstwa i przestępstwa skarbowe – kary i środki karne przewidziane w ustawach.

Pogrubione powyżej kary są tymi, które szczególnie powinny interesować Adama Glapińskiego. TS bowiem może opróżnić fotel prezesa NBP, czyli odsunąć go od sterów banku centralnego, a także zakazać zajmowania mu kierowniczych stanowisk w urzędach.