KPO odblokowane, ale rząd Tuska ma wielki problem. "Bomba z opóźnionym zapłonem"

Komisja Europejska poinformowała w czwartek (29 lutego), że "Polska skutecznie wypełniła superkamienie milowe", potrzebne do odblokowania pierwszej puli pieniędzy z cKPO. Pieniądze wpłynąć mają w kwietniu, jak poinformowała minister funduszy i polityki regionalnej. Chodzi na razie o 6,3 mld euro, czyli nieco ponad 10 proc. Krajowego Planu Odbudowy.

Rząd Donalda Tuska nie ma jednak czasu do stracenia. Jak pisaliśmy w money.pl, czasu na wykorzystanie pieniędzy z KPO jest coraz mniej.

- Z 56 inwestycji zaplanowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy ok. 43 może nie zostać realizowanych do 31 sierpnia 2026 r., co oznacza, że Polska nie otrzyma refinansowania z UE - ostrzega Łukasz Kościjańczuk, ekspert firmy doradczej CRIDO.

Zdaniem specjalistów w części grantowej KPO zagrożonych jest ok. 30 inwestycji (spośród 41 ogółem), w ramach których dotychczas niezainwestowane środki opiewają na kwotę ponad 50 mld zł.

Z kolei w przypadku części pożyczkowej programu ryzyko niezrealizowania inwestycji dotyczy w zasadzie wszystkich przypadków, a zagrożona może być niemal cała kwota przypadająca na część pożyczkową programu, która przekracza 150 mld zł.

Firma CRIDO zaznacza, że podanie dokładniejszych danych, bo opinia publiczna ma utrudniony dostęp do informacji wskazujących na stan zaawansowania poszczególnych reform i inwestycji w ramach KPO.

Eksperci twierdzą, że w obliczu bardzo krótkiego okresu na zakończenie realizacji inwestycji w ramach KPO, dlatego kluczowe jest podjęcie niezwłocznego dialogu z Komisją Europejską mającego na celu urealnienie założeń KPO.

Zdaniem ekspertów CRIDO, ponad dwa lata zaniechań, faktycznej blokady uruchomienia KPO i brak przygotowań projektów do realizacji, czyni Plan "bombą z opóźnionym zapłonem".

Autorzy raportu postulują rewizję inwestycji uwzględnionych w części pożyczkowej programu, dla których przewidziane jest udzielanie bezzwrotnego finansowania na rzecz ostatecznych odbiorców wsparcia.

W raporcie podano, że zasadnym wydaje się przeniesienie większego ciężaru odpowiedzialności za wydatkowanie środków na podmioty prywatne – tj. poprzez zaplanowanie i ogłoszenie naborów konkursowych w trybie konkurencyjnym. Mogłoby to odciążyć administrację publiczną, a dodatkowo przysłużyć się sektorowi prywatnemu.

"MFiPR finalizuje prace nad przeglądem reform i inwestycji z KPO. Planujemy zaproponować rewizję tylko w przypadku najbardziej zagrożonych reform i inwestycji w kontekście ograniczonego horyzontu czasowego" - poinformował resort w odpowiedzi na pytania PAP.

W raporcie wyliczono, że budżet KPO po pierwszej rewizji z listopada 2023 roku to 263,23 mld zł. Budżet części dotacyjnej to 111,27 mld zł, a budżet części pożyczkowej sięga 151,96 mld zł.

Na komponent A: odporność i konkurencyjność gospodarki przypada w części bezzwrotnego finansowania 18,26 mld zł, a w części pożyczkowej 1,08 mld zł. W komponencie B: zielona energia i zmniejszenie energochłonności 23,1 mld to dotacje, a 44,62 mld zł to pożyczki. Komponent C: cyfrowa transformacja ma do wykorzystania 12,32 mld zł dotacji i 5,02 mld zł pożyczek.

Jeśli chodzi o Komponent D: efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia ma otrzymać 18,00 mld zł dotacji i ma do wykorzystania 1,27 mld zł pożyczek. Komponent E: zielona, inteligentna mobilność może wykorzystać odpowiednio 27,54 mld zł dotacji i 880 mln zł pożyczek, a pula komponentu G: REPowerEU to 12,14 mld zł bezzwrotnego finansowania i 99,09 mld zł pożyczek.