Ile broni jest w Polsce? Wzrost o 77 proc. w ciągu pięciu lat

W 2025 r. liczba legalnie zarejestrowanych sztuk broni palnej wyniosła 1 mln 37 tys. 778. To o ponad 107,6 tys. więcej niż rok wcześniej oraz ponad 2,7 raza więcej niż w 2014 r., gdy policyjne rejestry obejmowały 381,6 tys. sztuk. Dane Komendy Głównej Policji pokazują:

• na koniec 2020 r. było ich 587,9 tys.,
• w 2021 r. – 658,4 tys.,
• w 2022 r. – 760,2 tys.,
• w 2023 r. – 843,8 tys.,
• w 2024 r. – 930,1 tys.

W tym samym okresie rosła liczba osób posiadających pozwolenia. Na koniec ubiegłego roku miało je 411 tys. 769 osób. Rok wcześniej było ich 367 tys. 411, a w 2014 r. – 197 tys. 595. Oznacza to ponad dwukrotny wzrost w ciągu 11 lat. W 2025 r. wydano 50 tys. 709 nowych pozwoleń, czyli najwięcej w analizowanym okresie.

Najwięcej decyzji dotyczyło broni do celów kolekcjonerskich – 21,1 tys. oraz sportowych – 17,6 tys. Pozwolenia do ochrony osobistej stanowiły 7,3 tys., a łowieckie – 3,9 tys. Wyraźne zwiększenie liczby wydawanych pozwoleń nastąpiło w 2022 r. Wówczas wydano ich 37,4 tys., podczas gdy rok wcześniej – 19,9 tys.

W maju Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport dotyczący reglamentacji dostępu do broni palnej. Kontrolerzy wskazali na nieprawidłowości przy wydawaniu pozwoleń oraz nadzorowaniu ich posiadaczy. W części przypadków nie sprawdzono rzetelnie, czy wnioskodawcy spełniają wymogi ustawowe, w tym czy nie byli karani i nie stanowili zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego.

NIK odnotowała również przypadki wydawania pozwoleń na ochronę osobistą bez udokumentowania stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia. Izba zwróciła uwagę, że większość właścicieli pozwoleń, w tym myśliwi, strzelcy sportowi i kolekcjonerzy, nie musi przechodzić okresowych badań lekarskich ani psychologicznych.

Raport wskazał także na niepełny system rejestracji. Obowiązek rejestrowania nie obejmuje broni czarnoprochowej. Według ustaleń NIK od 2019 r. do lipca 2024 r. wykorzystano ją w 73 przestępstwach, w tym w 28 zabójstwach lub ich usiłowaniach. Izba postulowała m.in. wprowadzenie okresowych badań wszystkich posiadaczy pozwoleń oraz objęcie broni czarnoprochowej reglamentacją.

Tomasz Safjański, zastępca dyrektora Centrum Badań nad Bezpieczeństwem Transgranicznym Akademii WSB i były oficer Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji, w rozmowie z Polską Agencją Prasową wiąże wzrost zainteresowania pozwoleniami z obawami przed wojną za wschodnią granicą.

– Zbrojenie się społeczeństwa jest zjawiskiem naturalnym, podobnie było w 2022 r. w Kijowie, kiedy w obliczu rosyjskiego zagrożenia podjęto decyzję o wydawaniu broni mieszkańcom – powiedział ekspert.

Safjański zastrzegł jednak, że taki proces powinien opierać się na skutecznej kontroli, która ogranicza ryzyko przekazania broni osobom nieposiadającym odpowiednich predyspozycji.

– W Polsce są osoby, które legalnie posiadają po 200–300 sztuk broni. Nasuwa się pytanie, jakie jest racjonalne uzasadnienie posiadania arsenału umożliwiającego wyposażenie niewielkiej armii – dodał.

Ekspert wskazał również na przypadek sprawcy zdarzenia w Krakowie, który miał pozwolenie na broń. Jego zdaniem ten przykład pokazuje potrzebę dokładniejszego sprawdzania osób ubiegających się o uprawnienia. W obecnej procedurze, jak ocenił, brakuje sformalizowanego kryterium oceny radykalizacji przy przyznawaniu lub odbieraniu pozwolenia.

Rozmówca PAP uważa, że podczas wywiadu środowiskowego policja powinna móc sprawdzać także aktywność kandydata w internecie, w tym publikowanie radykalnych haseł. Potrzebny ma być również społeczny i polityczny konsensus dotyczący oceny ryzyka. Safjański podkreślał, że sama militaryzacja społeczeństwa nie musi być zjawiskiem negatywnym.

– Jeżeli pojawiają się uzasadnione sygnały, że ktoś może niewłaściwie użyć broni palnej, istnieje możliwość cofnięcia pozwolenia. Pytanie jednak, czy ktoś te sygnały rzeczywiście zbiera, analizuje i ocenia związane z nimi ryzyko. Wątpię – zaznaczył ekspert.

Safjański zwrócił także uwagę na broń pochodzącą z nielegalnego obrotu. Według niego położenie Polski w pobliżu obszaru działań wojennych sprawia, że przez kraj może trafiać broń używana w Ukrainie.

– Cena dziesięciu karabinków Kałasznikowa w strefie frontowej to 500 dol. Przemycenie jednej sztuki do Sztokholmu podnosi jej cenę do około 5 tys. dol., a do Paryża – do 3,5 tys. dol. To są ustalenia służb policyjnych i Europolu (unijnej agencji ds. współpracy organów ścigania – red.). Broń ta przechodzi przez Polskę i nie wiadomo, ile jej u nas zostaje – przestrzegł.

Jarosław Grzelka, biegły sądowy i ekspert w dziedzinie broni palnej, ocenił w rozmowie z PAP, że debata po sobotnim zdarzeniu w Krakowie koncentruje się na niewłaściwym problemie. Jego zdaniem sama liczba pozwoleń oraz zarejestrowanych egzemplarzy w prywatnych rękach nie jest najważniejszą kwestią.

– Nie rozwiązałoby go nawet wprowadzenie całkowitego zakazu jej posiadania. Bo jeśli ktoś będzie chciał coś zrobić, to i tak zdobędzie broń w darknecie. Dużo jej trafia do nas z Ukrainy. Wreszcie może wykonać ją sobie sam, co wcale nie jest trudne – uzasadnił. Dodał, że zamiast ograniczać dostęp do broni, należy przede wszystkim uczyć społeczeństwo właściwego zachowania i reagowania w podobnych sytuacjach.

Z doświadczeń Grzelki wynika, że osoby posiadające broń ujętą w rejestrze są stale monitorowane.

– Wystarczy, że popełni przestępstwo skarbowe i już traci pozwolenie. Jeśli ktoś, nawet złośliwie, co nie jest takie trudne, założy posiadaczowi broni niebieską kartę – ten traci pozwolenie. W czasie zwykłej kontroli drogowej policjanci od razu wiedzą, czy kierowca posiada zarejestrowaną broń – wymienił ekspert.

Wśród europejskich państw z dostępnymi krajowymi danymi najwięcej legalnie posiadanej broni zarejestrowano we Włoszech – ponad 13,5 mln sztuk. Dane tamtejszego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych dotyczą 2024 r.

W Niemczech pod koniec ubiegłego roku prywatne osoby posiadały ponad 5,1 mln sztuk broni. W Szwecji na początku 2024 r. rejestry obejmowały ponad 2 mln sztuk broni i przedmiotów traktowanych jak broń palna. W Austrii we wrześniu tego roku figurowało ponad 1,5 mln sztuk, a w Czechach na koniec 2025 r. – 1,1 mln.